Mantra.Tips

ହନୁମାନ ସ୍ତୁତି (ଅତୁଳିତବଳଧାମଂ) Meaning — Line by Line

हनुमान स्तुति (अतुलितबलधामं)

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ହନୁମାନ ସ୍ତୁତି (ଅତୁଳିତବଳଧାମଂ) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Verse 1#

Atulita-Bala-Dhamam Hema-Shailabha-Deham

अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहं दनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम् सकलगुणनिधानं वानराणामधीशं रघुपतिप्रियभक्तं वातजातं नमामि

Atulita-Bala-Dhamam Hema-Shailabha-Deham Danuja-Vana-Krishanum Jnaninam-Agraganyam | Sakala-Guna-Nidhanam Vananam-Adhisham Raghupati-Priya-Bhaktam Vatajatam Namami ||

Meaningମୁଁ ପବନପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ — ଯିଏ ଅତୁଳନୀୟ ବଳର ଧାମ, ଯାହାଙ୍କ ଶରୀର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଗିରି (ସୁମେରୁ) ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଯିଏ ଦାନବରୂପୀ ବନ ପାଇଁ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଅଗ୍ନି, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ନିଧାନ, ବାନରମାନଙ୍କ ଅଧୀଶ ଓ ରଘୁପତି (ଶ୍ରୀରାମ)ଙ୍କ ପରମପ୍ରିୟ ଭକ୍ତ।

Verse 2#

Goshpadi-Krita-Varisham Mashaki-Krita-Rakshasam |

गोष्पदीकृतवारीशं मशकीकृतराक्षसम् रामायणमहामालारत्नं वन्देऽनिलात्मजम्

Goshpadi-Krita-Varisham Mashaki-Krita-Rakshasam | Ramayana-Maha-Mala-Ratnam Vande-'nilatmajam ||

Meaningମୁଁ ଅନିଳପୁତ୍ରଙ୍କ ବନ୍ଦନା କରେ, ଯିଏ ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ଗାଈର ଖୁରା ଗାତର ଜଳ ସଦୃଶ କରିଦେଲେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମଶା ସଦୃଶ ତୁଚ୍ଛ କରିଦେଲେ, ଓ ଯିଏ ରାମାୟଣରୂପୀ ମହାମାଳାର ରତ୍ନ।

Verse 3#

Yatra Yatra Raghunatha-Kirtanam

यत्र यत्र रघुनाथकीर्तनं तत्र तत्र कृतमस्तकाञ्जलिम् भाष्पवारिपरिपूर्णलोचनं मारुतिं नमत राक्षसान्तकम्

Yatra Yatra Raghunatha-Kirtanam Tatra Tatra Krita-Mastaka-Anjalim | Bhashpa-Vari-Paripurna-Lochanam Marutim Namata Rakshasantakam ||

Meaningଯେଉଁଠି-ଯେଉଁଠି ରଘୁନାଥ (ଶ୍ରୀରାମ)ଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ସେଠି-ସେଠି ହନୁମାନ ମସ୍ତକ ନୁଆଁଇ ଶିରସ୍ସ ଉପରେ ହାତ ଯୋଡି, ପ୍ରେମାଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନେତ୍ରରେ ଉପସ୍ଥିତ ରୁହନ୍ତି — ସେହି ରାକ୍ଷସାନ୍ତକ ମାରୁତିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର।

Word-by-Word Breakdown

अतुलितबलधामं
atulita-bala-dhamam
ଅତୁଳନୀୟ, ଅମାପ ବଳର ଧାମ
हेमशैलाभदेहं
hema-shailabha-deham
ଯାହାଙ୍କ ଶରୀର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଗିରି (ସୁମେରୁ ପର୍ବତ) ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ
दनुजवनकृशानुं
danuja-vana-krishanum
ଦାନବ (ଦନୁଜ)ମାନଙ୍କ ବନ ପାଇଁ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଅଗ୍ନି
ज्ञानिनामग्रगण्यम्
jnaninam-agraganyam
ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଓ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଣିତ
सकलगुणनिधानं
sakala-guna-nidhanam
ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ନିଧାନ (କୋଶ)
वानराणामधीशं
vananam-adhisham
ବାନର (କପିସମୂହ)ମାନଙ୍କ ଅଧୀଶ ଓ ସ୍ୱାମୀ
रघुपतिप्रियभक्तं
raghupati-priya-bhaktam
ରଘୁପତି (ଶ୍ରୀରାମ)ଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ପରମପ୍ରିୟ ଭକ୍ତ
वातजातं नमामि
vatajatam namami
ବାୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ
गोष्पदीकृतवारीशं
goshpadi-krita-varisham
ଯିଏ ଜଳଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ (ସମୁଦ୍ର)ଙ୍କୁ ଗାଈର ଖୁରା ଗାତର ଜଳ ସଦୃଶ କରିଦେଲେ
मशकीकृतराक्षसम्
mashaki-krita-rakshasam
ଯିଏ (ବଳବାନ) ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମଶା ସଦୃଶ ତୁଚ୍ଛ କରିଦେଲେ
रामायणमहामालारत्नं
ramayana-maha-mala-ratnam
ରାମାୟଣରୂପୀ ମହାମାଳାର ଅମୂଲ୍ୟ ରତ୍ନ
वन्देऽनिलात्मजम्
vande-'nilatmajam
ଅନିଳ (ବାୟୁଦେବ)ଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ
यत्र यत्र
yatra yatra
ଯେଉଁଠି-ଯେଉଁଠି, ଯେଉଁ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ
रघुनाथकीर्तनं
raghunatha-kirtanam
ରଘୁନାଥ (ଶ୍ରୀରାମ)ଙ୍କ ମହିମାର କୀର୍ତ୍ତନ
कृतमस्तकाञ्जलिम्
krita-mastaka-anjalim
ନୁଆଁ ମସ୍ତକ ଉପରେ ହାତ ଯୋଡି
भाष्पवारिपरिपूर्णलोचनं
bhashpa-vari-paripurna-lochanam
ପ୍ରେମାଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନେତ୍ରରେ
मारुतिं नमत
marutim namata
ମାରୁତି (ପବନପୁତ୍ର ହନୁମାନ)ଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର
राक्षसान्तकम्
rakshasantakam
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସଂହାରକ (ଅନ୍ତକ)

Origin & History

Source: Dhyana-shlokas of Hanuman; the first verse is the Sanskrit invocation (mangalacharana) of Sundara Kanda in Goswami Tulsidas's Ramcharitmanas

Author: Traditional; the opening verse is part of Tulsidas's Ramcharitmanas (Sundara Kanda)

Period: 16th century CE and earlier (traditional)

ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ସେହି ପରମ୍ପରାଗତ ଧ୍ୟାନ ଗଠନ କରନ୍ତି ଯାହାରୁ ଭକ୍ତମାନେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ପାଠ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି — ରାମାୟଣର ସେହି କାଣ୍ଡ ଯାହା ହନୁମାନଙ୍କ ଲଙ୍କା-ଯାତ୍ରାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ଗୋସ୍ୱାମୀ ତୁଳସୀଦାସ ନିଜ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଆରମ୍ଭ ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକ 'ଅତୁଳିତବଳଧାମଂ'ରୁ କରନ୍ତି, ହନୁମାନଙ୍କ ପରାକ୍ରମର ବର୍ଣ୍ଣନା ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କ ଆବାହନ କରି। ସାଥୀ ଶ୍ଲୋକ 'ଗୋଷ୍ପଦୀକୃତବାରୀଶଂ' ଓ 'ଯତ୍ର ଯତ୍ର ରଘୁନାଥକୀର୍ତ୍ତନଂ' ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ପ୍ରିୟ, ଯେଉଁଥିରେ ଶେଷଟି ହନୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାମ-କୀର୍ତ୍ତନରେ ସଦା ଉପସ୍ଥିତ, ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତ ରୂପେ ଚିତ୍ରିତ କରେ।

Frequently Asked Questions

ହନୁମାନ ସ୍ତୁତି (ଅତୁଳିତବଳଧାମଂ) କ'ଣ?
ଏହା ଶ୍ରୀ ହନୁମାନଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ତିନି ସଂସ୍କୃତ ଧ୍ୟାନ (ମେଡିଟେସନ) ଶ୍ଲୋକର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ସମୂହ। ପ୍ରଥମ, 'ଅତୁଳିତବଳଧାମଂ', ତାଙ୍କ ଅପାର ବଳ ଓ ଭକ୍ତିର ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ; ଏହା ରାମଚରିତମାନସରେ ତୁଳସୀଦାସଙ୍କ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡର ଆରମ୍ଭରେ ସଂସ୍କୃତ ମଙ୍ଗଳାଚରଣ ରୂପେ ଆସେ।
ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ କେବେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ?
ଏଗୁଡ଼ିକୁ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ସୁନ୍ଦରକାଣ୍ଡ ବା ହନୁମାନ ଚାଳୀସା ପଢିବା ପୂର୍ବେ ଆରମ୍ଭିକ ଧ୍ୟାନ ରୂପେ, ଓ ମଙ୍ଗଳବାର ଓ ଶନିବାରରେ ନିୟମିତ ହନୁମାନ ପୂଜା ସମୟରେ ଜପ କରାଯାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଥମେ ଜପ କଲେ ଦୀର୍ଘ ପାଠ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଭକ୍ତିଭାବ ତିଆରି ହୁଏ।
'ଗୋଷ୍ପଦୀକୃତବାରୀଶଂ'ର ଅର୍ଥ କ'ଣ?
ଏହା ଗୋଟିଏ ସୁନ୍ଦର ଚିତ୍ର ଯାହାର ଅର୍ଥ ହନୁମାନ 'ବିଶାଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ଗାଈର ଖୁରା ଗାତ (ଗୋଷ୍ପଦ)ରେ ଏକତ୍ର ଜଳ ସଦୃଶ ଛୋଟ କରିଦେଲେ'। 'ମଶକୀକୃତରାକ୍ଷସମ୍' (ସେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ମଶା କରିଦେଲେ) ସହିତ ଏହା ଜଣାଏ ଯେ ତାଙ୍କ ବୀରତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କେତେ ସହଜ ଥିଲା।
ତୃତୀୟ ଶ୍ଲୋକରେ ହନୁମାନଙ୍କୁ କାନ୍ଦୁଥିବା କାହିଁକି ଦେଖାଯାଇଛି?
ତୃତୀୟ ଶ୍ଲୋକ ହନୁମାନଙ୍କୁ ପରମ ଭକ୍ତ ରୂପେ ଚିତ୍ରିତ କରେ: ଯେଉଁଠି-ଯେଉଁଠି ରାମଙ୍କ ମହିମା ଗାନ କରାଯାଏ, ସେଠି ସେ ହାତ ଯୋଡି ଓ ପ୍ରେମାଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନେତ୍ରରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ଶିଖାଏ ଯେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବଳ ଗଭୀରତମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କୋମଳ ଭକ୍ତି ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଥାଏ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →