ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବଦ୍ଗୀତା 3.42 — ଇନ୍ଦ୍ରିୟାଣି ପରାଣ୍ୟାହୁଃ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ३.४२ — इन्द्रियाणि पराण्याहुः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
इन्द्रियाणि
indriyāṇi
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ
पराणि
parāṇi
ଶ୍ରେଷ୍ଠ (ଶରୀରଠାରୁ)
आहुः
āhuḥ
କୁହାଯାଏ
इन्द्रियेभ्यः
indriyebhyaḥ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟଠାରୁ
परम्
param
ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଚ୍ଚ
मनः
manaḥ
ମନ
मनसः
manasaḥ
ମନଠାରୁ
तु
tu
କିନ୍ତୁ, ନିଶ୍ଚୟ
परा
parā
ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉଚ୍ଚ
बुद्धिः
buddhiḥ
ବୁଦ୍ଧି
यः
yaḥ
ଯେ, ଯାହା
बुद्धेः
buddheḥ
ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ
परतः
parataḥ
ତାହାଠାରୁ ବି ପର, ଆହୁରି ଉଚ୍ଚ
सः
saḥ
ତାହା (ଆତ୍ମା)
Complete Translation
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ (ଶରୀରଠାରୁ) ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁହାଯାଏ; ଇନ୍ଦ୍ରିୟଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ, ମନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧି, ଏବଂ ଯାହା ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ବି ପର, ତାହା ଆତ୍ମା।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 3, Verse 42
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
କର୍ମଯୋଗ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ନିକଟରେ ଅର୍ଜୁନ ପଚାରନ୍ତି ଯେ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଯେପରି ବଳପୂର୍ବକ ପାପ ଆଡ଼କୁ କ'ଣ ନେଇଯାଏ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି ଯେ ରଜୋଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କାମ (ବାସନା) ହିଁ ଶତ୍ରୁ, ଯାହା ଜ୍ଞାନକୁ ଆବୃତ କରେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ବାସ କରେ। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଆନ୍ତରିକ ଶ୍ରେଣୀର ମାନଚିତ୍ର ଦିଏ ଯେପରି ସାଧକ, ଆତ୍ମାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜାଣି, ତାହା ଉପରେ ଉଠିପାରେ ଏବଂ କାମକୁ ବଶ କରିପାରେ।
Frequently Asked Questions
ଭଗବଦ୍ଗୀତା 3.42ର ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କ'ଣ?▼
ଏହା ମନୁଷ୍ୟର ଶ୍ରେଣୀ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ: ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶରୀରଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୁଦ୍ଧି ମନଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଆତ୍ମା ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ବି ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହାକୁ ଜାଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସତ୍ୟ ଆତ୍ମା ସହିତ ତାଦାତ୍ମ୍ୟ କରି ନିମ୍ନ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ବଶ କରିପାରେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏଠାରେ ଏହି ଶ୍ରେଣୀ କାହିଁକି ଦିଅନ୍ତି?▼
ମନୁଷ୍ୟକୁ ଅନିଚ୍ଛା ସତ୍ତ୍ୱେ ବି ପାପ କରିବାକୁ କ'ଣ ବାଧ୍ୟ କରେ ବୋଲି ଅର୍ଜୁନ ପଚାରିଥିଲେ; କାମ ହିଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ସ୍ଥିତ ଶତ୍ରୁ ବୋଲି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ। ସେହି ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କରିବାକୁ ସାଧକ କେଉଁଠାରେ ଠିଆ ହେବେ — ଆତ୍ମାରେ, ଏ ସବୁ ଉପରେ — ଏହାକୁ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଖାଏ।
ମନ (ମନସ୍) ଓ ବୁଦ୍ଧି (ବୁଦ୍ଧି) ମଧ୍ୟରେ କି ଭେଦ?▼
ମନ (ମନସ୍) ସଂକଳ୍ପ-ବିକଳ୍ପ ତଥା ଇଚ୍ଛା ଓ ସନ୍ଦେହ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ଯେତେବେଳେ ବୁଦ୍ଧି (ବୁଦ୍ଧି) ବିବେକ କରେ, ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଏ ଓ ବିଚାର କରେ। ବୁଦ୍ଧି ସୂକ୍ଷ୍ମତର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦେଶିତ ହେଲେ ଚଞ୍ଚଳ ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ବଶ କରିପାରେ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଆତ୍ମ-ସଂଯମ ପାଇଁ କିପରି ଉପଯୋଗୀ?▼
ଆତ୍ମା ଓ ବୁଦ୍ଧି ମନ ତଥା ଇନ୍ଦ୍ରିୟଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଦେଖାଇ, ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରି ନିମ୍ନ ଉପରେ ଶାସନ କରିବାକୁ କହେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶ୍ଲୋକ ପରାମର୍ଶ ଦିଏ: ଆତ୍ମାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜାଣି, ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ସ୍ଥିର କରି କାମକୁ ଜୟ କର।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →