ପ୍ରଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମ (ଚେତନା ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ) — Word-by-Word Meaning
प्रज्ञानं ब्रह्म
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
प्रज्ञानम्
prajñānam
ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ, ସମସ୍ତ ଅନୁଭୂତିକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିବା ସଚେତନତା
प्र
pra
'ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ, ପରମ ଭାବରେ' ଅର୍ଥର ଉପସର୍ଗ — ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରତି ସଙ୍କେତ
ज्ञानम्
jñānam
ଜ୍ଞାନ, ଜାଣିବା, ବୋଧ
ब्रह्म
brahma
ବ୍ରହ୍ମ, ଅନନ୍ତ ପରମ ସତ୍ୟ
प्रज्ञानं ब्रह्म
prajñānaṁ brahma
'ଚେତନା ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ' — ଶୁଦ୍ଧ ସଚେତନତାକୁ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଅଭିନ୍ନ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରୁଥିବା ମହାବାକ୍ୟ
एष ब्रह्मा
eṣa brahmā
ଏହି (ଚେତନା) ହିଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା (ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ)
एष इन्द्रः
eṣa indraḥ
ଏହା ହିଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା (ଚେତନା ହିଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଧାର)
एतेन प्रज्ञेनात्मना
etena prajñenātmanā
ଏହି ପ୍ରଜ୍ଞାନ-ସ୍ୱରୂପ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମଣିଷ ଏହି ଲୋକରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠେ (ଅମରତ୍ୱ ଲାଭ କରେ)
प्रज्ञां प्रतिष्ठा
prajñā pratiṣṭhā
ପ୍ରଜ୍ଞାନ ହିଁ (ସମସ୍ତ ଅସ୍ତିତ୍ୱର) ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଭିତ୍ତି
प्रज्ञानेत्रः
prajñānetraḥ
ଯାହାର ଚକ୍ଷୁ/ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ପ୍ରଜ୍ଞାନ — ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ
Complete Translation
ପ୍ରଜ୍ଞାନ (ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା) ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ। ଯେଉଁ ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଦେଖେ, ଶୁଣେ, ଜାଣେ ଓ ବଞ୍ଚେ, ତାହା ହିଁ ଅନନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମ; ଏହି ଚେତନା ହିଁ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ପଞ୍ଚମହାଭୂତ ଓ ସକଳ ପ୍ରାଣୀ; ଏସବୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ପରିଚାଳିତ ଓ ପ୍ରଜ୍ଞାନରେ ହିଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ପ୍ରଜ୍ଞାନ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ।
Origin & History
Source: Aitareya Upanishad, Verse 3.1.3
Author: Traditional (Upanishadic)
Period: Vedic / Upanishadic
ଐତରେୟ ଉପନିଷଦର ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ପଚାରେ: 'ଏହି ଆତ୍ମା କିଏ, ଯାହାଙ୍କୁ ଆମେ ଉପାସନା କରୁ? କାହା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଦେଖେ, ଶୁଣେ, ଶୁଙ୍ଘେ, କୁହେ ଓ ବିଚାର କରେ?' ଋଷି ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି — ତାହା ପ୍ରଜ୍ଞାନ (ଚେତନା), ଯାହା ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟି ଉପରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ — ଦେବତା, ଋଷି, ମଣିଷ, ପଶୁ ଓ ମହାଭୂତ ସମସ୍ତେ ତାହା ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଓ ତାହା ଉପରେ ହିଁ ଆଶ୍ରିତ। ଏହି ଅନୁସନ୍ଧାନର ସାରାଂଶ ଦେଇ ଉପନିଷଦ ଘୋଷଣା କରେ — 'ପ୍ରଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମ — ଚେତନା ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ', ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ସଚେତନତାକୁ ପରମ ସତ୍ୟ ରୂପେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ।
Frequently Asked Questions
ପ୍ରଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମର ଅର୍ଥ କ'ଣ?▼
ପ୍ରଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମର ଅର୍ଥ 'ଚେତନା ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ'। ଏହା ଶିଖାଏ ଯେ ଶୁଦ୍ଧ ସଚେତନତା — ଯେଉଁ ଜାଣୁଥିବା ଉପସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଅନୁଭବ କରୁ ଓ ବଞ୍ଚୁ — ତାହା ହିଁ ପରମ ସତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ।
ପ୍ରଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛି?▼
ଏହା ଐତରେୟ ଉପନିଷଦ (୩.୧.୩)ରୁ, ଯାହା ଋଗ୍ୱେଦର ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଏହା ଋଗ୍ୱେଦ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ମହାବାକ୍ୟ ଅର୍ଥାତ୍ 'ମହାନ ବାଣୀ'।
ପ୍ରଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମି ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ'ଣ?▼
ଦୁଇଟି ଯାକ ଏକା ଅଦ୍ୱୈତ ସତ୍ୟ ପ୍ରତି ସଙ୍କେତ କରୁଥିବା ମହାବାକ୍ୟ। ପ୍ରଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ଚେତନା ରୂପେ ପରିଭାଷିତ କରେ, ଆଉ ଅହଂ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ମି ସାଧକର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଭୂତି — 'ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମ'। ତତ୍ ତ୍ୱମ୍ ଅସି ଓ ଅୟମ୍ ଆତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ସହିତ ମିଶି ଏହା ଚାରି ମହାବାକ୍ୟ ହୁଏ।
ପ୍ରଜ୍ଞାନଂ ବ୍ରହ୍ମ ଉପରେ କିପରି ଧ୍ୟାନ କରିବି?▼
ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ ଯେ ଆପଣ ଯାହା କିଛି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ତାହା ସଚେତନତା ଭିତରେ ହିଁ ପ୍ରକଟ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହି ସଚେତନତା କୌଣସି ବସ୍ତୁ ନୁହେଁ, ଆପଣଙ୍କ ନିଜର ସତ୍ତା। ଏହାକୁ ସ୍ୱୟଂପ୍ରକାଶ ଓ ଅସୀମ ଜାଣି ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଦେହ-ମନ ବଦଳରେ ଏହା ସହିତ ହିଁ ଏକାତ୍ମ ହୁଅନ୍ତୁ। ଏହା ହିଁ ମୁକ୍ତି ଆଡ଼କୁ ନେଉଥିବା ଚିନ୍ତନ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →