ଭଗବଦ୍ଗୀତା ୬.୩୪ — ଚଞ୍ଚଳଂ ହି ମନଃ କୃଷ୍ଣ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ६.३४ — चञ्चलं हि मनः कृष्ण
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
चञ्चलम्
chañchalam
ଚଞ୍ଚଳ
हि
hi
ନିଶ୍ଚୟ
मनः
manaḥ
ମନ
कृष्ण
kṛiṣhṇa
ହେ କୃଷ୍ଣ
प्रमाथि
pramāthi
କ୍ଷୋଭ ଜନ୍ମାଉଥିବା, ଆନ୍ଦୋଳିତ କରୁଥିବା
बलवत्
bala-vat
ବଳବାନ
दृढम्
dṛiḍham
ହଠୀ, ନ ବଙ୍କିବା
तस्य
tasya
ଏହାର
अहम्
aham
ମୁଁ
निग्रहम्
nigraham
ନିଗ୍ରହ, ବଶୀଭୂତ କରିବା
मन्ये
manye
ମନେ କରେ, ବିଚାର କରେ
वायोः
vāyoḥ
ବାୟୁର
इव
iva
ସଦୃଶ
सुदुष्करम्
su-duṣhkaram
ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ
Complete Translation
ହେ କୃଷ୍ଣ! ଏହି ମନ ନିଶ୍ଚୟ ଚଞ୍ଚଳ, କ୍ଷୋଭ ଜନ୍ମାଉଥିବା, ବଳବାନ ଓ ହଠୀ; ମୁଁ ଏହାର ନିଗ୍ରହ ବାୟୁ ସଦୃଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ବୋଲି ମନେ କରେ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 34
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ, ଧ୍ୟାନଯୋଗରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ଓ ସମତ୍ୱର ସାଧନା ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଅର୍ଜୁନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଏପରି ଚଞ୍ଚଳ ମନକୁ ବଶୀଭୂତ କରିବା ବାୟୁକୁ ରୋକିବା ସଦୃଶ କଠିନ ମନେ ହୁଏ। ତାଙ୍କ ଏହି ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ସନ୍ଦେହ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସେହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଶ୍ୱାସନାକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ ଯେ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ବଶୀଭୂତ କରାଯାଇପାରେ।
Frequently Asked Questions
ଭଗବଦ୍ଗୀତା ୬.୩୪ରେ ଅର୍ଜୁନ ମନକୁ ବାୟୁ ସହିତ କାହିଁକି ତୁଳନା କରନ୍ତି?▼
ମନ ବାୟୁ ସଦୃଶ ବଶୀଭୂତ କରିବା କଠିନ ବୋଲି ଅର୍ଜୁନ କୁହନ୍ତି, କାରଣ ଉଭୟ ଚଞ୍ଚଳ, ବଳବାନ ଏବଂ ଯେପରି ଧରିବା ବା ରୋକିବା ଅସମ୍ଭବ। ମନ ଧ୍ୟାନରେ କିପରି ନିରନ୍ତର ଗତିଶୀଳ ରହି ସ୍ଥିର ହେବାକୁ ବିରୋଧ କରେ ତାହା ଏହି ତୁଳନା ସଜୀବ ଭାବେ ଦର୍ଶାଏ।
ଏହି ଅଭିଯୋଗର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉତ୍ତର କ'ଣ?▼
ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶ୍ଳୋକରେ ହିଁ (୬.୩୫) ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ଯେ ମନ ଚଞ୍ଚଳ ଓ କଠିନତାର ସହ ବଶୀଭୂତ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଅଭ୍ୟାସ (ନିରନ୍ତର ସାଧନା) ଓ ବୈରାଗ୍ୟ (ଅନାସକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ନିଶ୍ଚୟ ବଶୀଭୂତ କରାଯାଇପାରେ। ତେଣୁ ୬.୩୪ ପ୍ରଶ୍ନ ଏବଂ ୬.୩୫ ବ୍ୟାବହାରିକ ସମାଧାନ।
ଏଠାରେ ମନର ଯେଉଁ ଚାରି ଗୁଣ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ତାହା କ'ଣ?▼
ଅର୍ଜୁନ ମନକୁ ଚଞ୍ଚଳ (ଅସ୍ଥିର), ପ୍ରମାଥୀ (କ୍ଷୋଭ ଜନ୍ମାଉଥିବା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଶରୀରକୁ ମଧ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳିତ କରୁଥିବା), ବଳବତ୍ (ବଳବାନ), ଦୃଢ଼ (ହଠୀ ବା ନ ବଙ୍କିବା) ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଏସବୁ ମିଶି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି ଯେ ମନକୁ ବଶୀଭୂତ କରିବା କାହିଁକି ଏତେ ଆହ୍ୱାନପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଏହି ଶ୍ଳୋକ ଆଜିର ସାଧକମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିପରି ଉପଯୋଗୀ?▼
ଏହା ସାଧକମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରେ ଯେ ଭ୍ରମଣଶୀଳ ମନ ସ୍ୱାଭାବିକ, ଏପରିକି ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ସାଧକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। କଠିନତାକୁ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରି, ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ ନିରନ୍ତର ସାଧନା ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ କରି, ଯେକେହି କ୍ରମେ ଚଞ୍ଚଳ ମନ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଲାଭ କରିପାରନ୍ତି।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →