ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଂ ପରମସୁଖଦଂ (ଗୁରୁ / ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି ଧ୍ୟାନ) — Word-by-Word Meaning
ब्रह्मानन्दं परमसुखदं (गुरु / दक्षिणामूर्ति ध्यान)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ब्रह्मानन्दं
Brahmānandaṃ
ବ୍ରହ୍ମର ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ; ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ପରବ୍ରହ୍ମର ଆନନ୍ଦ
परमसुखदं
Paramasukhadaṃ
ପରମ ସୁଖର ଦାତା
केवलं
Kevalaṃ
କେବଳ ଏକ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବିନା
ज्ञानमूर्तिं
Jñānamūrtiṃ
ଜ୍ଞାନ/ବୋଧର ସାକ୍ଷାତ୍ ମୂର୍ତ୍ତି
द्वन्द्वातीतं
Dvandvātītaṃ
ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ (ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ଶୀତ-ଉଷ୍ଣ) ର ଅତୀତ
गगनसदृशं
Gaganasadṛśaṃ
ଆକାଶ ସଦୃଶ — ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ନିର୍ଲେପ, ଅନନ୍ତ
तत्त्वमस्यादिलक्ष्यम्
Tattvamasyādilakṣyam
'ତତ୍ତ୍ୱମସି' (ତତ୍ ତ୍ୱମ୍ ଅସି) ଆଦି ମହାବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୂଚିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ
एकं
Ekaṃ
ଏକ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ
नित्यं
Nityaṃ
ନିତ୍ୟ, ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ
विमलम्
Vimalam
ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ମଳ, ନିଷ୍କଳଙ୍କ
अचलं
Achalaṃ
ଅଚଳ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ, ସ୍ଥିର
सर्वधीसाक्षिभूतं
Sarvadhīsākṣibhūtaṃ
ସମସ୍ତ ବୁଦ୍ଧି ଓ ମନଃସ୍ଥିତିର ସାକ୍ଷୀ
भावातीतं
Bhāvātītaṃ
ସମସ୍ତ ଭାବ ଓ କଳ୍ପନାର ଅତୀତ
त्रिगुणरहितं
Triguṇarahitaṃ
ତିନି ଗୁଣ (ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜଃ, ତମଃ) ରୁ ରହିତ
सद्गुरुं
Sadguruṃ
ପ୍ରକୃତ ଗୁରୁ (ଅନ୍ତରାତ୍ମା / ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତି)
तं नमामि
Taṃ namāmi
ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ / ନମସ୍କାର କରେ
Complete Translation
ବ୍ରହ୍ମର ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ, ପରମ ସୁଖର ଦାତା, କେବଳ (ଅଦ୍ୱିତୀୟ) ଏକ, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନର ସାକ୍ଷାତ୍ ମୂର୍ତ୍ତି ସେହି ସଦ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ; ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଅତୀତ, ଆକାଶ ସଦୃଶ ବିଶାଳ ଓ ନିର୍ଲେପ, ଏବଂ 'ତତ୍ତ୍ୱମସି' ଆଦି ମହାବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସୂଚିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ; ଯିଏ ଏକ, ନିତ୍ୟ, ନିର୍ମଳ ଓ ଅଚଳ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୁଦ୍ଧିର ସାକ୍ଷୀ, ସମସ୍ତ ଭାବର ଅତୀତ ଏବଂ ତିନି ଗୁଣରୁ ରହିତ।
Origin & History
Source: Traditional Guru-stotra / Dakshinamurti dhyana shloka (Advaita Vedanta tradition)
Author: Unknown (traditional; widely used in Vedantic and monastic lineages)
Period: Classical / medieval
ଏହି ଏକକ ଧ୍ୟାନ ଶ୍ଲୋକଟି ଅଦ୍ୱୈତ ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ସନାତନ ପରମ୍ପରାରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପଠିତ ଗୁରୁ-ବନ୍ଦନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଏହା ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ସହ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଯୁକ୍ତ — ବଟବୃକ୍ଷ ତଳେ ଉପବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ନିଜ ମୌନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଶିଷ୍ୟ ରୂପେ ଆସିଥିବା ବୃଦ୍ଧ ଋଷିମାନଙ୍କ ସଂଶୟ ଦୂର କରିଥିବା ଶିବଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ। ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଗୁରୁଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବେଦାନ୍ତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରେ: ଗୁରୁ କେବଳ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନୁହନ୍ତି, ବରଂ ବ୍ରହ୍ମ ସହ ଅଭିନ୍ନ ସେହି ଚେତନା, ସମସ୍ତ ମନର ସାକ୍ଷୀ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଗୁଣର ଅତୀତ।
Frequently Asked Questions
ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦଂ ପରମସୁଖଦଂରେ କାହାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରାଯାଇଛି?▼
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ସଦ୍ଗୁରୁ — ପ୍ରକୃତ ଗୁରୁ — ଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରେ, ଯାହାଙ୍କୁ ନିରାକାର ପରବ୍ରହ୍ମ ସମାନ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ପରମ୍ପରାରେ ତାଙ୍କୁ ଭଗବାନ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ସହ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ — ଶିବଙ୍କ ଯୁବ, ମୌନ ସ୍ୱରୂପ, ଯିଏ ସ୍ଥିରତା ମାଧ୍ୟମରେ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଅଧ୍ୟୟନ କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ ପୂର୍ବରୁ କାହିଁକି ପଠିତ ହୁଏ?▼
କାରଣ ଏହା ସାଧକଙ୍କୁ ସଠିକ ଭାବରେ ସ୍ଥାପନ କରେ — ଗୁରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବିନମ୍ରତା ଏବଂ ଆତ୍ମା ଯେ ସମସ୍ତ ଚିନ୍ତାର ସାକ୍ଷୀ ତାହାର ସ୍ମରଣ। ଏହା ବେଦାନ୍ତ ଶ୍ରେଣୀ ଓ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ଏକ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଆରମ୍ଭ ପ୍ରାର୍ଥନା (ଧ୍ୟାନ ଶ୍ଲୋକ)।
'ତତ୍ତ୍ୱମସ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷ୍ୟମ୍' ର ଅର୍ଥ କ'ଣ?▼
ଏହାର ଅର୍ଥ ଗୁରୁ ହିଁ ସେହି 'ଲକ୍ଷ୍ୟ' ବା ସତ୍ୟ, ଯାହାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ 'ତତ୍ ତ୍ୱମ୍ ଅସି' — 'ତାହା ତୁମେ ହିଁ' — ଆଦି ମହାନ ଉପନିଷଦ ବାକ୍ୟ (ମହାବାକ୍ୟ) ସୂଚାନ୍ତି, ଯାହା ଜୀବାତ୍ମାର ପରବ୍ରହ୍ମ ସହ ଏକତା ପ୍ରକାଶ କରେ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ କେବଳ ଜୀବିତ ଗୁରୁ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କି?▼
ନା। ଏହାକୁ ଯେ କେହି ପଠନ କରିପାରନ୍ତି। ଏଠାରେ 'ଗୁରୁ' ଶେଷରେ ଚେତନାର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଆଲୋକ; ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଏକାକୀ ସାଧକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ସାକ୍ଷୀ-ଉପସ୍ଥିତି ଆଡ଼କୁ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →