ବୋଧୋऽନ୍ୟସାଧନେଭ୍ୟୋ ହି (ଆତ୍ମବୋଧ 2) — Word-by-Word Meaning
बोधोऽन्यसाधनेभ्यो हि (आत्मबोध २)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
बोधः
bodhaḥ
ଜ୍ଞାନ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜାଗରଣ, ଆତ୍ମାର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବୋଧ
अन्य-साधनेभ्यः
anya-sādhanebhyaḥ
ଅନ୍ୟ ସାଧନ ଅପେକ୍ଷା (କର୍ମ, ଦାନ, ତପ ଭଳି)
हि
hi
ନିଶ୍ଚୟ, ଅବଶ୍ୟ
साक्षात्
sākṣāt
ସାକ୍ଷାତ୍, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ
मोक्ष-एक-साधनम्
mokṣa-eka-sādhanam
ମୋକ୍ଷର ଏକମାତ୍ର / ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସାଧନ
पाकस्य
pākasya
ରନ୍ଧନର, ପାକ କର୍ମ ପାଇଁ
वह्निवत्
vahnivat
ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ
ज्ञानम्
jñānam
ଜ୍ଞାନ (ଆତ୍ମା / ବ୍ରହ୍ମର)
विना
vinā
ବିନା
मोक्षः
mokṣaḥ
ମୋକ୍ଷ, ଅନ୍ତିମ ମୁକ୍ତି
न सिध्यति
na sidhyati
ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ, ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ
Complete Translation
ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସାଧନ ଅପେକ୍ଷା ଜ୍ଞାନ ହିଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ମୋକ୍ଷର ଏକମାତ୍ର ସାଧନ। ଯେପରି ଅଗ୍ନି ବିନା ରନ୍ଧନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ସେପରି ଜ୍ଞାନ ବିନା ମୋକ୍ଷ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ନାହିଁ।
Origin & History
Source: Atma Bodha (Self-Knowledge), Verse 2
Author: Adi Shankaracharya
Period: c. 8th century CE
ଆତ୍ମବୋଧ ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରବେଶ-ଗ୍ରନ୍ଥ, ଯାହା ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ସେହି ସଚ୍ଚା ସାଧକଙ୍କ ପାଇଁ ରଚନା କଲେ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଚିତ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ କରିନେଇଛନ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ବ୍ୟାକୁଳ। ପ୍ରଥମ ଶ୍ଲୋକ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ କାହା ପାଇଁ ତାହା କହିବା ପରେ, ଏହି ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ଲୋକ ତାହାର ଭିତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରେ — ଯେ ସମସ୍ତ ସାଧନ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ହିଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ମୋକ୍ଷ ଦିଏ — ଏବଂ ଏହି ବିଷୟକୁ ହିଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଗ୍ରନ୍ଥ କ୍ରମଶଃ ଖୋଲେ।
Frequently Asked Questions
ଏହି ଶ୍ଲୋକ କେଉଁ ଗ୍ରନ୍ଥରୁ?▼
ଏହା 'ଆତ୍ମବୋଧ' (ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ)ର ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ଲୋକ, ଯାହା ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ରଚିତ 68ଟି ଶ୍ଲୋକର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ପ୍ରିୟ ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତ ପ୍ରବେଶିକା।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ କ'ଣ କର୍ମକାଣ୍ଡ ଓ ସତ୍କର୍ମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ୱୀକାର କରେ?▼
ନା। ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଶିଖାନ୍ତି ଯେ କର୍ମ, ଦାନ ଓ ତପ ମୂଲ୍ୟବାନ କାରଣ ସେମାନେ ଚିତ୍ତକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ଜ୍ଞାନ ଯୋଗ୍ୟ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ନିଜେ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଦୂର କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଯାହା ବନ୍ଧନର ବାସ୍ତବ କାରଣ। କେବଳ ଜ୍ଞାନ ହିଁ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଦୂର କରେ, ଯେପରି କେବଳ ଆଲୋକ ଅନ୍ଧକାରକୁ।
ଜ୍ଞାନକୁ ଅଗ୍ନି ସହିତ କାହିଁକି ତୁଳନା କରାଯାଇଛି?▼
କାରଣ ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ। ଆପଣ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଅନନ୍ତ କାଳ ସଂଗ୍ରହ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନି ବିନା ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ନାହିଁ। ସେପରି ଆପଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୂର୍ବସାଧନ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆତ୍ମାର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ ବିନା ମୋକ୍ଷ ନାହିଁ।
ଏହି ମୁକ୍ତିଦାୟକ ଜ୍ଞାନ କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ?▼
ବେଦାନ୍ତର ପାରମ୍ପରିକ ତ୍ରିବିଧ ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା: ଶ୍ରବଣ (ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ଉପଦେଶ ଶୁଣିବା), ମନନ (ସନ୍ଦେହ ନିରାକରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହା ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିବା), ଏବଂ ନିଦିଧ୍ୟାସନ (ସତ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଭୀର, ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ)।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →