ଲଳିତା ସହସ୍ରନାମମ୍ — Word-by-Word Meaning
ललिता सहस्रनाम
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
श्रीमाता
Śrīmātā
ଶ୍ରୀମାତା — ମଙ୍ଗଳମୟୀ (ଶ୍ରୀ) ଜନନୀ — ସମସ୍ତଙ୍କ ମୂଳ ଓ ପୋଷଣସ୍ୱରୂପା ଦିବ୍ୟ ମାତା
श्रीमहाराज्ञी
Śrīmahārājñī
ଶ୍ରୀମହାରାଜ୍ଞୀ — ମହାସାମ୍ରାଜ୍ଞୀ — ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ପରମ ଅଧୀଶ୍ୱରୀ
श्रीमत् सिंहासनेश्वरी
Śrīmat Siṃhāsaneśvarī
ଶ୍ରୀମତ୍ ସିଂହାସନେଶ୍ୱରୀ — ଯେ ଭବ୍ୟ ସିଂହାସନ (ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଆସନ) ଉପରେ ଅଧିଷ୍ଠିତା
चिदग्नि कुण्डसंभूता
Cidagni Kuṇḍasaṃbhūtā
ଚିଦଗ୍ନି କୁଣ୍ଡସମ୍ଭୂତା — ଶୁଦ୍ଧ ଚୈତନ୍ୟର ଅଗ୍ନି (ଚିତ୍-ଅଗ୍ନି)ର ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡରୁ ଉତ୍ପନ୍ନା
देवकार्य समुद्यता
Devakārya Samudyatā
ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସମୁଦ୍ୟତା — ଦେବଗଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ — ଭଣ୍ଡାସୁର ବଧ — ସିଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ଭୂତା
उद्यद्भानु सहस्राभा
Udyadbhānu Sahasrābhā
ଉଦ୍ୟଦ୍ଭାନୁ ସହସ୍ରାଭା — ସହସ୍ର ଉଦୀୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଭାରେ ଦେଦୀପ୍ୟମାନ
चतुर्बाहु समन्विता
Caturbāhu Samanvitā
ଚତୁର୍ବାହୁ ସମନ୍ୱିତା — ଚାରି ବାହୁରେ ସମନ୍ୱିତା
रागस्वरूप पाशाढ्या
Rāgasvarūpa Pāśāḍhyā
ରାଗସ୍ୱରୂପ ପାଶାଢ୍ୟା — କାମ ଓ ଆସକ୍ତିର ସ୍ୱରୂପ ପାଶ ଧାରଣକାରିଣୀ
क्रोधाकाराङ्कुशोज्ज्वला
Krodhākārāṅkuśojjvalā
କ୍ରୋଧାକାରାଙ୍କୁଶୋଜ୍ଜ୍ୱଲା — କ୍ରୋଧର ସ୍ୱରୂପ ଅଙ୍କୁଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା
मनोरूपेक्षु कोदण्डा
Manorūpekṣu Kodaṇḍā
ମନୋରୂପେକ୍ଷୁ କୋଦଣ୍ଡା — ଯାହାଙ୍କ ଇକ୍ଷୁ-ଧନୁ ସ୍ୱୟଂ ମନ
पञ्च तन्मात्र सायका
Pañca Tanmātra Sāyakā
ପଞ୍ଚ ତନ୍ମାତ୍ର ସାୟକା — ଯାହାଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ବାଣ ପଞ୍ଚ ତନ୍ମାତ୍ର (ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ)
निजारुण प्रभापूर मज्जद् ब्रह्माण्डमण्डला
Nijāruṇa Prabhāpūra Majjad Brahmāṇḍamaṇḍalā
ନିଜାରୁଣ ପ୍ରଭାପୂର ମଜ୍ଜଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମଣ୍ଡଲା — ଯାହାଙ୍କ ଅରୁଣ ଆଭାର ପ୍ରବାହ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଣ୍ଡଳକୁ ନିମଜ୍ଜିତ କରେ
सर्वारुणा
Sarvāruṇā
ସର୍ବାରୁଣା — ଯେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅରୁଣ — ଗୋଲାପୀ-ଲାଲ ବର୍ଣ୍ଣବିଶିଷ୍ଟା
अनवद्याङ्गी
Anavadyāṅgī
ଅନବଦ୍ୟାଙ୍ଗୀ — ନିର୍ଦୋଷ, ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟା
सर्वाभरण भूषिता
Sarvābharaṇa Bhūṣitā
ସର୍ବାଭରଣ ଭୂଷିତା — ସର୍ବ ପ୍ରକାର ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତା
शिवकामेश्वराङ्कस्था
Śivakāmeśvarāṅkasthā
ଶିବକାମେଶ୍ୱରାଙ୍କସ୍ଥା — ଶିବ-କାମେଶ୍ୱରଙ୍କ କୋଳରେ ଅଧିଷ୍ଠିତା
महापद्माटवी संस्था
Mahāpadmāṭavī Saṃsthā
ମହାପଦ୍ମାଟବୀ ସଂସ୍ଥା — କମଳର ମହାବନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତା
श्रीमन् नगर नायिका
Śrīman Nagara Nāyikā
ଶ୍ରୀମନ୍ ନଗର ନାୟିକା — ଶ୍ରୀପୁର, ଦେଦୀପ୍ୟମାନ ନଗରୀର (ଶ୍ରୀଚକ୍ର) ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ
चिन्तामणि गृहान्तस्था
Cintāmaṇi Gṛhāntasthā
ଚିନ୍ତାମଣି ଗୃହାନ୍ତସ୍ଥା — ଚିନ୍ତାମଣି ରତ୍ନରେ ନିର୍ମିତ ଭବନ ଭିତରେ ଅଧିଷ୍ଠିତା
पञ्च ब्रह्मासन स्थिता
Pañca Brahmāsana Sthitā
ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାସନ ସ୍ଥିତା — ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଧୃତ ସିଂହାସନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତା
कुण्डलिनी
Kuṇḍalinī
କୁଣ୍ଡଳିନୀ — ମେରୁଦଣ୍ଡର ମୂଳରେ ସ୍ଥିତ କୁଣ୍ଡଳିତ ସର୍ପ-ଶକ୍ତି (କୁଣ୍ଡଳିନୀ)
बिसतन्तु तनीयसी
Bisatantu Tanīyasī
ବିସତନ୍ତୁ ତନୀୟସୀ — ପଦ୍ମନାଳର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତନ୍ତୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମତରା
भवानी
Bhavānī
ଭବାନୀ — ଭବାନୀ — ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନଦାୟିନୀ
भावनागम्या
Bhāvanāgamyā
ଭାବନାଗମ୍ୟା — କେବଳ ପ୍ରେମପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିନ୍ତନ ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପ୍ରାପ୍ୟା
सहस्रारां बुजारूढा
Sahasrārāṃ Bujārūḍhā
ସହସ୍ରାରାଂ ବୁଜାରୂଢ଼ା — ମସ୍ତକର ସହସ୍ରଦଳ କମଳ (ସହସ୍ରାର ଚକ୍ର) ଉପରେ ଆରୂଢ଼ା
सुधासाराभि वर्षिणी
Sudhāsārābhi Varṣiṇī
ସୁଧାସାରାଭି ବର୍ଷିଣୀ — ଅମରତ୍ୱର ଅମୃତ ଧାରା ବର୍ଷଣକାରିଣୀ
महाशक्तिः
Mahāśaktiḥ
ମହାଶକ୍ତିଃ — ମହାଶକ୍ତି, ବିଶ୍ୱର ପରମ ଶକ୍ତି
महात्रिपुर सुन्दरी
Mahātripura Sundarī
ମହାତ୍ରିପୁର ସୁନ୍ଦରୀ — ତିନି ନଗରୀ (ତ୍ରିପୁର)ର ମହାସୁନ୍ଦରୀ — ତିନି ଲୋକ ଓ ତିନି ଅବସ୍ଥାର ଅତୀତ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ
राजराजेश्वरी
Rājarājeśvarī
ରାଜରାଜେଶ୍ୱରୀ — ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ସମ୍ରାଟଙ୍କ ଅଧୀଶ୍ୱରୀ
शिवप्रिया
Śivapriyā
ଶିବପ୍ରିୟା — ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟା
सर्वमङ्गला
Sarvamaṅgalā
ସର୍ବମଙ୍ଗଳା — ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ ଓ ସ୍ୱରୂପ
शाम्भवी
Śāmbhavī
ଶାମ୍ଭବୀ — ଶାମ୍ଭବୀ — ଶମ୍ଭୁ (ଶିବ)ଙ୍କ ଶକ୍ତି
सर्वव्याधि प्रशमनी
Sarvavyādhi Praśamanī
ସର୍ବବ୍ୟାଧି ପ୍ରଶମନୀ — ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ପୀଡ଼ାର ନିବାରିଣୀ ଓ ଶାମକ
सर्वमृत्यु निवारिणी
Sarvamṛtyu Nivāriṇī
ସର୍ବମୃତ୍ୟୁ ନିବାରିଣୀ — ଯେ ସମସ୍ତ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ପ୍ରାଣସଙ୍କଟ ନିବାରଣ କରନ୍ତି
ललिताम्बिका
Lalitāmbikā
ଲଳିତାମ୍ବିକା — କରୁଣାମୟୀ ମାତା ଲଳିତା — ଯେ ଲୀଳାମୟୀ, କୋମଳ ଓ ସର୍ବାତୀତ
श्री शिवा शिवशक्त्यैक्य रूपिणी
Śrī Śivā Śivaśaktyaikya Rūpiṇī
ଶ୍ରୀ ଶିବା ଶିବଶକ୍ତ୍ୟୈକ୍ୟ ରୂପିଣୀ — ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଶିବା — ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଐକ୍ୟର ସ୍ୱରୂପ
Complete Translation
ମୁଁ ପରମ ଜନନୀ (ପରା-ଅମ୍ବିକା)ଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କରେ — ସିନ୍ଦୂର ସଦୃଶ ଅରୁଣ ବର୍ଣ୍ଣର ଦେହବିଶିଷ୍ଟା, ତ୍ରିନେତ୍ରୀ, ମାଣିକ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାରେ ଶୋଭିତ ମୁକୁଟଧାରିଣୀ, ହାସ୍ୟମୟ ମୁଖବିଶିଷ୍ଟା, ନିଜ ହସ୍ତରେ ମଧୁପୂର୍ଣ୍ଣ ରତ୍ନପାତ୍ର ଓ ରକ୍ତକମଳ ଧାରଣକାରିଣୀ, ଯାହାଙ୍କ ଚରଣ ରତ୍ନଖଚିତ କଳସ ଉପରେ ସ୍ଥାପିତ। ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ପୁଷ୍ପବାଣ ଓ ଇକ୍ଷୁ-ଧନୁ ଧାରଣ କରି, ଚାରିଆଡ଼ୁ ଅଣିମା ଆଦି ଶକ୍ତିର କିରଣରେ ପରିବେଷ୍ଟିତା, କରୁଣାପୂର୍ଣ୍ଣ ନେତ୍ରବିଶିଷ୍ଟା, ଅରୁଣ ବର୍ଣ୍ଣର ମହାରାଜ୍ଞୀ ଭବାନୀଙ୍କ ମୁଁ ଚିନ୍ତନ କରେ। ସେ ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟା, ଶାନ୍ତିର ସ୍ୱରୂପ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ, ସର୍ବ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଦାତ୍ରୀ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସହସ୍ର ନାମ — ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣର ଉତ୍ତର-ଖଣ୍ଡରେ ପ୍ରକାଶିତ, ଋଷି ହୟଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ — ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀମାତା, ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଜନନୀ ରୂପେ; ଶ୍ରୀମହାରାଜ୍ଞୀ, ସିଂହାସନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତା ମହାସାମ୍ରାଜ୍ଞୀ ରୂପେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି; ଯେ ଦେବଗଣଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚିତ୍-ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି; ଯେ ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦେଦୀପ୍ୟମାନ, ଚତୁର୍ଭୁଜା, କାମର ପାଶ, କ୍ରୋଧର ଅଙ୍କୁଶ, ମନର ଧନୁ ଓ ପଞ୍ଚ ତନ୍ମାତ୍ରର ପାଞ୍ଚ ବାଣ ଧାରଣକାରିଣୀ। ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀଚକ୍ରର ହୃଦୟରେ ଚିନ୍ତାମଣି ଭବନ ଭିତରେ ଶ୍ରୀପୁରର ରାଣୀ ରୂପେ, ଚକ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠି ସହସ୍ରଦଳ କମଳରେ ଅମୃତ ବର୍ଷଣକାରୀ କୁଣ୍ଡଳିନୀ ରୂପେ, ମହା-ତ୍ରିପୁର-ସୁନ୍ଦରୀ, ରାଜରାଜେଶ୍ୱରୀ ଓ ଶିବ-ଶକ୍ତିର ମିଳନ ରୂପେ ଗାନ କରନ୍ତି — ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ନିବାରିଣୀ, ଏବଂ ମୋକ୍ଷର ଦାତ୍ରୀ। ତାଙ୍କ ସହସ୍ର ନାମ ଭକ୍ତିଭରେ ପାଠ କରିବା ସେହି ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜନନୀଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାସନା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରୀଚକ୍ରର ପୂଜା କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
Origin & History
Source: Brahmanda Purana (Uttara-khanda, Lalitopakhyana) — Hayagriva–Agastya samvada
Author: The eight Vagdevatas (Vasini and the rest), at the command of Goddess Lalita
Period: Puranic
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣର ଲଳିତୋପାଖ୍ୟାନରେ, ଦେବୀ ଲଳିତା ତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଣ୍ଡାସୁର ବଧ ପରେ, ଆଠ ବାଗ୍ଦେବୀ (ବାକ୍-ଦେବୀ) — ବାସିନୀ, କାମେଶ୍ୱରୀ ଆଦି — ତାଙ୍କ ମହିମା ପ୍ରକଟ କରିବାକୁ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏକ ହଜାର ନାମ ରଚନା କରନ୍ତି। ଋଷି ହୟଗ୍ରୀବ (ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅବତାର) ଏହି ପରମ ଗୁହ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ଯିଏ କଳିଯୁଗରେ କୃପାର ସାଧନ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଥିଲେ। ଏହା ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟା ପରମ୍ପରାର ସର୍ବପ୍ରମୁଖ ସ୍ତୋତ୍ର ହୋଇଗଲା।
Frequently Asked Questions
ଲଳିତା ସହସ୍ରନାମ କ'ଣ?▼
ଏହା ଦେବୀ ଲଳିତା ତ୍ରିପୁରସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ଏକ ହଜାର ନାମର ପବିତ୍ର ସ୍ତୋତ୍ର, ଯିଏ ଶ୍ରୀବିଦ୍ୟା ପରମ୍ପରାର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଦେବୀ। ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣର ଉତ୍ତର-ଖଣ୍ଡରେ ଆସେ, ଯେଉଁଠାରେ ଆଠ ବାଗ୍ଦେବୀ ଦେବୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହାକୁ ରଚନା କରନ୍ତି, ଓ ଋଷି ହୟଗ୍ରୀବ ଏହାକୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଶିଖାନ୍ତି। ଏହାର ୧୦୦୦ ନାମ ଦିବ୍ୟ ମାତାଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ — ତାଙ୍କ ରୂପ, ଆୟୁଧ, ଆଭରଣ, ଶ୍ରୀଚକ୍ରରେ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଓ ତାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୀୟ ପରିଚୟ।
ଲଳିତା ସହସ୍ରନାମ ପାଠର କ'ଣ ଲାଭ?▼
ଏହା ମାତାଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୃପା ପ୍ରଦାନକାରୀ ବୋଲି ବିଚାର କରାଯାଏ — ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ (ନାମ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁର ନିବାରିକା କୁହନ୍ତି), ସମୃଦ୍ଧି, ମଙ୍ଗଳ, ସନ୍ତାନ, ମନର ଶାନ୍ତି, ଓ ଅବଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ। ପରମ୍ପରା କୁହେ ଯେ ଏହାର ପାଠ ଶ୍ରୀଚକ୍ର ପୂଜା ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ଲଳିତା ସହସ୍ରନାମ କେବେ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ?▼
ଏହାକୁ ବିଶେଷତଃ ଶୁକ୍ରବାର (ଦେବୀଙ୍କ ଦିନ), ନବରାତ୍ରିର ନଅ ରାତ୍ରିରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ଓ ଲଳିତା ଜୟନ୍ତୀ ଏବଂ ଶ୍ରୀଚକ୍ର (ଲଳିତା) ପୂଜା ସମୟରେ ପାଠ କରାଯାଏ। ଏହାକୁ ପ୍ରତିଦିନ, ସକାଳ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟାରେ, ସ୍ନାନ ପରେ ଜପ କରାଯାଇପାରେ।
ଏଥିରେ କେତେ ନାମ ଓ ଶ୍ଲୋକ ଅଛି?▼
ଏଥିରେ ଦେବୀଙ୍କ ଠିକ୍ ୧୦୦୦ ନାମ ଅଛି, ଯାହା ପ୍ରବାହମାନ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଶ୍ଲୋକରେ ସଜା ହୋଇଛି (ନାମ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୧୮୨ ଶ୍ଲୋକ), ଯାହାର ପୂର୍ବରୁ ଧ୍ୟାନ ଶ୍ଲୋକ ଓ ପରେ ଏହାର ଫଳ ଘୋଷଣା କରୁଥିବା ଫଳଶ୍ରୁତି ଆସେ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →