ଦିନଯାମିନ୍ୟୌ ସାୟଂ ପ୍ରାତଃ — Word-by-Word Meaning
दिनयामिन्यौ सायं प्रातः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
दिनयामिन्यौ
Dina-yaminyau
ଦିନ ଓ ରାତି
सायं प्रातः
Sayam pratah
ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ସକାଳ, ଗୋଧୂଳି ଓ ଭୋର
शिशिरवसन्तौ
Shishira-vasantau
ଶିଶିର ଓ ବସନ୍ତ (ଋତୁ)
पुनरायातः
Punar-ayatah
ବାରମ୍ବାର ଆସନ୍ତି-ଯାଆନ୍ତି, ପୁନଃ ପୁନଃ ଫେରିଆସନ୍ତି
कालः
Kalah
କାଳ, ସମୟ
क्रीडति
Kridati
କ୍ରୀଡ଼ା କରେ, ଖେଳେ
गच्छति
Gachchhati
ବିତିଯାଏ, ଖସିଯାଏ
आयुः
Ayuh
ଆୟୁ, ଜୀବନକାଳ
तदपि
Tadapi
ତଥାପି, ତାହାହେଲେ ମଧ୍ୟ
न मुञ्चति
Na munchati
ଛାଡ଼େ ନାହିଁ, ମୁକ୍ତ କରେ ନାହିଁ
आशावायुः
Asha-vayuh
ଆଶା-ରୂପୀ ବାୟୁ, ତୃଷ୍ଣାର ଝଡ଼
Complete Translation
ଦିନ ଓ ରାତି, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ସକାଳ, ଶିଶିର ଓ ବସନ୍ତ ଋତୁ ବାରମ୍ବାର ଆସୁଛନ୍ତି-ଯାଉଛନ୍ତି; କାଳ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ, ଆୟୁ ବିତିଯାଏ — ତଥାପି ଆଶା-ରୂପୀ ବାୟୁ (ତୃଷ୍ଣା) କେବେ ଛାଡ଼େ ନାହିଁ।
Origin & History
Source: Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse on the play of Time
Author: Adi Shankaracharya
Period: 8th century CE (circa 788-820)
ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ 'ଭଜ ଗୋବିନ୍ଦମ୍'ର ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଯାହା ସାଂସାରିକ ଜୀବକୁ ଜଗାଇବାକୁ କାଶୀରେ ରଚିତ ସ୍ତୋତ୍ର। ଅନିତ୍ୟତା ଉପରେ ନିଜ ଶିକ୍ଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହି ଶ୍ଲୋକ କାଳକୁ ଏପରି ଜଣେ ଖେଳାଳି ରୂପେ ଚିତ୍ରଣ କରେ ଯିଏ ଦିନ, ରାତି ଓ ଋତୁମାନଙ୍କ ଚକ୍ରରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ, ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଆମ ଆୟୁକୁ ହରଣ କରିନିଏ। ମୃତ୍ୟୁର ଏହି ନିରନ୍ତର ସ୍ମାରକ ସତ୍ତ୍ୱେ 'ଆଶା-ରୂପୀ ବାୟୁ' ମାନବ-ହୃଦୟକୁ ଚଳାଇ ରଖେ, ଏବଂ କେବଳ ସେହି ତୃଷ୍ଣାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ହିଁ ବିଶ୍ରାମ ମିଳେ — ଏହା ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି।
Frequently Asked Questions
'ଦିନଯାମିନ୍ୟୌ ସାୟଂ ପ୍ରାତଃ' ର ଅର୍ଥ କଣ?▼
ଏହାର ଅର୍ଥ 'ଦିନ ଓ ରାତି, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ସକାଳ' — କାଳର ଅସୀମ ଚକ୍ର ସହିତ ଶିଶିର ଓ ବସନ୍ତ ଋତୁର ନାମକରଣ, ଯାହା ବାରମ୍ବାର ଫେରିଆସେ ଯେତେବେଳେ ଆମ ଆୟୁ ନୀରବରେ ବିତିଯାଏ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକରେ 'ଆଶା-ବାୟୁ' କଣ?▼
'ଆଶା-ବାୟୁ' ର ଅର୍ଥ 'ଆଶା ଓ ତୃଷ୍ଣାର ବାୟୁ (ବା ଝଡ଼)।' କାଳ ଯେତେବେଳେ ଜୀବନକୁ ହରଣ କରିନିଏ, ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଶାନ୍ତ ତୃଷ୍ଣା-ବାୟୁ ମାନବ-ହୃଦୟ ଉପରେ ନିଜ ପକଡ଼ ଶିଥିଳ କରେ ନାହିଁ ବୋଲି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରନ୍ତି — ଏବଂ ତାହାରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ହିଁ ଶାନ୍ତିର ମାର୍ଗ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକର ବାର୍ତ୍ତା କଣ?▼
ଏହା ଜୀବନର ଅନିତ୍ୟତା ଓ ତୃଷ୍ଣାର କ୍ଲାନ୍ତିହୀନତା ଶିଖାଏ। କାଳ ଖେଳି ଚାଲେ ଓ ଆମ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ଖସିଯାଏ, ତଥାପି ଆମେ ଆଶା ଓ ତୃଷ୍ଣାକୁ ଅାଁକୁଡ଼ି ରହିଥାଉ। ଜାଗିବାକୁ, ଏହାକୁ ଚିହ୍ନିବାକୁ, ଏବଂ ଯାହା ଶାଶ୍ୱତ ତାହା ଆଡ଼କୁ ଫେରିବାକୁ ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଆହ୍ୱାନ କରେ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛି?▼
ଏହା ଅଷ୍ଟମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ 'ଭଜ ଗୋବିନ୍ଦମ୍' (ମୋହ ମୁଦ୍ଗର)ରୁ ଆସିଛି — କାଳ ଓ ତୃଷ୍ଣା ଉପରେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରର ସର୍ବାଧିକ କାବ୍ୟମୟ ଧ୍ୟାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →