Mantra.Tips

ଭୀଷ୍ମ ସ୍ତୁତି Meaning — Line by Line

भीष्म स्तुति

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ଭୀଷ୍ମ ସ୍ତୁତି with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. iti matir-upakalpitā vitṛṣṇā
  2. Verse 2. tri-bhuvana-kamanaṃ tamāla-varṇaṃ
  3. Verse 3. yudhi turaga-rajo-vidhūmra-viṣvak-
  4. Verse 4. sapadi sakhi-vaco niśamya madhye
  5. Verse 5. vyavahita-pṛtanā-mukhaṃ nirīkṣya
  6. Verse 6. sva-nigamam-apahāya mat-pratijñām-
  7. Verse 7. śita-viśikha-hato viśīrṇa-daṃśaḥ
  8. Verse 8. vijaya-ratha-kuṭumba ātta-totre
  9. Verse 9. lalita-gati-vilāsa-valgu-hāsa-
  10. Verse 10. muni-gaṇa-nṛpa-varya-saṅkule'ntaḥ
  11. Verse 11. tam-imam-aham-ajaṃ śarīra-bhājāṃ
Verse 1#

iti matir-upakalpitā vitṛṣṇā

इति मतिरुपकल्पिता वितृष्णा भगवति सात्वतपुङ्गवे विभूम्नि स्वसुखमुपगते क्वचिद्विहर्तुं प्रकृतिमुपेयुषि यद्भवप्रवाहः

iti matir-upakalpitā vitṛṣṇā bhagavati sātvata-puṅgave vibhūmni | sva-sukham-upagate kvacid-vihartuṃ prakṛtim-upeyuṣi yad-bhava-pravāhaḥ ||

Meaningଏହିପରି ସମସ୍ତ ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୁଁ ମୋ ମନକୁ ସେହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ସାତ୍ୱତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କଠାରେ ନିୟୋଜିତ କରେ, ଯିଏ ନିଜ ଆନନ୍ଦରେ ହିଁ ମଗ୍ନ ରହି କେବେ ଲୀଳା ପାଇଁ ଅବତାର ନେଇ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ସଂସାର-ପ୍ରବାହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 2#

tri-bhuvana-kamanaṃ tamāla-varṇaṃ

त्रिभुवनकमनं तमालवर्णं रविकरगौरवराम्बरं दधाने वपुरलककुलावृताननाब्जं विजयसखे रतिरस्तु मेऽनवद्या

tri-bhuvana-kamanaṃ tamāla-varṇaṃ ravi-kara-gaura-varāmbaraṃ dadhāne | vapur-alaka-kulāvṛtānanābjaṃ vijaya-sakhe ratir-astu me'navadyā ||

Meaningମୋ ନିର୍ମଳ, ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରୀତି ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ହେଉ — ଯିଏ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସଖା, ତିନି ଲୋକରେ ସର୍ବାଧିକ ସୁନ୍ଦର, ତମାଳବୃକ୍ଷ-ସଦୃଶ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣ ପରି ଦେଦୀପ୍ୟମାନ ପୀତାମ୍ବର ଧାରଣ କରିଥିବା, ଯାହାଙ୍କ କମଳ-ମୁଖ କୁଞ୍ଚିତ କେଶରେ ଘେରି ରହିଛି।

Verse 3#

yudhi turaga-rajo-vidhūmra-viṣvak-

युधि तुरगरजोविधूम्रविष्वक्- कचलुलितश्रमवार्यलङ्कृतास्ये मम निशितशरैर्विभिद्यमान- त्वचि विलसत्कवचेऽस्तु कृष्ण आत्मा

yudhi turaga-rajo-vidhūmra-viṣvak- kaca-lulita-śrama-vāry-alaṅkṛtāsye | mama niśita-śarair-vibhidyamāna- tvaci vilasat-kavace'stu kṛṣṇa ātmā ||

Meaningରଣଭୂମିରେ, ଯାହାଙ୍କ ମୁଖ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ଖୁରାରୁ ଉଠିଥିବା ଧୂଳିରେ ଧୂସର ଏବଂ ଶ୍ରମଜନିତ ସ୍ୱେଦବିନ୍ଦୁରେ ସୁଶୋଭିତ ଥିଲା, ଯାହାଙ୍କ ଚର୍ମ ମୋ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ବିଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା, ଯାହାଙ୍କ କବଚ ଝଲସୁଥିଲା — ସେହି କୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରେ ମୋ ଆତ୍ମା ସ୍ଥିତ ହେଉ।

Verse 4#

sapadi sakhi-vaco niśamya madhye

सपदि सखिवचो निशम्य मध्ये निजपरयोर्बलयो रथं निवेश्य स्थितवति परसैनिकायुरक्ष्णा हृतवति पार्थसखे रतिर्ममास्तु

sapadi sakhi-vaco niśamya madhye nija-parayor-balayo rathaṃ niveśya | sthitavati para-sainikāyur-akṣṇā hṛtavati pārtha-sakhe ratir-mamāstu ||

Meaningତତ୍‌କ୍ଷଣାତ୍ ନିଜ ସଖାଙ୍କ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ) ବଚନ ଶୁଣି ଯିଏ ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ରଥ ଠିଆ କରାଇଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ହିଁ ନିଜ ଦୃଷ୍ଟିମାତ୍ରରେ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷ ସୈନିକମାନଙ୍କ ଆୟୁ ହରଣ କଲେ — ସେହି ପାର୍ଥସଖାଙ୍କଠାରେ ମୋ ପ୍ରୀତି ହେଉ।

Verse 5#

vyavahita-pṛtanā-mukhaṃ nirīkṣya

व्यवहितपृतनामुखं निरीक्ष्य स्वजनवधाद्विमुखस्य दोषबुद्ध्या कुमतिमहरदात्मविद्यया यश्- चरणरतिः परमस्य तस्य मेऽस्तु

vyavahita-pṛtanā-mukhaṃ nirīkṣya sva-jana-vadhād-vimukhasya doṣa-buddhyā | kumatim-aharad-ātma-vidyayā yaś- caraṇa-ratiḥ paramasya tasya me'stu ||

Meaningଯେତେବେଳେ ମୋତେ ସେନାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଦେଖି ଅର୍ଜୁନ ସ୍ୱଜନଙ୍କ ବଧରୁ ବିମୁଖ ହେଲେ, ଏହାକୁ ପାପ ଭାବି, ସେତେବେଳେ ଯିଏ ଆତ୍ମବିଦ୍ୟା ଉପଦେଶରେ ତାଙ୍କ କୁମତି (ମୋହ) ହରଣ କଲେ — ସେହି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଚରଣରେ ମୋ ରତି ହେଉ।

Verse 6#

sva-nigamam-apahāya mat-pratijñām-

स्वनिगममपहाय मत्प्रतिज्ञा- मृतमधिकर्तुमवप्लुतो रथस्थः धृतरथचरणोऽभ्ययाच्चलद्गु- र्हरिरिव हन्तुमिभं गतोत्तरीयः

sva-nigamam-apahāya mat-pratijñām- ṛtam-adhi-kartum-avapluto ratha-sthaḥ | dhṛta-ratha-caraṇo'bhyayāc-calad-gur- harir-iva hantum-ibhaṃ gatottarīyaḥ ||

Meaningମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ସତ୍ୟ କରିବାକୁ ଯିଏ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା (ଅସ୍ତ୍ର ନ ଉଠାଇବାର) ତ୍ୟାଗ କଲେ — ରଥରୁ ଡେଇଁ, ରଥଚକ୍ର ଉଠାଇ, ଉତ୍ତରୀୟ ପକାଇ, ପୃଥିବୀକୁ କମ୍ପାଇ, ସିଂହ ହାତୀ ଉପରେ ଝାମ୍ପ ମାରିବା ପରି ମୋ ଉପରେ ଦୌଡ଼ିଲେ।

Verse 7#

śita-viśikha-hato viśīrṇa-daṃśaḥ

शितविशिखहतो विशीर्णदंशः क्षतजपरिप्लुत आततायिनो मे प्रसभमभिससार मद्वधार्थं भवतु मे भगवान्गतिर्मुकुन्दः

śita-viśikha-hato viśīrṇa-daṃśaḥ kṣataja-paripluta ātatāyino me | prasabham-abhisasāra mad-vadhārthaṃ sa bhavatu me bhagavān-gatir-mukundaḥ ||

Meaningମୋ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ଆହତ, କବଚ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ, ଶରୀର ରକ୍ତରେ ଭିଜିଯାଇ — ସେହି ଆତତାୟୀ ମୋତେ ବଧ କରିବାକୁ ବେଗରେ ଦୌଡ଼ିଲେ; ସେହି ଭଗବାନ ମୁକୁନ୍ଦ ମୋ ଗତି ହେଉନ୍ତୁ।

Verse 8#

vijaya-ratha-kuṭumba ātta-totre

विजयरथकुटुम्ब आत्ततोत्रे धृतहयरश्मिनि तच्छ्रियेक्षणीये भगवति रतिरस्तु मे मुमूर्षो- र्यमिह निरीक्ष्य हता गताः स्वरूपम्

vijaya-ratha-kuṭumba ātta-totre dhṛta-haya-raśmini tac-chriyekṣaṇīye | bhagavati ratir-astu me mumūrṣor- yam-iha nirīkṣya hatā gatāḥ sva-rūpam ||

Meaningଏହି ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମୋ ପ୍ରୀତି ସେହି ଭଗବାନଙ୍କଠାରେ ହେଉ, ଯିଏ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥର ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ଲଗାମ ଓ ଚାବୁକ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଯାହାଙ୍କ ଶୋଭା ଅନୁପମ — ଯାହାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ରଣଭୂମିରେ ଦେଖି ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଲୋକେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 9#

lalita-gati-vilāsa-valgu-hāsa-

ललितगतिविलासवल्गुहास- प्रणयनिरीक्षणकल्पितोरुमानाः कृतमनुकृतवत्य उन्मदान्धाः प्रकृतिमगन्किल यस्य गोपवध्वः

lalita-gati-vilāsa-valgu-hāsa- praṇaya-nirīkṣaṇa-kalpitoru-mānāḥ | kṛtam-anu-kṛtavatya unmadāndhāḥ prakṛtim-agan-kila yasya gopa-vadhvaḥ ||

Meaningଯାହାଙ୍କ ମନୋହର ଗତି, ସୁନ୍ଦର ହସ ଓ ପ୍ରେମଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ବ୍ରଜର ଗୋପୀମାନେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ ଉଠିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରେମୋନ୍ମାଦରେ ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚେଷ୍ଟାର ଅନୁକରଣ କରି ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ — ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କଠାରେ ମୋ ମନ ରମୁ।

Verse 10#

muni-gaṇa-nṛpa-varya-saṅkule'ntaḥ

मुनिगणनृपवर्यसङ्कुलेऽन्तः सदसि युधिष्ठिरराजसूय एषाम् अर्हणमुपपेद ईक्षणीयो मम दृशिगोचर एष आविरात्मा

muni-gaṇa-nṛpa-varya-saṅkule'ntaḥ sadasi yudhiṣṭhira-rāja-sūya eṣām | arhaṇam-upapeda īkṣaṇīyo mama dṛśi-gocara eṣa āvir-ātmā ||

Meaningଋଷି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନରେଶମାନଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ମହାନ ସଭାରେ ଯାହାଙ୍କୁ ସର୍ବପ୍ରଥମ ଅଗ୍ରପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ ବାଛିଲେ — ସେହି ପରମାତ୍ମା ହିଁ ଆଜି ମୋ ନେତ୍ର ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ।

Verse 11#

tam-imam-aham-ajaṃ śarīra-bhājāṃ

तमिममहमजं शरीरभाजां हृदि हृदि धिष्ठितमात्मकल्पितानाम् प्रतिदृशमिव नैकधार्कमेकं समधिगतोऽस्मि विधूतभेदमोहः

tam-imam-aham-ajaṃ śarīra-bhājāṃ hṛdi hṛdi dhiṣṭhitam-ātma-kalpitānām | prati-dṛśam-iva naikadhārkam-ekaṃ samadhigato'smi vidhūta-bheda-mohaḥ ||

Meaningସେହି ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅନ୍ତରାତ୍ମା ରୂପେ ସ୍ଥିତ, ଏକ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଭାବେ ପ୍ରତୀତ ହୁଅନ୍ତି — ଯେପରି ଗୋଟିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନେକ ନେତ୍ରରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହୁଅନ୍ତି। ଭେଦର ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଅଛି।

Word-by-Word Breakdown

इति मतिः उपकल्पिता वितृष्णा
iti matir upakalpitā vitṛṣṇā
ଏହିପରି ମୁଁ ମୋ ମନ ନିୟୋଜିତ କରେ, ସମସ୍ତ ସାଂସାରିକ ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ
भगवति सात्वतपुङ्गवे
bhagavati sātvata-puṅgave
ଭଗବାନଙ୍କଠାରେ, ସାତ୍ୱତ (ଯାଦବ) କୁଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କଠାରେ
विभूम्नि
vibhūmni
ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଅନନ୍ତ
त्रिभुवनकमनं
tri-bhuvana-kamanaṃ
ତିନି ଲୋକରେ ସର୍ବାଧିକ ସୁନ୍ଦର ଓ ପ୍ରିୟ
तमालवर्णं
tamāla-varṇaṃ
ତମାଳବୃକ୍ଷ ସଦୃଶ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ
रविकरगौरवराम्बरं
ravi-kara-gaura-varāmbaraṃ
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣ ପରି ଝଲସୁଥିବା ସୁନ୍ଦର ପୀତାମ୍ବର ଧାରଣ କରିଥିବା
अलककुलावृताननाब्जं
alaka-kulāvṛtānanābjaṃ
ଯାହାଙ୍କ କମଳ-ମୁଖ କୁଞ୍ଚିତ କେଶ ସମୂହରେ ଘେରି ରହିଛି
विजयसखे रतिः अस्तु मे अनवद्या
vijaya-sakhe ratir astu me'navadyā
ମୋ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରୀତି ସେହି ଅର୍ଜୁନ (ବିଜୟ)ଙ୍କ ସଖାଙ୍କଠାରେ ହେଉ
युधि तुरगरजोविधूम्र
yudhi turaga-rajo-vidhūmra
ରଣଭୂମିରେ, ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ଖୁରାରୁ ଉଠିଥିବା ଧୂଳିରେ ଧୂସର
श्रमवारि अलङ्कृतास्ये
śrama-vāry-alaṅkṛtāsye
ଯାହାଙ୍କ ମୁଖ ଶ୍ରମଜନିତ ସ୍ୱେଦବିନ୍ଦୁରେ ସୁଶୋଭିତ
मम निशितशरैः विभिद्यमानत्वचि
mama niśita-śarair vibhidyamāna-tvaci
ଯାହାଙ୍କ ଚର୍ମ ମୋ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶରରେ ବିଦ୍ଧ ହେଉଛି
कृष्णे आत्मा
kṛṣṇa ātmā
ମୋ ଆତ୍ମା କୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରେ ସ୍ଥିତ ହେଉ
सपदि सखिवचः निशम्य
sapadi sakhi-vaco niśamya
ତତ୍‌କ୍ଷଣାତ୍ ନିଜ ସଖାଙ୍କ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ) ବଚନ ଶୁଣି
रथं निवेश्य
rathaṃ niveśya
ରଥକୁ (ଦୁଇ ସେନା ମଧ୍ୟରେ) ଠିଆ କରାଇ
स्वनिगमम् अपहाय
sva-nigamam apahāya
ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା (ଅସ୍ତ୍ର ନ ଉଠାଇବାର) ତ୍ୟାଗ କରି
मत्प्रतिज्ञाम् ऋतम् अधिकर्तुम्
mat-pratijñām ṛtam adhi-kartum
ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ସତ୍ୟ କରିବାକୁ
धृतरथचरणः अभ्ययात्
dhṛta-ratha-caraṇo'bhyayāt
ରଥଚକ୍ର ଉଠାଇ ସେ ଦୌଡ଼ିଲେ
हरिः इव हन्तुम् इभं
harir iva hantum ibhaṃ
ସିଂହ ପରି ହାତୀକୁ ବଧ କରିବାକୁ
सः भवतु मे भगवान् गतिः मुकुन्दः
sa bhavatu me bhagavān gatir mukundaḥ
ସେହି ଭଗବାନ ମୁକୁନ୍ଦ ହିଁ, ମୁକ୍ତିଦାତା, ମୋ ଗତି ହେଉନ୍ତୁ
गोपवध्वः प्रकृतिम् अगन्
gopa-vadhvaḥ prakṛtim agan
ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ
विधूतभेदमोहः
vidhūta-bheda-mohaḥ
ଭେଦ ଓ ଦ୍ୱୈତର ସମସ୍ତ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ
तम् इमम् अहम् अजं समधिगतः अस्मि
tam imam aham ajaṃ samadhigato'smi
ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ସେହି ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଅଛି

Origin & History

Source: Srimad Bhagavata Purana, First Canto, Chapter 9

Author: Veda Vyasa (the prayer spoken by Bhishma; narrated by Suta to the sages)

Period: Puranic

ମହାନ ଯୁଦ୍ଧ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ପରେ କୁରୁବଂଶର ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ — ଯାହାଙ୍କୁ ନିଜ ମୃତ୍ୟୁର ସମୟ ସ୍ୱୟଂ ବାଛିବାର ବରଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ଥିଲା — ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତରାୟଣର ପ୍ରତୀକ୍ଷାରେ ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଲେ। କୃଷ୍ଣ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ଏବଂ ଭୀଷ୍ମ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ତା'ପରେ, ଯେପରି ତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ କ୍ଷଣ ସମୀପକୁ ଆସିଲା, ଭୀଷ୍ମ ଅନ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ବିମୁଖ ହୋଇ ନିଜ ମନ ଓ ନେତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରେ ନିୟୋଜିତ କଲେ। ଏହି ଶ୍ଲୋକମାନଙ୍କରେ ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶ୍ୟାମ, ସୁନ୍ଦର ରୂପ ପ୍ରତି ନିଜ ପ୍ରେମ ବ୍ୟକ୍ତ କରନ୍ତି, ରଣଭୂମିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କର୍ମର ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି — ସେହି କ୍ଷଣ ସହିତ ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ତ୍ୟାଗ କରି ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ରଥଚକ୍ର ନେଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ — ଏବଂ ଭେଦର ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ପରମାତ୍ମାରେ ସମର୍ପଣ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେତନାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି।

Frequently Asked Questions

ଭୀଷ୍ମ ସ୍ତୁତି କ'ଣ?
ଭୀଷ୍ମ ସ୍ତୁତି ସେହି ପ୍ରାର୍ଥନା ଯାହା ଭୀଷ୍ମ ପିତାମହ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଶରଶଯ୍ୟାରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନିକଟରେ ପାଇ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଏହା ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ମହାପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ସ୍କନ୍ଧର ନବମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ କୁହାଯାଇଥିବା ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭକ୍ତି-ସ୍ତୁତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
ଭୀଷ୍ମ ବିପକ୍ଷରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସ୍ତୁତି କାହିଁକି କଲେ?
ଯଦିଓ ଭୀଷ୍ମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟବଶ କୌରବମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଲଢ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ସଦା ପରମେଶ୍ୱର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ସମର୍ପିତ ଥିଲା। ମୃତ୍ୟୁଶଯ୍ୟାରେ ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ହିଁ ନିଜ ଏକମାତ୍ର ଶରଣ ବାଛିଲେ, ସେହି କ୍ଷଣକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମପୂର୍ବକ ସ୍ମରଣ କରି ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାକୁ ରଥଚକ୍ର ଉଠାଇ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଆକ୍ରମଣ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପରମ କୃପା ଥିଲା।
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରିବାର କ'ଣ ମହତ୍ତ୍ୱ?
ଭୀଷ୍ମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ ଯେ ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବେ, ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ କେବଳ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥ ଚଳାଇବାର ଓ ନ ଲଢ଼ିବାର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ଭୀଷ୍ମ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉପରେ ଶରବର୍ଷଣ କଲେ, ସେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ରଥରୁ ଡେଇଁ, ରଥଚକ୍ର ଉଠାଇ, ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଉପରେ ଝାମ୍ପ ମାରିଲେ। ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଭଙ୍ଗ କରି ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କୃଷ୍ଣ ଦର୍ଶାଇଲେ ଯେ ସେ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ବଚନକୁ ନିଜ ବଚନଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି — ଭୀଷ୍ମ ଏହାକୁ ଉଚ୍ଛୁଳି ଉଠୁଥିବା ପ୍ରେମରେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।
ଭୀଷ୍ମ ସ୍ତୁତି କ'ଣ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ?
ଏହା ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଭଗବାନଙ୍କଠାରେ ନିୟୋଜିତ କରିବାର ପରମ ମହତ୍ତ୍ୱ ଶିଖାଏ — ତୃଷ୍ଣାରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ଦ୍ୱୈତର ଭ୍ରମରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ। ଭୀଷ୍ମ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ହୃଦୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଦେଖନ୍ତି, ଯେପରି ଗୋଟିଏ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସଂଖ୍ୟ ନେତ୍ରରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଦର୍ଶନରେ ତାଙ୍କଠାରେ ଲୀନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହା ଦେହରୁ ସଚେତନ, ପ୍ରେମପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଦାୟର ଆଦର୍ଶ ଉଦାହରଣ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →