ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ୟଂ ଜଗନ୍ମିଥ୍ୟା — Word-by-Word Meaning
ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ब्रह्म
brahma
ବ୍ରହ୍ମ, ପରମ ଅନନ୍ତ ସତ୍ତା
सत्यम्
satyam
ସତ୍ୟ, ଯଥାର୍ଥ, ନିତ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ
जगत्
jagat
ଜଗତ, ନାମ-ରୂପର ସଂସାର
मिथ्या
mithyā
ମିଥ୍ୟା, ଆଭାସୀ, କେବଳ ପ୍ରତୀୟମାନ (ପରତନ୍ତ୍ର) ସତ୍ତା ବିଶିଷ୍ଟ
जीवः
jīvaḥ
ଜୀବ, ଦେହଧାରୀ ଆତ୍ମା
ब्रह्म एव
brahma eva
ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ, ବ୍ରହ୍ମଠାରୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ
न अपरः
na aparaḥ
ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ନୁହେଁ
अनेन
anena
ଏହାଦ୍ୱାରା (ଏହି ବଚନ / ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା)
वेद्यम्
vedyam
ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ, ଯାହା ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ
सत्-शास्त्रम्
sat-śāstram
ସତ୍-ଶାସ୍ତ୍ର, ସମସ୍ତ ପ୍ରମାଣ-ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର
इति
iti
ଏହି ପ୍ରକାରେ, ଏହିପରି
वेदान्त
vedānta
ବେଦାନ୍ତ, ବେଦର ପରାକାଷ୍ଠା (ଉପନିଷଦ-ଜ୍ଞାନ)
डिण्डिमः
ḍiṇḍimaḥ
ଡିଣ୍ଡିମ (ଘୋଷଣା), ଦୁନ୍ଦୁଭିର ନାଦ (ସର୍ବସାଧାରଣ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ଘୋଷଣା)
Complete Translation
ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ୟ, ଜଗତ ମିଥ୍ୟା (ଆଭାସମାତ୍ର), ଏବଂ ଜୀବ ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ, ତାହାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନୁହେଁ। ଏହା ହିଁ ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ ସତ୍-ଶାସ୍ତ୍ରର ସାର — ଏପରି ବେଦାନ୍ତର ଡିଣ୍ଡିମ-ଘୋଷଣା (ଦୁନ୍ଦୁଭି-ନାଦ)।
Origin & History
Source: Advaita Vedanta tradition; attributed to Adi Shankaracharya (also appears in Brahma Jnanavali Mala)
Author: Adi Shankaracharya (traditional)
Period: c. 8th century CE
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅଦ୍ୱୈତ (ଅଦ୍ୱୟ) ଦର୍ଶନର ଏକମାତ୍ର ସର୍ବାଧିକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସାର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଏହାର ତିନୋଟି ଚରଣକୁ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବେଦାନ୍ତ ସହିତ ପରିଚିତ କରାଇବାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି — ବ୍ରହ୍ମର ସତ୍ୟତା, ଜଗତର ମିଥ୍ୟାତ୍ୱ, ଏବଂ ଜୀବର ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ମୂଳ ଐକ୍ୟ। ଏହା ଏତେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଯେ ବେଦାନ୍ତ ସଂସାର ସମ୍ମୁଖରେ ନିଜ ସତ୍ୟ ଘୋଷଣା କରୁଥିବା ସେହି ଦୁନ୍ଦୁଭି-ନାଦ (ଡିଣ୍ଡିମ) ବୋଲି ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
Frequently Asked Questions
ଏହି ଶ୍ଲୋକ କିଏ ରଚନା କଲେ?▼
ଏହା ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଆରୋପିତ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅଦ୍ୱୈତ ବେଦାନ୍ତର ସର୍ବାଧିକ ଉଦ୍ଧୃତ ସାର ଭାବେ ପ୍ରଚଳିତ। ଏହା ବେଦାନ୍ତିକ ଉପଦେଶ-ପରମ୍ପରାରେ (ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନାବଳୀ ମାଲା ଭଳି ଗ୍ରନ୍ଥ ସହିତ) ମିଳେ ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ଅଦ୍ୱୈତର ଶିରୋମଣି-ବଚନ ବୋଲି ବିବେଚିତ ହୁଏ।
'ଜଗତ ମିଥ୍ୟା' ର ଅର୍ଥ କଣ ଜଗତର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ?▼
ନା। 'ମିଥ୍ୟା'ର ଅର୍ଥ ଅସ୍ତିତ୍ୱହୀନ ନୁହେଁ; ଏହାର ଅର୍ଥ ଜଗତର କେବଳ ପରତନ୍ତ୍ର, ଆଭାସୀ ସ୍ତରର ସତ୍ତା ଅଛି, ପ୍ରତିବିମ୍ବ କିମ୍ବା ସ୍ୱପ୍ନ ପରି। ଏହା ବିଦ୍ୟମାନ ଏବଂ ଅନୁଭବକୁ ଆସେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମ ପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ। କେବଳ ବ୍ରହ୍ମର ହିଁ ଅପରିବର୍ତନୀୟ, ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ ସତ୍ତା ଅଛି।
ଜୀବ ବ୍ରହ୍ମ କିପରି ହୋଇପାରେ?▼
ଅଦ୍ୱୈତ ଶିଖାଏ ଯେ ଜୀବର ପ୍ରତୀୟମାନ ପୃଥକତା ଅବିଦ୍ୟା (ଅଜ୍ଞାନ) କାରଣରୁ। ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସେହି ଅଜ୍ଞାନ ଦୂର ହେଲେ, ଏହି ଅନୁଭୂତି ହିଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେ ଯେ ଅନ୍ତରତମ ଆତ୍ମା (ଆତ୍ମନ୍) କେବେ ବି ଅନନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଠାରୁ ଭିନ୍ନ ନ ଥିଲା — 'ଜୀବୋ ବ୍ରହ୍ମୈବ ନାପରଃ'।
'ବେଦାନ୍ତ-ଡିଣ୍ଡିମ' ର ଅର୍ଥ କଣ?▼
'ଡିଣ୍ଡିମ' ହେଉଛି ଏକ ଢୋଲ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ, ସର୍ବସାଧାରଣ ଘୋଷଣା। ଏହି ପଂକ୍ତି କାବ୍ୟିକ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରେ ଯେ ଏହି ତ୍ରିବିଧ ସତ୍ୟକୁ ବେଦାନ୍ତ ସେତିକି ସାହସ ଓ ବିଜୟଘୋଷ ସହିତ ଉଦ୍ଘୋଷଣା କରେ ଯେପରି ବାଜୁଥିବା ଢୋଲ — ଏହା ସମସ୍ତ ଉପନିଷଦର ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ନିଷ୍କର୍ଷ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →