ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର — Word-by-Word Meaning
महामृत्युंजय मंत्र
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ॐ
Om
ପବିତ୍ର ଆଦି ନାଦ ଓ ବ୍ରହ୍ମର ପ୍ରତୀକ — ପରମ ଦିବ୍ୟ ସତ୍ୟ
त्र्यम्बकम्
Tryambakam
ତ୍ରିନେତ୍ର (ଶିବ) — ତାଙ୍କ ତିନି ନେତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ (ଡାହାଣ), ଚନ୍ଦ୍ର (ବାମ) ଓ ଅଗ୍ନି (ତୃତୀୟ ନେତ୍ର)
यजामहे
Yajamahe
ଆମେ ଉପାସନା କରୁ / ସମ୍ମାନ କରୁ / ଅର୍ପଣ କରୁ — ସାମୂହିକ, ନିରନ୍ତର ଉପାସନା
सुगन्धिम्
Sugandhim
ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ / ଉତ୍ତମ ସାରଯୁକ୍ତ — ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅନ୍ତରତମ ସାର
पुष्टिवर्धनम्
Pushtivardhanam
ପୋଷଣ ବଢ଼ାଇ ସୁଦୃଢ଼ କରୁଥିବା — ସମସ୍ତ ବୃଦ୍ଧି, ବଳ ଓ ସମୃଦ୍ଧିର ମୂଳ
उर्वारुकम्
Urvarukam
ପାଚିଲା କାକୁଡ଼ି (କିମ୍ବା ବଡ଼ ଲାଉ) — ମୁଖ୍ୟ ରୂପକ: ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଅଲଗା ହେଉଥିବା ପରିପକ୍ୱ ଆତ୍ମା
इव
Iva
ଯେପରି / ପରି — ରୂପକକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା ସହ ଯୋଡ଼ୁଥିବା ଉପମା-ଶବ୍ଦ
बन्धनात्
Bandhanan
ନିଜ ବନ୍ଧନରୁ / ତାକୁ ଧରି ରଖିଥିବା ବୋଟରୁ — ଆସକ୍ତି, କର୍ମ, ଅହଂକାର ଓ ଭୟ
मृत्योः
Mrityoh
ମୃତ୍ୟୁରୁ — ଭୌତିକ ମୃତ୍ୟୁ, ମୃତ୍ୟୁଭୟ ଓ ବାଧ୍ୟ ପୁନର୍ଜନ୍ମ
मुक्षीय
Mukshiya
ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ / ସ୍ୱାଧୀନ କରନ୍ତୁ — କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରାର୍ଥନା, 'ମୋକ୍ଷ' ସମାନ ମୂଳରୁ
मा
Maa
ନୁହେଁ / କରନ୍ତୁ ନାହିଁ — ସୂକ୍ଷ୍ମ ନିଷେଧ
अमृतात्
Amritat
ଅମରତ୍ୱରୁ / ଅମର ତତ୍ତ୍ୱରୁ — ଆମକୁ ଦିବ୍ୟ ଶାଶ୍ୱତ ମୂଳରୁ ଅଲଗା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ
Complete Translation
ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ପୋଷଣ ଓ ବଳ ପ୍ରଦାନକାରୀ ସେହି ତ୍ରିନେତ୍ର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଆମେ ଉପାସନା କରୁ। ପାଚିଲା କାକୁଡ଼ି ଯେପରି ଲତାରୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଅଲଗା ହୁଏ — ସେପରି ସେ ଆମକୁ ମୃତ୍ୟୁ (ଓ ମୃତ୍ୟୁଭୟ)ରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ, କିନ୍ତୁ ଅମରତ୍ୱ (ମୋକ୍ଷ)ରୁ ନୁହେଁ।
Origin & History
Source: Rigveda (7.59.12)
Author: Rishi Vasishtha
Period: 1500 BCE
ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର ଋଷି ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇ, ପରେ ବାଳକ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ କଥାର କେନ୍ଦ୍ର ହେଲା। ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ 16 ବର୍ଷ ବୟସରେ ନିଶ୍ଚିତ ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ। 16ତମ ଜନ୍ମଦିନରେ ଯମରାଜ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆସିବା ସମୟରେ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଶିବ ଲିଙ୍ଗକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରୁଥିଲେ। ଭଗବାନ ଶିବ ପ୍ରକଟ ହୋଇ, ଯମଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି, ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ଅମର ଜୀବନର ବର ଦେଲେ। ତେଣୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମୃତ-ସଞ୍ଜୀବନୀ ମନ୍ତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
Frequently Asked Questions
ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର କଣ?▼
ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର (ଓଁ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକଂ ଯଜାମହେ) ଋଗ୍ବେଦ (7.59.12)ରୁ ନିଆଯାଇଥିବା ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ର ଯାହା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ରୂପେ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ। ଏହା ବୈଦିକ ପରମ୍ପରାର ସର୍ବାଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ରୋଗ, ଭୟ, ଦୁର୍ଘଟଣା, ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ବିଜୟ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଜପ କରାଯାଏ।
ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ରର ଶବ୍ଦାର୍ଥ କଣ?▼
ଓଁ = ଆଦି ନାଦ। ତ୍ର୍ୟମ୍ବକଂ = ତ୍ରିନେତ୍ର (ଶିବ)। ଯଜାମହେ = ଆମେ ପୂଜା କରୁ। ସୁଗନ୍ଧିମ୍ = ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ। ପୁଷ୍ଟିବର୍ଧନମ୍ = ସର୍ବପୋଷକ, ବଳବର୍ଧକ। ଉର୍ବାରୁକମିବ = ପାଚିଲା କାକୁଡ଼ି ପରି। ବନ୍ଧନାତ୍ = ନିଜ ବନ୍ଧନ (ଲତା)ରୁ। ମୃତ୍ୟୋଃ = ମୃତ୍ୟୁରୁ। ମୁକ୍ଷୀୟ = ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର। ମା ଅମୃତାତ୍ = ଅମରତ୍ୱରୁ ନୁହେଁ — ଆମକୁ ଦିବ୍ୟରୁ ଅଲଗା କର ନାହିଁ।
ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର କେତେ ଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ?▼
108 ଥର ପାରମ୍ପରିକ ବିଧାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳାରେ। ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନ 11 ଥର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଭଦାୟକ। ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ପୁରଶ୍ଚରଣ (ଗଭୀର ସାଧନା) ପାଇଁ 1,25,000 ଥର ବିଧାନ। ରୋଗ କିମ୍ବା ସଙ୍କଟ ସମୟରେ: 40 ଦିନ ଧରି ପ୍ରତିଦିନ 108 ଥର।
ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର ଓ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କଣ?▼
ଦୁଇଟି ଯାକ ସମାନ ମନ୍ତ୍ର। ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟର ଅର୍ଥ ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ବିଜୟୀ। ମହାର ଅର୍ଥ ମହାନ — ତେଣୁ ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ଅର୍ଥାତ୍ ମୃତ୍ୟୁ ଉପରେ ମହାବିଜୟ। ଏହାକୁ ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର, ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ ମନ୍ତ୍ର ଓ ମୃତ-ସଞ୍ଜୀବନୀ ମନ୍ତ୍ର ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର କେବେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ?▼
ବ୍ରହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ (ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟର 1.5 ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ) ସର୍ବାଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସମୟ। ସୋମବାର ସର୍ବାଧିକ ପବିତ୍ର ଦିନ — ଶିବଙ୍କ ଦିନ। ପ୍ରଦୋଷ ଓ ମହାଶିବରାତ୍ରି ବର୍ଷର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅବସର। ରୋଗ, ଭୟ, ଦୁର୍ଘଟଣା, ମୃତ୍ୟୁ ନିକଟରେ କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଜୀବନ-ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଜପ କରନ୍ତୁ।
ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କଣ?▼
ଦୁଇଟି ଯାକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଦିକ ମନ୍ତ୍ର କିନ୍ତୁ ଭିନ୍ନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ। ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର (ଋଗ୍ବେଦ 3.62.10) ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ବୁଦ୍ଧି ରୂପେ ଆରାଧନା କରେ — ଏହା ମନକୁ ଆଲୋକିତ କରି ଜ୍ଞାନ ଦିଏ। ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ଶିବଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ରୂପେ ଆରାଧନା କରେ — ଏହା ଆରୋଗ୍ୟ, ରକ୍ଷା ଓ ମୁକ୍ତି ଦିଏ। ଦୁଇଟି ଯାକ ପରସ୍ପର ପରିପୂରକ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିପାରିବେ କି?▼
ହଁ, ନିଶ୍ଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ। ଋଗ୍ବେଦରେ ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ର ଅଛି ଯାହା ଦିବ୍ୟର ଅନ୍ୱେଷଣକାରୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭ। ମନ୍ତ୍ର ସ୍ୱୟଂ 'ଯଜାମହେ' — ଆମେ ପୂଜା କରୁ — କୁହେ, ଯାହା କୌଣସି ଲିଙ୍ଗଭେଦ ବିନା ସାମୂହିକ ପ୍ରାର୍ଥନା।
ମହାମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ରର ସଠିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କଣ?▼
ମୁଖ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ-ବିନ୍ଦୁ: ତ୍ର୍ୟମ୍ବକଂ = ତ୍ର୍ୟ-ଅମ୍-ବ-କଂ ('ତ୍ର୍ୟ' ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷର, 'ତ୍ରି-ଯମ୍' ନୁହେଁ)। ଯଜାମହେ = ଯ-ଜା-ମ-ହେ। ସୁଗନ୍ଧିମ୍ = ସୁ-ଗନ୍ଧି-ମ୍। ପୁଷ୍ଟିବର୍ଧନମ୍ = ପୁଷ୍ଟି-ବର୍ଧ-ନମ୍। ଉର୍ବାରୁକମିବ = ଉର୍-ବା-ରୁ-କ-ମି-ବ। ମୃତ୍ୟୋର୍ମୁକ୍ଷୀୟ = ମୃତ୍ୟୋର୍-ମୁକ୍ଷୀ-ୟ। ମା ଅମୃତାତ୍ = ମା-ଅମ୍-ରି-ତାତ୍।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →