Mantra.Tips

ଦେବୀ ପ୍ରାତଃସ୍ମରଣ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ Meaning — Line by Line

देवी प्रातःस्मरण स्तोत्रम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ଦେବୀ ପ୍ରାତଃସ୍ମରଣ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Verse 1#

prātaḥ smarāmi śarad-indu-karojjvalābhāṃ

प्रातः स्मरामि शरदिन्दुकरोज्ज्वलाभां सद्रत्नवन्मकरकुण्डलहारभूषाम्। दिव्यायुधोर्जितसुनीलसहस्रहस्तां रक्तोत्पलाभचरणां भवतीं परेशाम्॥

prātaḥ smarāmi śarad-indu-karojjvalābhāṃ sad-ratnavan-makara-kuṇḍala-hāra-bhūṣām | divyāyudhorjita-sunīla-sahasra-hastāṃ raktotpalābha-caraṇāṃ bhavatīṃ pareśām ||

Meaningପ୍ରଭାତ କାଳରେ ମୁଁ ସେହି ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ ଯାହାଙ୍କ କାନ୍ତି ଶରତ ଋତୁର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କିରଣ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଯିଏ ଉତ୍ତମ ରତ୍ନମୟ ମକର-କୁଣ୍ଡଳ ଓ ହାରରେ ବିଭୂଷିତା; ଯିଏ ଦିବ୍ୟ ଆୟୁଧରେ ସୁଶୋଭିତ ସହସ୍ର ନୀଳ ହସ୍ତବିଶିଷ୍ଟା, ଯାହାଙ୍କ ଚରଣ ଲାଲ କମଳ ସଦୃଶ ଶୋଭମାନ — ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ, ଆପଣ।

Verse 2#

prātar namāmi mahiṣāsura-caṇḍa-muṇḍa-

प्रातर्नमामि महिषासुरचण्डमुण्ड- शुम्भासुरादिदलनोग्रपराक्रमाढ्याम्। दुर्गां भवार्तिहरणीं सकलार्तिनाशां वन्दे सुरासुरनतां कमलाधिवासाम्॥

prātar namāmi mahiṣāsura-caṇḍa-muṇḍa- śumbhāsurādi-dalanogra-parākramāḍhyām | durgāṃ bhavārti-haraṇīṃ sakalārti-nāśāṃ vande surāsura-natāṃ kamalādhi-vāsām ||

Meaningପ୍ରଭାତ କାଳରେ ମୁଁ ସେହି ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ ଯିଏ ମହିଷାସୁର, ଚଣ୍ଡ-ମୁଣ୍ଡ, ଶୁମ୍ଭ ଆଦି ଅସୁରଙ୍କ ସଂହାରରେ ଉଗ୍ର ପରାକ୍ରମରେ ସମ୍ପନ୍ନା; ଯିଏ ସଂସାରର ଦୁଃଖ ହରଣକାରିଣୀ, ସମସ୍ତ ପୀଡ଼ାର ନାଶକାରିଣୀ; ଦେବ ଓ ଅସୁର ଯାହାଙ୍କୁ ନମନ କରନ୍ତି, ଯିଏ କମଳରେ ନିବାସ କରନ୍ତି — ତାହାଙ୍କ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ।

Verse 3#

prātar bhajāmi bhajatām-abhilāṣa-dātrīṃ

प्रातर्भजामि भजतामभिलाषदात्रीं धात्रीं समस्तजगतां दुरितापहन्त्रीम्। संसारबन्धनविमोचनहेतुभूतां मायां परां समधिगम्य परस्य विष्णोः॥

prātar bhajāmi bhajatām-abhilāṣa-dātrīṃ dhātrīṃ samasta-jagatāṃ duritāpa-hantrīm | saṃsāra-bandhana-vimocana-hetu-bhūtāṃ māyāṃ parāṃ samadhigamya parasya viṣṇoḥ ||

Meaningପ୍ରଭାତ କାଳରେ ମୁଁ ତାହାଙ୍କ ଆରାଧନା କରେ ଯିଏ ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ଅଭିଳାଷ ପୂର୍ଣ୍ଣକାରିଣୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାତ୍ରୀ, ପାପ ଓ ଅନିଷ୍ଟର ନାଶକାରିଣୀ; ଯିଏ ପରମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରା ମାୟାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସଂସାର-ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତିର ହେତୁଭୂତା।

Word-by-Word Breakdown

प्रातः स्मरामि
prātaḥ smarāmi
ପ୍ରଭାତ କାଳରେ ମୁଁ ସ୍ମରଣ କରେ / ଧ୍ୟାନ କରେ
शरदिन्दुकरोज्ज्वलाभां
śarad-indu-kara-ujjvala-ābhām
ଯାହାଙ୍କ କାନ୍ତି ଶରତ ଋତୁର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କିରଣ ସଦୃଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ
मकरकुण्डलहारभूषाम्
makara-kuṇḍala-hāra-bhūṣām
ଉତ୍ତମ ରତ୍ନମୟ ମକର-କୁଣ୍ଡଳ ଓ ହାରରେ ବିଭୂଷିତା
दिव्यायुध
divya-āyudha
ଦିବ୍ୟ ଆୟୁଧରେ ସୁଶୋଭିତା
सहस्रहस्तां
sahasra-hastāṃ
ସହସ୍ର (ଗଭୀର ନୀଳ) ହସ୍ତବିଶିଷ୍ଟା
रक्तोत्पलाभचरणां
rakta-utpala-ābha-caraṇāṃ
ଯାହାଙ୍କ ଚରଣ ଲାଲ କମଳ ସଦୃଶ ଶୋଭମାନ
भवतीं परेशाम्
bhavatīṃ pareśām
ହେ ପରମେଶ୍ୱରୀ, ଆପଣ
प्रातर्नमामि
prātar namāmi
ପ୍ରଭାତ କାଳରେ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ
महिषासुरचण्डमुण्डशुम्भासुरादिदलन
mahiṣāsura-caṇḍa-muṇḍa-śumbhāsura-ādi-dalana
ମହିଷାସୁର, ଚଣ୍ଡ-ମୁଣ୍ଡ, ଶୁମ୍ଭ ଆଦି ଅସୁରଙ୍କ ସଂହାର
उग्रपराक्रमाढ्याम्
ugra-parākrama-āḍhyām
ଉଗ୍ର ପରାକ୍ରମରେ ସମ୍ପନ୍ନା
दुर्गां भवार्तिहरणीं
durgāṃ bhavārti-haraṇīṃ
ଦୁର୍ଗା, ସଂସାରର ଦୁଃଖ ହରଣକାରିଣୀ
कमलाधिवासाम्
kamala-adhi-vāsām
ଯିଏ କମଳରେ / କମଳ ଉପରେ ନିବାସ କରନ୍ତି
प्रातर्भजामि
prātar bhajāmi
ପ୍ରଭାତ କାଳରେ ମୁଁ ଆରାଧନା କରେ / ଭଜନା କରେ
भजतामभिलाषदात्रीं
bhajatām-abhilāṣa-dātrīṃ
ଭକ୍ତଙ୍କ ଅଭିଳାଷ ପୂର୍ଣ୍ଣକାରିଣୀ
धात्रीं समस्तजगतां
dhātrīṃ samasta-jagatāṃ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ଧାତ୍ରୀ (ପାଳନକର୍ତ୍ରୀ)
दुरितापहन्त्रीम्
durita-apa-hantrīm
ପାପ ଓ ଅନିଷ୍ଟର ନାଶକାରିଣୀ
संसारबन्धनविमोचनहेतुभूतां
saṃsāra-bandhana-vimocana-hetu-bhūtāṃ
ସଂସାର-ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତିର ହେତୁଭୂତା
मायां परां
māyāṃ parāṃ
ପରା ମାୟା (ପରମ ଶକ୍ତି)
परस्य विष्णोः
parasya viṣṇoḥ
ପରମ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ

Origin & History

Source: Traditional Devi stotra (pratah-smarana genre)

Author: Traditional

Period: Classical

ଦେବୀ ପ୍ରାତଃସ୍ମରଣ ହିନ୍ଦୁ ଭକ୍ତି ପରମ୍ପରାର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ 'ପ୍ରଭାତକାଳୀନ ସ୍ମରଣ' ସ୍ତୋତ୍ରମାନଙ୍କ ପରିବାରଭୁକ୍ତ, ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରାତଃସ୍ମରଣ ସ୍ତୋତ୍ର ସହ। ପ୍ରଥମ ଆଲୋକରେ ପଠିତ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଦେବୀ ମାହାତ୍ମ୍ୟମ୍ର ସମସ୍ତ ମହିମାକୁ ତିନି ଶ୍ଲୋକରେ ସଂକଳିତ କରେ — ମାତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସହସ୍ରବାହୁ ସ୍ୱରୂପ, ମହିଷାସୁର ଓ ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ତାହାଙ୍କ ଉଗ୍ର ସଂହାର, ଏବଂ ଜଗତର ଧାତ୍ରୀ ତଥା ମୁକ୍ତିଦାତ୍ରୀ ରୂପେ ତାହାଙ୍କ କୃପା — ଯାହାଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନର ଆରମ୍ଭ ମାତାଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ କରିପାରନ୍ତି।

Frequently Asked Questions

ଦେବୀ ପ୍ରାତଃସ୍ମରଣ ସ୍ତୋତ୍ରମ୍ କ'ଣ?
ଏହା ଦିବ୍ୟ ମାତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ତିନି ଶ୍ଲୋକର 'ପ୍ରାତଃସ୍ମରଣ' (ପ୍ରଭାତକାଳୀନ ସ୍ମରଣ) ସ୍ତୋତ୍ର। ଏହାର ତିନି ଶ୍ଲୋକ 'ପ୍ରାତଃ ସ୍ମରାମି' (ପ୍ରଭାତରେ ମୁଁ ସ୍ମରଣ କରେ), 'ପ୍ରାତର୍ନମାମି' (ପ୍ରଭାତରେ ମୁଁ ନମନ କରେ) ଏବଂ 'ପ୍ରାତର୍ଭଜାମି' (ପ୍ରଭାତରେ ମୁଁ ଆରାଧନା କରେ)ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଯାହା ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ, ପରାକ୍ରମ ଓ କୃପାର ସ୍ତୁତି କରେ।
ଏହାର ପାଠ କେବେ କରାଯାଏ?
ଏହାର ପାଠ ପ୍ରଭାତ କାଳରେ ଜାଗରଣରେ, ଦିନର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ, ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରଭାତ-ପ୍ରାର୍ଥନାର ଅଙ୍ଗ ରୂପେ କରାଯାଏ। ଏହା ଦେବୀଙ୍କ ଦିନ — ନବରାତ୍ରି ଓ ଶୁକ୍ରବାର — ବିଶେଷତଃ ଶୁଭ ବୋଲି ବିବେଚିତ ହୁଏ।
ଏହା କେଉଁ ଦେବୀଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରେ?
ଏହା ଦିବ୍ୟ ମାତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ଗା ରୂପେ — ମହିଷାସୁର, ଚଣ୍ଡ, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଶୁମ୍ଭଙ୍କ ନାଶକାରିଣୀ — ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରି ମୁକ୍ତି ଦାନକାରିଣୀ ପରମ ଶକ୍ତି ରୂପେ ସ୍ତୁତି କରେ। ତାହାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରା ମାୟା ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖର ହରଣକାରିଣୀ ରୂପେ ଆରାଧନା କରାଯାଏ।
'ପ୍ରାତଃସ୍ମରଣ' ସ୍ତୋତ୍ର କ'ଣ?
ପ୍ରାତଃସ୍ମରଣ 'ପ୍ରଭାତକାଳୀନ ସ୍ମରଣ'ର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସ୍ତୋତ୍ର, ଯାହା ପ୍ରଭାତରେ ଦିନର ଆରମ୍ଭ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ କରିବା ପାଇଁ ପଠିତ ହୁଏ। ଶିବ, ବିଷ୍ଣୁ, ଲଳିତା ଓ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରାତଃସ୍ମରଣ ସ୍ତୋତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଜାଗରଣରେ ଏକାଠି ପଠିତ ହୁଏ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →