ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗବଦ୍ଗୀତା ୬.୬ — ବନ୍ଧୁରାତ୍ମାତ୍ମନସ୍ତସ୍ୟ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ६.६ — बन्धुरात्माऽऽत्मनस्तस्य
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
बन्धुः
bandhuḥ
ବନ୍ଧୁ
आत्मा
ātmā
ମନ / ଆତ୍ମା
आत्मनः
ātmanaḥ
ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ, ସ୍ୱର
तस्य
tasya
ତାଙ୍କର
येन
yena
ଯାହା ଦ୍ୱାରା
आत्मा
ātmā
ମନ / ନିମ୍ନ ସ୍ୱ
एव
eva
ନିଶ୍ଚୟ
आत्मना
ātmanā
ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା
जितः
jitaḥ
ଜିତାଗଲା
अनात्मनः
anātmanaḥ
ଯିଏ ମନକୁ ଜୟ କରିନାହାନ୍ତି ତାଙ୍କର
तु
tu
କିନ୍ତୁ
शत्रुत्वे
śhatrutve
ଶତ୍ରୁତାରେ, ଶତ୍ରୁ ଭାବରେ
वर्तेत
varteta
ରହିଥାଏ, ବ୍ୟବହାର କରେ
शत्रुवत्
śhatru-vat
ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ପରି
Complete Translation
ଯିଏ ଆତ୍ମା (ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱ) ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ମନ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ତାହାକୁ ଜୟ କରିନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ମନ ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ପରି ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁ ହୋଇ ରହିଥାଏ।
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 6
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ ଧ୍ୟାନଯୋଗରେ (ଧ୍ୟାନର ଯୋଗ) ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ମନକୁ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ସେ କୁହନ୍ତି 'ନିଜେ ନିଜକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଅ', କାରଣ ଆତ୍ମା ନିଜର ହିଁ ବନ୍ଧୁ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ହୋଇପାରେ। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ରହସ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ — ମନ ସେତେବେଳେ ହିଁ ସତ୍ୟ ବନ୍ଧୁ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ତାହାକୁ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଜୟ କରାଯାଇଥାଏ, ନଚେତ୍ ଏହା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶତ୍ରୁ ପରି ବ୍ୟବହାର କରେ।
Frequently Asked Questions
ଭଗବଦ୍ଗୀତା ୬.୬ର ମୁଖ୍ୟ ସନ୍ଦେଶ କଣ?▼
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ଜୟ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ମନ ବନ୍ଧୁ, ଏବଂ ଯିଏ ଜୟ କରିନାହାନ୍ତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁ। ମନ ଆମକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଏ କି ନଷ୍ଟ କରେ ତାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଆମେ ତାହାକୁ ବଶ କରିଛୁ କି ନାହିଁ ତାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
'ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ଜୟ କରିବା' ର ଅର୍ଥ କଣ?▼
ଏହାର ଅର୍ଥ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା — ବିବେକ, ସ୍ଥିରତା ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା — ଇଚ୍ଛା, ଭାବ ଓ ଆବେଗଯୁକ୍ତ ନିମ୍ନ ମନକୁ ଶାସନ କରିବା। ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ଶାସନ କରେ, ମନ ବନ୍ଧୁ ପରି ସହଯୋଗ କରେ; ଯେତେବେଳେ ମନ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାବରେ ଶାସନ କରେ, ତାହା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତି ହୋଇଯାଏ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ପୂର୍ବ ଶ୍ଲୋକ (୬.୫) ସହିତ କିପରି ସଂଯୁକ୍ତ?▼
ଶ୍ଲୋକ ୬.୫ ଘୋଷଣା କରେ 'ନିଜେ ନିଜକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଅ; ନିଜକୁ ତଳକୁ ପକାଅ ନାହିଁ, କାରଣ ଆତ୍ମା ବନ୍ଧୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ଓ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ।' ଶ୍ଲୋକ ୬.୬ ତାହାର ପଛର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ — ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ କାରକ ହେଉଛି ମନ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଛି କି ନାହିଁ।
ମୁଁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ମୋ ମନକୁ ବନ୍ଧୁ କିପରି କରିପାରିବି?▼
ସ୍ଥିର ଆତ୍ମ-ଅନୁଶାସନ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ — ନିୟମିତ ଧ୍ୟାନ, ସଂଯମ, ଏବଂ ମନକୁ ଭାସିଯିବାକୁ ନ ଦେଇ ତାହାର ସାକ୍ଷୀ ହୋଇ ଦେଖିବା। ସମୟ ସହିତ ମନ, ଥରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ହେଲେ, ଆପଣଙ୍କୁ ବିକ୍ଷେପ ଓ ଦୁଃଖ ଆଡ଼କୁ ଟାଣିବା ବଦଳରେ ଆପଣଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଶାନ୍ତିର ଅବଲମ୍ବନ ହୁଏ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →