shivadakshinamurtigurudhyana

બ્રહ્માનન્દં પરમસુખદં (ગુરુ / દક્ષિણામૂર્તિ ધ્યાન)

ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଂ ପରମସୁଖଦଂ (ଗୁରୁ / ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ଧ୍ୟାନ) in Gujarati · ગુજરાતી

🕉️ hindu·📿 3× જપ·🕐 ધ્યાન, શાસ્ત્ર-અધ્યયન કે અધ્યાપનના આરંભમાં; ગુરુ પૂર્ણિમા; ગુરુવાર (ગુરુનો દિવસ) સવારે·📜 Traditional Guru-stotra / Dakshinamurti dhyana shloka (Advaita Vedanta tradition)

તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો

हिन्दी / देवनागरी తెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളംગુજરાતીবাংলা ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ English සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ અર્થ

બ્રહ્માનંદં પરમસુખદં સૌથી પ્રિય ગુરુ-વંદના શ્લોક છે, જે સદ્ગુરુ તથા ભગવાન દક્ષિણામૂર્તિ (શિવના મૌન-ગુરુ સ્વરૂપ) ની કૃપા પ્રાપ્ત કરવા માટે પરંપરાગત રીતે પાઠ કરાય છે. એક જ શ્લોકમાં તે ગુરુને નિરાકાર બ્રહ્મ સમાન — આનંદમય, સર્વજ્ઞ, આકાશવત્, અદ્વિતીય, નિત્ય અને ત્રિગુણાતીત — વર્ણવે છે. તેને પાઠ, ધ્યાન અને વેદાંત અધ્યયનના આરંભમાં બોલાય છે.

ઉત્પત્તિ અને કથા

Traditional Guru-stotra / Dakshinamurti dhyana shloka (Advaita Vedanta tradition) · Unknown (traditional; widely used in Vedantic and monastic lineages) · Classical / medieval

આ એકલ ધ્યાન શ્લોક અદ્વૈત તથા વ્યાપક સનાતન પરંપરામાં સૌથી વધુ બોલાતી ગુરુ-વંદનાઓમાંની એક છે. તે દક્ષિણામૂર્તિ સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલ છે — વડના વૃક્ષ નીચે બિરાજમાન, પોતાના મૌન માત્રથી શિષ્ય તરીકે આવેલા વૃદ્ધ ઋષિઓના સંશયો દૂર કરનાર શિવનું સ્વરૂપ. આ શ્લોક ગુરુની સમસ્ત વેદાંતિક દૃષ્ટિને સંક્ષિપ્ત કરે છે: ગુરુ માત્ર એક વ્યક્તિ નથી, પણ બ્રહ્મ સાથે અભિન્ન એવી ચેતના છે, સર્વ મનોના સાક્ષી, દ્વંદ્વો અને ગુણોથી પર.

✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે

પરંપરા કહે છે કે વડના વૃક્ષ નીચે બિરાજમાન દક્ષિણામૂર્તિના મૌન ઉપદેશથી, વૃદ્ધ ઋષિઓ હોવા છતાં ચારેય સનાતન કુમારો તત્કાળ સંશય-મુક્ત થઈ ગયા; આ શ્લોકનો શ્રદ્ધાપૂર્વક પાઠ એ જ નિઃશબ્દ કૃપાનું આહ્વાન કરે છે, જે સાચા સાધકના હૃદયમાં અજ્ઞાનને ઓગાળી દે છે.

0કુલ જપ

મંત્ર

કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો

બ્રહ્માનન્દં પરમસુખદં કેવલં જ્ઞાનમૂર્તિં દ્વન્દ્વાતીતં ગગનસદૃશં તત્ત્વમસ્યાદિલક્ષ્યમ્। એકં નિત્યં વિમલમચલં સર્વધીસાક્ષિભૂતં ભાવાતીતં ત્રિગુણરહિતં સદ્ગુરું તં નમામિ॥

Brahmānandaṃ paramasukhadaṃ kevalaṃ jñānamūrtiṃ Dvandvātītaṃ gaganasadṛśaṃ tattvamasyādilakṣyam Ekaṃ nityaṃ vimalam achalaṃ sarvadhīsākṣibhūtaṃ Bhāvātītaṃ triguṇarahitaṃ sadguruṃ taṃ namāmi

અર્થ:બ્રહ્મના આનંદસ્વરૂપ, પરમ સુખના દાતા, કેવલ (અદ્વિતીય) એક, શુદ્ધ જ્ઞાનની સાક્ષાત્ મૂર્તિ એવા તે સદ્ગુરુને હું પ્રણામ કરું છું; જે સમસ્ત દ્વંદ્વોથી પર, આકાશ સમાન વિશાળ અને નિર્લેપ, તથા 'તત્ત્વમસિ' જેવા મહાવાક્યો દ્વારા સૂચવાયેલ લક્ષ્ય છે; જે એક, નિત્ય, નિર્મળ અને અચળ છે, દરેક બુદ્ધિના સાક્ષી, સર્વ ભાવોથી અતીત અને ત્રણેય ગુણોથી રહિત છે.

શબ્દ-શબ્દ અર્થ

ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો

બ્રહ્માનન્દં🔊Brahmānandaṃબ્રહ્મના આનંદ સ્વરૂપ; જેમનું સ્વરૂપ પરબ્રહ્મનો આનંદ છે

પરમસુખદં🔊Paramasukhadaṃપરમ સુખના દાતા

કેવલં🔊Kevalaṃકેવલ એક, અદ્વિતીય, બીજા વિના

જ્ઞાનમૂર્તિં🔊Jñānamūrtiṃજ્ઞાન/બોધની સાક્ષાત્ મૂર્તિ

દ્વન્દ્વાતીતં🔊Dvandvātītaṃસમસ્ત દ્વંદ્વો (સુખ-દુઃખ, શીત-ઉષ્ણ) થી પર

ગગનસદૃશં🔊Gaganasadṛśaṃઆકાશ સમાન — સર્વવ્યાપી, નિર્લેપ, અનંત

તત્ત્વમસ્યાદિલક્ષ્યમ્🔊Tattvamasyādilakṣyam'તત્ત્વમસિ' (તત્ ત્વમ્ અસિ) આદિ મહાવાક્યો દ્વારા સૂચવાયેલ લક્ષ્ય

એકં🔊Ekaṃએક, અદ્વિતીય

નિત્યં🔊Nityaṃનિત્ય, સદા વિદ્યમાન

વિમલમ્🔊Vimalamશુદ્ધ, નિર્મળ, નિષ્કલંક

અચલં🔊Achalaṃઅચળ, અપરિવર્તનશીલ, સ્થિર

સર્વધીસાક્ષિભૂતં🔊Sarvadhīsākṣibhūtaṃસમસ્ત બુદ્ધિઓ અને મનઃસ્થિતિઓના સાક્ષી

ભાવાતીતં🔊Bhāvātītaṃસર્વ ભાવ અને કલ્પનાથી અતીત

ત્રિગુણરહિતં🔊Triguṇarahitaṃત્રણેય ગુણો (સત્ત્વ, રજસ્, તમસ્) થી રહિત

સદ્ગુરું🔊Sadguruṃસાચા ગુરુ (અંતરાત્મા / દક્ષિણામૂર્તિ)

તં નમામિ🔊Taṃ namāmiતેમને હું પ્રણામ કરું છું / નમસ્કાર કરું છું

ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଂ ପରମସୁଖଦଂ (ଗୁରୁ / ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ଧ୍ୟାନ) પાઠના લાભ

✦

અધ્યયન કે ધ્યાન પહેલાં સદ્ગુરુની કૃપા અને ઉપસ્થિતિનું આહ્વાન કરે છે

✦

મનને સાક્ષી-સ્વરૂપ આત્માની જાગૃતિ (સાક્ષી-ભાવ) માં સ્થિર કરે છે

✦

વેદાંત અધ્યયન માટે આદર્શ ગણાય છે, કેમ કે તે 'તત્ત્વમસિ' મહાવાક્યને મૂર્ત કરે છે

✦

આંતરિક સ્થિરતા અને શ્રદ્ધા કેળવે છે (દક્ષિણામૂર્તિનો મૌન ઉપદેશ)

✦

આધ્યાત્મિક અજ્ઞાનને દૂર કરે છે અને સત્-અસત્ ના વિવેકને ઊંડો કરે છે

✦

ત્રણેય ગુણોથી પર તત્ત્વ તરફ ધ્યાન વાળીને પરમ શાંતિનો ભાવ આપે છે

ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଂ ପରମସୁଖଦଂ (ଗୁରୁ / ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ଧ୍ୟାନ) જપ વિધિ

જપ સંખ્યા3વાર

ઉત્તમ સમયધ્યાન, શાસ્ત્ર-અધ્યયન કે અધ્યાપનના આરંભમાં; ગુરુ પૂર્ણિમા; ગુરુવાર (ગુરુનો દિવસ) સવારે

પૂર્વ કે ઉત્તર તરફ મુખ રાખીને શાંતિથી બેસો. આંખો બંધ કરી શ્લોકને ધીમે ધીમે ત્રણ વાર બોલો, અને દરેક પદના અર્થ પર મન ટેકવો — ખાસ કરીને 'સર્વધી-સાક્ષિભૂતમ્' (સર્વ વિચારોના સાક્ષી) પર. તેને પરંપરાગત રીતે વેદાંત પાઠો પહેલાં, પોતાના ગુરુને મળતા પહેલાં, અને દક્ષિણામૂર્તિ — મૌનમાં ઉપદેશ આપનાર ગુરુ — પર મૌન ધ્યાન પહેલાં આરંભ પ્રાર્થના તરીકે બોલાય છે.

વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો

આ પાના પર સંપૂર્ણ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଂ ପରମସୁଖଦଂ (ଗୁରୁ / ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ଧ୍ୟାନ) ગુજરાતી લિપિમાં છે — એ જ મૂળ શ્લોકો, અક્ષર-અક્ષર લિપ્યંતરિત, જેથી તમે સરળતાથી વાંચી અને જપી શકો. કોઈપણ પંક્તિ (અથવા ▶ બટન) દબાવી તેનો પાઠ સાંભળો.

હા — માત્ર લિપિ બદલાય છે; શબ્દો અને તેમનો અર્થ મૂળ જ રહે છે. આ પાનાનો શ્લોક-શ્લોક અર્થ, લાભ અને જપ વિધિ એ જ રીતે લાગુ પડે છે.

આ શ્લોક સદ્ગુરુ — સાચા ગુરુ — ની વંદના કરે છે, જેમને નિરાકાર પરબ્રહ્મ સમાન વર્ણવાયા છે. પરંપરામાં તેમને ભગવાન દક્ષિણામૂર્તિ સાથે ઓળખવામાં આવે છે — શિવનું યુવા, મૌન સ્વરૂપ, જે સ્થિરતા દ્વારા પરમ જ્ઞાનનો ઉપદેશ આપે છે.

કેમ કે તે સાધકને યોગ્ય ભાવમાં સ્થાપે છે — ગુરુ સમક્ષ વિનમ્રતા અને એ સ્મરણ કે આત્મા સર્વ વિચારોના સાક્ષી છે. તે વેદાંતના વર્ગો અને ધ્યાન માટેની એક શાસ્ત્રીય આરંભ પ્રાર્થના (ધ્યાન શ્લોક) છે.

તેનો અર્થ એ કે ગુરુ જ તે 'લક્ષ્ય' અથવા સત્ય છે, જેની તરફ 'તત્ ત્વમ્ અસિ' — 'તે તું જ છે' — જેવા મહાન ઉપનિષદ વાક્યો (મહાવાક્યો) સંકેત કરે છે, જે જીવાત્માની પરબ્રહ્મ સાથેની એકતા પ્રગટ કરે છે.

ના. તેને કોઈ પણ બોલી શકે છે. અહીં 'ગુરુ' અંતે ચેતનાનો આંતરિક પ્રકાશ છે; આ શ્લોક એકાકી સાધકને પણ તે સાક્ષી-ઉપસ્થિતિ તરફ અંતર્મુખ થવામાં મદદ કરે છે.

આ પણ વાંચો

ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତି ସ୍ତୋତ୍ରମ୍दक्षिणामूर्ति स्तोत्रम्ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତି ଅଷ୍ଟକମ୍दक्षिणामूर्ति अष्टकम्ଗୁରୁ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ — ଗୁରୁର୍ବ୍ରହ୍ମା ଗୁରୁର୍ବିଷ୍ଣୁଃगुरु स्तोत्रम् — गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः ଗୁରୁ ବନ୍ଦନାगुरु वंदना ଶ୍ରୀଗୁରୁପାଦୁକା ସ୍ତୋତ୍ରମ୍श्रीगुरुपादुका स्तोत्रम्ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟॐ नमः शिवाय ନିର୍ବାଣ ଷଟ୍କମ୍ (ଆତ୍ମ ଷଟ୍କମ୍)निर्वाण षट्कम् (आत्म षट्कम्)

ઉપયોગી લાગ્યું? સ્વજનો સાથે વહેંચો 🙏

ॐ

સંપૂર્ણ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଂ ପରମସୁଖଦଂ (ଗୁରୁ / ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ଧ୍ୟାନ) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ

સંપૂર્ણ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଂ ପରମସୁଖଦଂ (ଗୁରୁ / ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ଧ୍ୟାନ) (દેવનાગરી)બધા મંત્રો હેતુ પ્રમાણે શોધો