ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା ୬.୧୬ — ନାତ୍ୟଶ୍ନତସ୍ତୁ ଯୋଗୋଽସ୍ତି — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता 6.16 — नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
न
na
ନୁହେଁ
अति
ati
ଅଧିକ
अश्नतः
aśhnataḥ
ଖାଉଥିବା ଲୋକର
तु
tu
କିନ୍ତୁ, ନିଶ୍ଚୟ
योगः
yogaḥ
ଯୋଗ
अस्ति
asti
ହୁଏ
न च एकान्तम्
na cha ekāntam
ଆଦୌ ନୁହେଁ
अनश्नतः
anaśhnataḥ
ନ ଖାଉଥିବା ଲୋକର
अतिस्वप्नशीलस्य
ati-svapna-śhīlasya
ଅଧିକ ଶୋଉଥିବା ଲୋକର
जाग्रतः
jāgrataḥ
ଅଧିକ ଜାଗି ରହୁଥିବା ଲୋକର
न एव च
na eva cha
ନିଶ୍ଚୟ ନୁହେଁ, ଏବଂ
अर्जुन
arjuna
ହେ ଅର୍ଜୁନ
Complete Translation
ହେ ଅର୍ଜୁନ! ଏହି ଯୋଗ ଅଧିକ ଖାଉଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଆଦୌ ନ ଖାଉଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ବି ନୁହେଁ, ଅଧିକ ଶୋଉଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ବି ନୁହେଁ, ଏବଂ ସର୍ବଦା ଜାଗି ରହୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ବି ନୁହେଁ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 16
Author: Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa)
Period: Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
ଧ୍ୟାନ ଯୋଗ ଅଧ୍ୟାୟ ଭିତରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଧ୍ୟାନର ଆସନ ଓ ସ୍ଥାନରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ି, ଧ୍ୟାନକୁ ସହାୟତା କରୁଥିବା ଜୀବନଶୈଳୀ ଆଡ଼କୁ ଆସନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଓ ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶ୍ଲୋକ ମିଶି ଗୀତାର ସଂଯମର 'ମଧ୍ୟମ ମାର୍ଗ' ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସାଧକ ଚଞ୍ଚଳ ମନକୁ ସ୍ଥିର କରିବାର ଆଶା କରିବାର ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ଅବଲମ୍ବନ କରେ। ଦେହ ଏହି ପଥରେ ଶତ୍ରୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ସନ୍ତୁଳିତ ସହଯୋଗୀ ହେବା ଉଚିତ — ଏହି କାଳାତୀତ ଜ୍ଞାନକୁ ଏହା ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
Frequently Asked Questions
ଭଗବଦ୍ଗୀତା ୬.୧୬ର ସନ୍ଦେଶ କ’ଣ?▼
ଯୋଗ କେବଳ ସଂଯମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ବୋଲି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶିଖାନ୍ତି। ଯିଏ ଅଧିକ ଖାଏ କିମ୍ବା ଅତି ଉପବାସ କରେ, ଅଧିକ ଶୋଏ କିମ୍ବା ବହୁ ସମୟ ଜାଗେ, ସେ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥିରତା ପାଇ ପାରେ ନାହିଁ। ଦୈନନ୍ଦିନ ଅଭ୍ୟାସରେ ସନ୍ତୁଳନ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ।
ଯୋଗ ପାଇଁ ଗୀତା କ’ଣ ଉପବାସର ପରାମର୍ଶ ଦିଏ?▼
ଅତି ଉପବାସର ନୁହେଁ। ଆଦୌ ନ ଖାଉଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଯୋଗ ଅସମ୍ଭବ, ଅଧିକ ଖାଉଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଯେପରି ସେପରି ବୋଲି ଏହି ଶ୍ଲୋକ ସ୍ପଷ୍ଟ କହେ। ଗୀତା ସନ୍ତୁଳିତ, ମଧ୍ୟମ ଆହାରର ପକ୍ଷ ନିଏ (ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶ୍ଲୋକ ୬.୧୭ରେ ଅଧିକ ବର୍ଣ୍ଣିତ)।
ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ଆହାର ଓ ନିଦ୍ରା କାହିଁକି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?▼
ଦେହ ଓ ମନ ଯୋଗର ସାଧନ। ଅଧିକ ଖାଇବାରୁ ଜଡ଼ତା ଆସେ, ଭୋକିଲା ରହିବାରୁ ଦୁର୍ବଳତା, ଅଧିକ ଶୋଇବାରୁ ଆଳସ୍ୟ ଓ ନିଦ୍ରାହୀନତାରୁ ଚଞ୍ଚଳତା। ସଂଯମ ମନକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ହାଲୁକା ଓ ଅନ୍ତର୍ସାଧନା ପାଇଁ ସ୍ଥିର ରଖେ।
ମୁଁ ଏହି ଶ୍ଲୋକକୁ ବ୍ୟାବହାରିକ ଭାବେ କିପରି ଅନୁସରଣ କରିବି?▼
ଏକ ନିୟମିତ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା ଗଠନ କରନ୍ତୁ: ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ସନ୍ତୁଳିତ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭୋଜନ, ଯଥେଷ୍ଟ କିନ୍ତୁ ଅଧିକ ନୁହେଁ ଏପରି ନିଦ୍ରା, ଏବଂ କର୍ମ ଓ ବିଶ୍ରାମରେ ସନ୍ତୁଳନ। ଯୁକ୍ତ-ଆହାର-ବିହାର ନାମରେ ପରିଚିତ ଏହି ନିୟମିତ ଜୀବନଶୈଳୀ ହିଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଆଧାର।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →