Mantra.Tips

ବ୍ରହ୍ମକୃତ ରାମ ସ୍ତୁତି Meaning — Line by Line

ब्रह्मकृत राम स्तुति

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ବ୍ରହ୍ମକୃତ ରାମ ସ୍ତୁତି with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. bhavān-nārāyaṇo devaḥ śrīmāṃś-cakrāyudhaḥ prabhuḥ |
  2. Verse 2. akṣaraṃ brahma satyaṃ ca madhye cānte ca rāghava |
  3. Verse 3. śārṅga-dhanvā hṛṣīkeśaḥ puruṣaḥ puruṣottamaḥ |
  4. Verse 4. senānīr-grāmaṇīś-ca tvaṃ tvaṃ buddhis-tvaṃ kṣamā damaḥ |
  5. Verse 5. indra-karmā mahendras-tvaṃ padmanābho raṇānta-kṛt |
  6. Verse 6. sahasra-śṛṅgo vedātmā śata-śīrṣo maharṣabhaḥ |
Verse 1#

bhavān-nārāyaṇo devaḥ śrīmāṃś-cakrāyudhaḥ prabhuḥ |

भवान्नारायणो देवः श्रीमांश्चक्रायुधः प्रभुः। एकशृङ्गो वराहस्त्वं भूतभव्यसपत्नजित्॥

bhavān-nārāyaṇo devaḥ śrīmāṃś-cakrāyudhaḥ prabhuḥ | eka-śṛṅgo varāhas-tvaṃ bhūta-bhavya-sapatna-jit ||

Meaningଆପଣ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେବ ନାରାୟଣ, ଚକ୍ରଧାରୀ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରଭୁ; ଆପଣ ଏକଶୃଙ୍ଗ ବରାହ, ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟକାରୀ।

Verse 2#

akṣaraṃ brahma satyaṃ ca madhye cānte ca rāghava |

अक्षरं ब्रह्म सत्यं मध्ये चान्ते राघव। लोकानां त्वं परो धर्मो विष्वक्सेनश्चतुर्भुजः॥

akṣaraṃ brahma satyaṃ ca madhye cānte ca rāghava | lokānāṃ tvaṃ paro dharmo viṣvaksenaś-catur-bhujaḥ ||

Meaningହେ ରାଘବ! ଆପଣ ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ ଓ ସତ୍ୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ଅନ୍ତରେ ସ୍ଥିତ; ଆପଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ପରମ ଧର୍ମ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ।

Verse 3#

śārṅga-dhanvā hṛṣīkeśaḥ puruṣaḥ puruṣottamaḥ |

शार्ङ्गधन्वा हृषीकेशः पुरुषः पुरुषोत्तमः। अजितः खड्गधृग्विष्णुः कृष्णश्चैव बृहद्बलः॥

śārṅga-dhanvā hṛṣīkeśaḥ puruṣaḥ puruṣottamaḥ | ajitaḥ khaḍga-dhṛg-viṣṇuḥ kṛṣṇaś-caiva bṛhad-balaḥ ||

Meaningଆପଣ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁର୍ଧାରୀ, ହୃଷୀକେଶ (ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ), ପୁରୁଷ ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଅଜେୟ ଖଡ୍ଗଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ମହାବଳୀ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ଆପଣ।

Verse 4#

senānīr-grāmaṇīś-ca tvaṃ tvaṃ buddhis-tvaṃ kṣamā damaḥ |

सेनानीर्ग्रामणीश्च त्वं त्वं बुद्धिस्त्वं क्षमा दमः। प्रभवश्चाप्ययश्च त्वमुपेन्द्रो मधुसूदनः॥

senānīr-grāmaṇīś-ca tvaṃ tvaṃ buddhis-tvaṃ kṣamā damaḥ | prabhavaś-cāpyayaś-ca tvam-upendro madhusūdanaḥ ||

Meaningଆପଣ ସେନାପତି ଓ ଜନମାନଙ୍କ ନାୟକ; ଆପଣ ହିଁ ବୁଦ୍ଧି, କ୍ଷମା ଓ ଦମ; ଆପଣ ହିଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରଳୟ, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ମଧୁସୂଦନ।

Verse 5#

indra-karmā mahendras-tvaṃ padmanābho raṇānta-kṛt |

इन्द्रकर्मा महेन्द्रस्त्वं पद्मनाभो रणान्तकृत्। शरण्यं शरणं त्वामाहुर्दिव्या महर्षयः॥

indra-karmā mahendras-tvaṃ padmanābho raṇānta-kṛt | śaraṇyaṃ śaraṇaṃ ca tvām-āhur-divyā maharṣayaḥ ||

Meaningଆପଣଙ୍କ କର୍ମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ; ଆପଣ ମହେନ୍ଦ୍ର (ପରମ ଅଧୀଶ୍ୱର), ପଦ୍ମନାଭ, ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତକାରୀ; ଦିବ୍ୟ ମହର୍ଷିମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ହିଁ ଶରଣ୍ୟ ଓ ଏକମାତ୍ର ଶରଣ କୁହନ୍ତି।

Verse 6#

sahasra-śṛṅgo vedātmā śata-śīrṣo maharṣabhaḥ |

सहस्रशृङ्गो वेदात्मा शतशीर्षो महर्षभः। त्वं त्रयाणां हि लोकानामादिकर्ता स्वयंप्रभुः॥

sahasra-śṛṅgo vedātmā śata-śīrṣo maharṣabhaḥ | tvaṃ trayāṇāṃ hi lokānām-ādi-kartā svayaṃ-prabhuḥ ||

Meaningଆପଣ ସହସ୍ରଶୃଙ୍ଗ, ବେଦସ୍ୱରୂପ, ଶତଶୀର୍ଷ ମହାନ ବୃଷଭ; ଆପଣ ହିଁ ତିନି ଲୋକର ଆଦିକର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ।

Word-by-Word Breakdown

भवान् नारायणः देवः
bhavān nārāyaṇo devaḥ
ଆପଣ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେବ ନାରାୟଣ
श्रीमान् चक्रायुधः प्रभुः
śrīmāṃś-cakrāyudhaḥ prabhuḥ
ଚକ୍ରଧାରୀ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରଭୁ
एकशृङ्गः वराहः त्वम्
eka-śṛṅgo varāhas-tvaṃ
ଆପଣ ଏକଶୃଙ୍ଗ (ଏକଦନ୍ତ) ବରାହ
भूतभव्यसपत्नजित्
bhūta-bhavya-sapatna-jit
ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତର ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଜୟକାରୀ
अक्षरं ब्रह्म सत्यं च
akṣaraṃ brahma satyaṃ ca
ଆପଣ ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ ଓ ସତ୍ୟ
मध्ये च अन्ते च राघव
madhye cānte ca rāghava
ହେ ରାଘବ! (ସମସ୍ତଙ୍କ) ମଧ୍ୟରେ ଓ ଅନ୍ତରେ ସ୍ଥିତ
लोकानां त्वं परः धर्मः
lokānāṃ tvaṃ paro dharmo
ଆପଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ପରମ ଧର୍ମ
विष्वक्सेनः चतुर्भुजः
viṣvaksenaś-catur-bhujaḥ
ଚତୁର୍ଭୁଜ ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ
शार्ङ्गधन्वा हृषीकेशः
śārṅga-dhanvā hṛṣīkeśaḥ
ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁର୍ଧାରୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ (ହୃଷୀକେଶ)
पुरुषः पुरुषोत्तमः
puruṣaḥ puruṣottamaḥ
ପୁରୁଷ ଓ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ (ପୁରୁଷୋତ୍ତମ)
अजितः खड्गधृक् विष्णुः
ajitaḥ khaḍga-dhṛg-viṣṇuḥ
ଅଜେୟ ଖଡ୍ଗଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ
कृष्णः च एव बृहद्बलः
kṛṣṇaś-caiva bṛhad-balaḥ
ମହାବଳୀ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ
सेनानीः ग्रामणीः च त्वम्
senānīr-grāmaṇīś-ca tvaṃ
ଆପଣ ସେନାପତି ଓ ଜନମାନଙ୍କ ନାୟକ
त्वं बुद्धिः त्वं क्षमा दमः
tvaṃ buddhis-tvaṃ kṣamā damaḥ
ଆପଣ ହିଁ ବୁଦ୍ଧି, କ୍ଷମା ଓ ଦମ
प्रभवः च अप्ययः च त्वम्
prabhavaś-cāpyayaś-ca tvam
ଆପଣ ହିଁ (ସମସ୍ତଙ୍କ) ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ପ୍ରଳୟ
उपेन्द्रः मधुसूदनः
upendro madhusūdanaḥ
ଉପେନ୍ଦ୍ର, ମଧୁର ସଂହାରକ (ମଧୁସୂଦନ)
इन्द्रकर्मा महेन्द्रः त्वम्
indra-karmā mahendras-tvaṃ
ଆପଣଙ୍କ କର୍ମ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମାନ; ଆପଣ ମହେନ୍ଦ୍ର (ପରମ ଅଧୀଶ୍ୱର)
पद्मनाभः रणान्तकृत्
padmanābho raṇānta-kṛt
ପଦ୍ମନାଭ, ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତକାରୀ
शरण्यं शरणं च त्वाम्
śaraṇyaṃ śaraṇaṃ ca tvām
ଆପଣ ହିଁ ଶରଣ୍ୟ ଓ ଏକମାତ୍ର ଶରଣ
आहुः दिव्याः महर्षयः
āhur-divyā maharṣayaḥ
ଏପରି ଦିବ୍ୟ ମହର୍ଷିମାନେ କୁହନ୍ତି
सहस्रशृङ्गः वेदात्मा
sahasra-śṛṅgo vedātmā
ସହସ୍ରଶୃଙ୍ଗ, ଯାହାଙ୍କ ଆତ୍ମା ବେଦ
त्रयाणां लोकानाम् आदिकर्ता
trayāṇāṃ lokānām-ādi-kartā
ତିନି ଲୋକର ଆଦିକର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱୟଂ ଅଧୀଶ୍ୱର

Origin & History

Source: Valmiki Ramayana, Yuddha Kanda, Sarga 117

Author: Maharshi Valmiki (the words spoken by Lord Brahma)

Period: Ancient (Itihasa / Ramayana period)

ଯେତେବେଳେ ଲଙ୍କାର ମହାଯୁଦ୍ଧ ସମାପ୍ତ ହେଲା ଓ ରାବଣ ନିହତ ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଶ୍ରୀରାମ ଶୋକରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ନିଜ ମାନବୀୟ ନମ୍ରତାରେ ନିଜକୁ କେବଳ ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ବୋଲି ବିଚାର କରୁଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ପରବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଣୀ ବ୍ରହ୍ମାଜୀ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଆଗକୁ ଆସିଲେ ଓ ଏହି ପ୍ରକଟୀକରଣ-ସ୍ତୁତିରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ରାମ ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି, ସନାତନ ନାରାୟଣ, ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁର ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ — ସେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଯିଏ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିବ୍ୟ ରଥର ଆବିର୍ଭାବ, ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଓ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପୂର୍ବରୁ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଧର୍ମର ବିଜୟକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କଲା।

Frequently Asked Questions

ବ୍ରହ୍ମକୃତ ରାମ ସ୍ତୁତି କ'ଣ?
ଏହା ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡ (ସର୍ଗ ୧୧୭)ରେ, ରାବଣ-ବଧ ପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ସ୍ତୁତି। ଏଥିରେ ବ୍ରହ୍ମା ରାମଙ୍କୁ — ଓ ସଂସାରକୁ — ପ୍ରକଟ କରନ୍ତି ଯେ ସେ ବାସ୍ତବରେ ନାରାୟଣ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ମାନବ ରୂପରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ଅକ୍ଷର ପରବ୍ରହ୍ମ।
ବ୍ରହ୍ମା ଏହି କ୍ଷଣରେ ହିଁ ରାମଙ୍କ ଦିବ୍ୟତ୍ୱ କାହିଁକି ପ୍ରକଟ କଲେ?
ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ରାମ ନିଜ ନମ୍ରତାରେ ନିଜକୁ କେବଳ ଦଶରଥପୁତ୍ର ମନୁଷ୍ୟ ବୋଲି ବିଚାର କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଓ ସଂସାରକୁ ତାଙ୍କ ବାସ୍ତବ ସ୍ୱରୂପ ସ୍ମରଣ କରାଇବାକୁ — ଏବଂ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ଓ ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନର ଭୂମିକା ରୂପେ — ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଆସି ରାମଙ୍କୁ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁ, ତିନି ଲୋକର ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ଶରଣ ଘୋଷଣା କଲେ।
ଏହି ସ୍ତୁତିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କେଉଁ କେଉଁ ନାମ ଆସେ?
ବ୍ରହ୍ମା ରାମଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅନେକ ନାମ ଓ ରୂପରେ ସମ୍ବୋଧନ କରନ୍ତି: ନାରାୟଣ, ଚକ୍ରଧାରୀ, ବରାହ, ଅକ୍ଷର ବ୍ରହ୍ମ, ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ, ହୃଷୀକେଶ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ବିଷ୍ଣୁ, କୃଷ୍ଣ, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ମଧୁସୂଦନ, ପଦ୍ମନାଭ, ଏବଂ ତିନି ଲୋକର ଆଦିକର୍ତ୍ତା।
ଏହି ସ୍ତୁତି ରାମାୟଣରେ କେଉଁଠାରେ ମିଳେ?
ଏହା ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡ (ଯୁଦ୍ଧର ପୁସ୍ତକ)ରେ ସର୍ଗ ୧୧୭ରେ ମିଳେ, ଯାହା ରାବଣ-ବଧ ପରେ ତୁରନ୍ତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସଭାରେ ବ୍ରହ୍ମାଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →