କରୱା ଚୌଥ ବ୍ରତ କଥା
ରାଣୀ ବୀରାବତୀଙ୍କ କଥା — ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ପାଇଁ ନିର୍ଜଳ ବ୍ରତ
କରୱା ଚୌଥ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଥୀରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଚାରି ଦିନ ପରେ ଆସେ। ବିବାହିତା ନାରୀମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟଠାରୁ କଠୋର ନିର୍ଜଳ ବ୍ରତ (ଅନ୍ନ ଓ ଜଳ ବିନା) ରଖନ୍ତି, ଶିବ, ପାର୍ବତୀ, ଗଣେଶ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଏବଂ ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦର୍ଶନ କରି, ଚାଲୁଣି ଦେଇ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୁଖ ଦେଖି ତବେ ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗନ୍ତି — ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରି। ଏହି କଥା ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜାରେ କୁହାଯାଏ।
ଭାଇମାନଙ୍କ ଛଳନା
ବହୁ ସମୟ ପୂର୍ବେ ବୀରାବତୀ ନାମକ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ରାଣୀ ଥିଲେ, ଯିଏ ସାତ ଭାଇଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଦରର ଭଉଣୀ। ବିବାହ ପରେ ନିଜର ପ୍ରଥମ କରୱା ଚୌଥରେ ସେ ନିଜ ବାପଘରେ କଠୋର ନିର୍ଜଳ ବ୍ରତ ରଖିଲେ। ଯେତେ ଦିନ ଗଡ଼ିଗଲା, ସେ ଭୋକ ଓ ଶୋଷରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଆଉ ତାଙ୍କ ସାତ ଭାଇ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଭଉଣୀଙ୍କ ଏହି କଷ୍ଟ ସହି ନ ପାରି ଏକ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ସେମାନେ ଦୂରରେ ଗୋଟିଏ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଗଛ ପଛରେ ଏକ ବଡ଼ ନିଆଁ ଜାଳିଲେ ଏବଂ ତା' ଆଗରେ ଗୋଟିଏ ଚାଲୁଣି ଧରି ଏପରି ଦେଖାଇଲେ ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହୋଇଯାଇଛି। ଭାଇମାନେ ବୀରାବତୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଭଉଣୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ଉଠିଗଲାଣି — ତୁମର ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗ।' ସେମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କରି ସେ ସେହି ମିଥ୍ୟା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଲେ, ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗିଲେ ଓ ଭୋଜନ କଲେ — ସତ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ।
ଭକ୍ତିରେ ପୁନର୍ଜୀବନ
ଯେଉଁ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବୀରାବତୀ ମିଥ୍ୟା ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗିଲେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଆସିଲା — ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଭୟଙ୍କର ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଶୋକରେ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ସେ ବୁଝିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ବ୍ରତ ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ସେ ଦୁଃଖ ଓ ଅନୁତାପରେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କୁହାଯାଏ ଯେ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ (କେତେକ କଥାରେ ଏକ ଦୈବୀ ଶକ୍ତି) ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ ଏବଂ ଭାଇମାନଙ୍କ ଛଳନା ପ୍ରକାଶ କରି କହିଲେ ଯେ କେବଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଓ ଯଥାବିଧି କରୱା ଚୌଥ ବ୍ରତ କଲେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପୁନର୍ଜୀବିତ ହୋଇପାରିବେ।
ବୀରାବତୀ ପୁନର୍ବାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରତ ରଖିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ କଲେ, କୌଣସି ଅଭିଯୋଗ ବିନା କଷ୍ଟ ସହିଲେ ଏବଂ ସତ ଚନ୍ଦ୍ର ଦର୍ଶନ ପରେ ହିଁ ବ୍ରତ ଭାଙ୍ଗିଲେ। ତାଙ୍କ ସତ୍ୟ ବ୍ରତ ଓ ଅଟଳ ପ୍ରେମର ଶକ୍ତିରେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଜୀବନ ତାଙ୍କୁ ଫେରି ମିଳିଲା, ଏବଂ ଦୁହେଁ ଦୀର୍ଘକାଳ ସୁଖରେ ରହିଲେ। ସେବେଠାରୁ ବିବାହିତା ନାରୀମାନେ କରୱା ଚୌଥ ବ୍ରତ ଯଥାବିଧି ରଖନ୍ତି — ସତ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନ ଦେଖି କେବେ ଭାଙ୍ଗନ୍ତି ନାହିଁ — ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ କାମନା କରି। 'କରୱା ମା'ଙ୍କ ଜୟ।'
The Fruit of the Vrat
କରୱା ଚୌଥ ବ୍ରତ ବିବାହିତା ନାରୀମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ତଥା ଅଖଣ୍ଡ ସୌଭାଗ୍ୟ (ଅଟୁଟ, ସୁଖୀ ଦାମ୍ପତ୍ୟ) ପାଇଁ ରଖନ୍ତି; ଅବିବାହିତା କନ୍ୟାମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁଯୋଗ୍ୟ ବରଙ୍କ କାମନାରେ ରଖନ୍ତି। ଏହାର ସନ୍ଦେଶ ହେଉଛି ସତ୍ୟ ଓ ଯଥାବିଧି କରାଯାଇଥିବା ଭକ୍ତିର ଶକ୍ତି — ବ୍ରତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ରଖିବାକୁ ହେବ ଏବଂ ସତ ଚନ୍ଦ୍ର ଦର୍ଶନ ପରେ ହିଁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ହେବ।
Mantras & Aarti for this Puja
Frequently Asked Questions
When is Karva Chauth celebrated?
On the Chaturthi (fourth day) of the Krishna Paksha in the month of Kartik, usually in October or early November — four days after Sharad Purnima and nine days before Diwali.
Why is the husband's face seen through a sieve?
After sighting the moon, the wife views the moon and then her husband's face through a chalni (sieve) by the light of a lamp, before he gives her the first sip of water to break her fast. It is a gesture of love and of praying for his long life.
Can the fast be broken before the moon rises?
No — the heart of the katha is that the fast must not be broken until the true moon is seen. Queen Veeravati's sorrow came precisely from breaking it early before a false moon; the vrat is completed only after genuine moon-sighting and the evening puja.