Mantra.Tips

ଶିବ ମାନସ ପୂଜା Meaning — Line by Line

शिव मानस पूजा

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ଶିବ ମାନସ ପୂଜା with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Ratnaih kalpitamasanam himajalaih snanam cha divyambaram nanaratnavibhushitam mrigamadamodankitam chandanam
  2. Verse 2. Sauvarne navaratnakhandarachite patre ghritam payasam bhakshyam panchavidham payodadhiyutam rambhaphalam panakam
  3. Verse 3. Chhatram chamarayoryugam vyajanakam chadarshakam nirmalam vinabherimridangakahalakala gitam cha nrityam tatha
  4. Verse 4. Atma tvam girija matih sahacharah pranah shariram griham puja te vishayopabhogarachana nidra samadhisthitih
  5. Verse 5. Karacharanakritam vakkayajam karmajam va shravananayanajam va manasam vaparadham
Verse 1#

Ratnaih kalpitamasanam himajalaih snanam cha divyambaram nanaratnavibhushitam mrigamadamodankitam chandanam

रत्नैः कल्पितमासनं हिमजलैः स्नानं दिव्याम्बरं नानारत्नविभूषितं मृगमदामोदाङ्कितं चन्दनम्। जातीचम्पकबिल्वपत्ररचितं पुष्पं धूपं तथा दीपं देव दयानिधे पशुपते हृत्कल्पितं गृह्यताम्॥

Ratnaih kalpitamasanam himajalaih snanam cha divyambaram nanaratnavibhushitam mrigamadamodankitam chandanam Jatichampakabilvapatrarachitam pushpam cha dhupam tatha dipam deva dayanidhe pashupate hritkalpitam grihyatam

Meaningରତ୍ନରେ ରଚିତ ସିଂହାସନ, ଶୀତଳ ହିମଜଳରେ ସ୍ନାନ, ଅନେକ ରତ୍ନରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର, କସ୍ତୁରୀ ସୁଗନ୍ଧଯୁକ୍ତ ଚନ୍ଦନ; ଜାତୀ, ଚମ୍ପା ଓ ବିଲ୍ୱପତ୍ରରେ ରଚିତ ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଓ ଦୀପ — ହେ ପ୍ରଭୁ, କରୁଣାନିଧି, ପଶୁପତେ, ମୋ ହୃଦୟରେ ରଚିତ ଏହି ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 2#

Sauvarne navaratnakhandarachite patre ghritam payasam bhakshyam panchavidham payodadhiyutam rambhaphalam panakam

सौवर्णे नवरत्नखण्डरचिते पात्रे घृतं पायसं भक्ष्यं पञ्चविधं पयोदधियुतं रम्भाफलं पानकम्। शाकानामयुतं जलं रुचिकरं कर्पूरखण्डोज्ज्वलं ताम्बूलं मनसा मया विरचितं भक्त्या प्रभो स्वीकुरु॥

Sauvarne navaratnakhandarachite patre ghritam payasam bhakshyam panchavidham payodadhiyutam rambhaphalam panakam Shakanamayutam jalam ruchikaram karpurakhandojjvalam tambulam manasa maya virachitam bhaktya prabho svikuru

Meaningନବରତ୍ନ ଖଚିତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ଘୃତ ଓ ମଧୁର ପାୟସ, ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଭକ୍ଷ୍ୟ, ଦୁଗ୍ଧ ଓ ଦହି, କଦଳୀ ଓ ମଧୁର ପାନ; ଅନେକ ଶାକ, କର୍ପୂର କଣିକାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୁଚିକର ଜଳ, ଓ ତାମ୍ବୂଳ — ଏ ସବୁ, ମୋ ମନରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ରଚିତ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 3#

Chhatram chamarayoryugam vyajanakam chadarshakam nirmalam vinabherimridangakahalakala gitam cha nrityam tatha

छत्रं चामरयोर्युगं व्यजनकं चादर्शकं निर्मलं वीणाभेरिमृदङ्गकाहलकला गीतं नृत्यं तथा। साष्टाङ्गं प्रणतिः स्तुतिर्बहुविधा ह्येतत्समस्तं मया सङ्कल्पेन समर्पितं तव विभो पूजां गृहाण प्रभो॥

Chhatram chamarayoryugam vyajanakam chadarshakam nirmalam vinabherimridangakahalakala gitam cha nrityam tatha Sashtangam pranatih stutirbahuvidha hyetatsamastam maya sankalpena samarpitam tava vibho pujam grihana prabho

Meaningଛତ୍ର, ଚାମରର ଯୁଗଳ, ବ୍ୟଜନ, ଓ ନିର୍ମଳ ଦର୍ପଣ; ବୀଣା, ଭେରୀ, ମୃଦଙ୍ଗ ଓ କାହଳର ସଂଗୀତ କଳା, ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ; ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ, ଓ ବହୁବିଧ ସ୍ତୁତି — ଏ ସମସ୍ତ ମୁଁ ମୋ ହାର୍ଦିକ ସଂକଳ୍ପରେ ଆପଣଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କଲି, ହେ ବିଭୁ; ଏହି ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ।

Verse 4#

Atma tvam girija matih sahacharah pranah shariram griham puja te vishayopabhogarachana nidra samadhisthitih

आत्मा त्वं गिरिजा मतिः सहचराः प्राणाः शरीरं गृहं पूजा ते विषयोपभोगरचना निद्रा समाधिस्थितिः। सञ्चारः पदयोः प्रदक्षिणविधिः स्तोत्राणि सर्वा गिरो यद्यत्कर्म करोमि तत्तदखिलं शम्भो तवाराधनम्॥

Atma tvam girija matih sahacharah pranah shariram griham puja te vishayopabhogarachana nidra samadhisthitih Sancharah padayoh pradakshinavidhih stotrani sarva giro yadyatkarma karomi tattadakhilam shambho tavaradhanam

Meaningଆପଣ ହିଁ ମୋ ଆତ୍ମା; ପାର୍ବତୀ (ଗିରିଜା) ମୋ ବୁଦ୍ଧି; ମୋ ପ୍ରାଣ ଆପଣଙ୍କ ସହଚର; ମୋ ଶରୀର ଆପଣଙ୍କ ଗୃହ; ମୋ ସମସ୍ତ ବିଷୟ ଭୋଗ ଆପଣଙ୍କ ପୂଜା; ମୋ ନିଦ୍ରା ସମାଧି ସ୍ଥିତି; ମୋ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ, ଓ ମୋ ସମସ୍ତ ବାଣୀ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ତୁତି — ହେ ଶମ୍ଭୋ, ମୁଁ ଯେଉଁ କର୍ମ କରେ, ତାହା ସବୁ ଆପଣଙ୍କ ଆରାଧନା।

Verse 5#

Karacharanakritam vakkayajam karmajam va shravananayanajam va manasam vaparadham

करचरणकृतं वाक्कायजं कर्मजं वा श्रवणनयनजं वा मानसं वापराधम्। विहितमविहितं वा सर्वमेतत्क्षमस्व जय जय करुणाब्धे श्रीमहादेव शम्भो॥

Karacharanakritam vakkayajam karmajam va shravananayanajam va manasam vaparadham Vihitamavihitam va sarvametatkshamasva jaya jaya karunabdhe shrimahadeva shambho

Meaningହାତ ବା ପାଦରେ, ବାଣୀ, କାୟା ବା କର୍ମରେ, କାନ ବା ଆଖିରେ, ଅଥବା ମନରେ କୃତ — ଯେକୌଣସି ଅପରାଧ, ବିହିତ ହେଉ ବା ଅବିହିତ, ତାହା ସବୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, ହେ କରୁଣାସାଗର; ଜୟ ହେଉ, ଜୟ ହେଉ, ଶ୍ରୀ ମହାଦେବ, ଶମ୍ଭୋ!

Word-by-Word Breakdown

मानस पूजा
Manasa Puja
ମାନସ ପୂଜା — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ମନ (ମାନସ)ରେ କରାଯିବା ପୂଜା, ଯେଉଁଥିରେ ସବୁ ବସ୍ତୁ ମାନସିକ ଭାବେ ଅର୍ପିତ ହୁଏ
पशुपते
Pashupate
ପଶୁପତେ — ହେ ପଶୁପତି — ଶିବ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ (ପଶୁ) ସ୍ୱାମୀ (ପତି)
हृत्कल्पितम्
Hrit-kalpitam
ହୃତ୍କଳ୍ପିତମ୍ — ହୃଦୟ (ହୃତ୍)ରେ ରଚିତ (କଳ୍ପିତ) — ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ କଳ୍ପିତ ଅର୍ପଣ
साष्टाङ्गं प्रणतिः
Sashtanga Pranati
ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣତିଃ — ଶରୀରର ଆଠ ଅଙ୍ଗରେ ଭୂମି ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିବା ପ୍ରଣାମ
क्षमस्व
Kshamasva
କ୍ଷମସ୍ୱ — 'କ୍ଷମା କରନ୍ତୁ' — ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୋଷ ପାଇଁ ଶେଷ ଶ୍ଲୋକର କ୍ଷମାଯାଚନା

Origin & History

Source: Composed by Adi Shankaracharya

Author: Adi Shankaracharya

Period: 8th century CE

ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶିବ ମାନସ ପୂଜା ସମସ୍ତ 'ମାନସିକ ପୂଜା'ରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ। ପାଞ୍ଚ ଶ୍ଳୋକରେ ଭକ୍ତ ଶିବଙ୍କୁ ଏକ ରତ୍ନଖଚିତ ସିଂହାସନ, ହିମାଳୟ ସ୍ନାନ, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ରରେ ଭୋଜ, ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ପ୍ରଣାମ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି — ସବୁ ହୃଦୟରେ କଳ୍ପିତ — ତାପରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଆତ୍ମା ହିଁ ଶିବ, ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମ ଏକ ପୂଜା, ଓ ଅନ୍ତରେ ନିଜର ସମସ୍ତ ଦୋଷର କ୍ଷମା ମାଗନ୍ତି। ଯେଉଁ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଖରେ ଦେବାକୁ କେବଳ ପ୍ରେମ ଅଛି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରାର୍ଥନା।

Frequently Asked Questions

ଶିବ ମାନସ ପୂଜା କ'ଣ?
ଶିବ ମାନସ ପୂଜା ('ଶିବଙ୍କ ମାନସିକ ପୂଜା') ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ପାଞ୍ଚ-ଶ୍ଳୋକୀୟ ସ୍ତୋତ୍ର ଯେଉଁଥିରେ ପୂଜାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁ — ସିଂହାସନ, ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର, ଭୋଜନ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ପ୍ରଣାମ — ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମନରେ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହା ଶିଖାଏ ଯେ ସତ୍ୟ ପୂଜା କୌଣସି ବାହ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ବିନା କେବଳ ପ୍ରେମରେ କରାଯାଇପାରେ।
ମାନସିକ ପୂଜା (ମାନସ ପୂଜା)କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାହିଁକି ବିବେଚନା କରାଯାଏ?
କାରଣ ପୂଜାର ହୃଦୟ ଭକ୍ତି, ସାମଗ୍ରୀ ନୁହେଁ। ମାନସ ପୂଜା ଯେକୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ — ଯାହାର ଅର୍ପଣ କରିବାକୁ କିଛି ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଯିଏ ମନ୍ଦିରରେ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ — ଭିତରେ ହିଁ ସବୁଠାରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା କରିବାକୁ ଦିଏ। ଏହାର ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ଳୋକ ଆହୁରି ଆଗକୁ ଯାଏ, ଘୋଷଣା କରେ ଯେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ମ, ସଚେତନତା ସହିତ କରାଗଲେ, ସ୍ୱୟଂ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା।
ଶିବ ମାନସ ପୂଜା କେବେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ?
ଏହାକୁ ବିଶେଷତଃ ମହାଶିବରାତ୍ରି ଓ ସୋମବାରରେ (ଶିବଙ୍କ ଦିନ), ଧ୍ୟାନରେ, ଓ ଯେତେବେଳେ ବାହ୍ୟ ପୂଜା ସମ୍ଭବ ନ ହୁଏ ସେତେବେଳେ ଜପ କରାଯାଏ। ଏହାର କ୍ଷମାର ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଳୋକ ଯେକୌଣସି ଶିବ ପୂଜାର ସମାପନରେ ମଧ୍ୟ ଜପ କରାଯାଏ।
ଶିବ ମାନସ ପୂଜାର ଶେଷ ଶ୍ଳୋକର ଅର୍ଥ କ'ଣ?
ଅନ୍ତିମ ଶ୍ଳୋକ, 'କର-ଚରଣ-କୃତମ୍...', ହାତ, ପାଦ, ବାକ୍ୟ, ଶରୀର, କାନ, ନେତ୍ର କିମ୍ବା ମନ ଦ୍ୱାରା କୃତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅପରାଧର, ଜାଣି କିମ୍ବା ନ ଜାଣି, କ୍ଷମା ମାଗେ ଓ ଶିବଙ୍କୁ କରୁଣାର ସାଗର ଭାବେ ଅଭିବାଦନ କରେ। ଏହା ହିନ୍ଦୁ ପୂଜାରେ କ୍ଷମାର (କ୍ଷମା) ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ ପ୍ରାର୍ଥନା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →