ਆਲਸ੍ਯੰ ਹਿ ਮਨੁਸ਼੍ਯਾਣਾਂ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥੋ ਮਹਾਨ੍ ਰਿਪੁਃ — Word-by-Word Meaning
आलस्यं हि मनुष्याणां शरीरस्थो महान् रिपुः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
आलस्यम्
ālasyam
ਆਲਸ, ਨਿਕੰਮਾਪਣ, ਸੁਸਤੀ
हि
hi
ਨਿਸਚੇ ਹੀ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ
मनुष्याणाम्
manuṣyāṇām
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ
शरीरस्थः
śarīrasthaḥ
ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ, ਅੰਦਰ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ
महान् रिपुः
mahān ripuḥ
ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵੈਰੀ
न अस्ति
na asti
ਨਹੀਂ ਹੈ, ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ
उद्यमसमः
udyama-samaḥ
ਉੱਦਮ/ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਬਰਾਬਰ
बन्धुः
bandhuḥ
ਮਿੱਤਰ, ਸਾਕ, ਸਹਾਇਕ
कृत्वा
kṛtvā
ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਕੇ/ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ
यम्
yam
ਜਿਸ (ਉੱਦਮ) ਨੂੰ
न अवसीदति
na avasīdati
ਮਨੁੱਖ ਪਤਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
Complete Translation
ਆਲਸ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਮਹਾਨ ਵੈਰੀ ਹੈ; ਉੱਦਮ (ਮਿਹਨਤ) ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਚਾਣਕ੍ਯ-ਨੀਤੀ ਦਾ ਸ਼ਲੋਕ ਆਲਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਛੁਪੇ ਵੈਰੀ ਵਜੋਂ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰੰਤਰ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਸਫਲਤਾ ਦੇ ਰਾਹ ਦਾ ਸੱਚਾ ਮਿੱਤਰ ਐਲਾਨਦਾ ਹੈ।
Origin & History
Source: Chanakya Niti (Subhashita)
Author: Attributed to Chanakya (Kautilya)
Period: Classical Sanskrit literature (Mauryan era tradition, c. 4th century BCE onward)
ਚਾਣਕ੍ਯ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਨੀਤਿਗ ਤੇ ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਰਚੈਤਾ, ਚਾਣਕ੍ਯ-ਨੀਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਗਿਆਨ, ਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਸਵੈ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਉੱਤੇ ਕਈ ਸਾਰਗਰਭਿਤ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਿਹਰਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਏ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਕਿ ਮਿਹਨਤ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹੈ। ਆਲਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਵੈਰੀ ਵਜੋਂ ਦੱਸ ਕੇ, ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਪਤਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕੀ ਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਆਲਸ੍ਯੰ ਹਿ ਮਨੁਸ਼੍ਯਾਣਾਂ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਆਲਸ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ (ਮਹਾਨ ਵੈਰੀ) ਹੈ।' ਪੂਰਾ ਸ਼ਲੋਕ ਆਲਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ ਮਹਾਨ ਵੈਰੀ ਵਜੋਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਦਮ (ਮਿਹਨਤ) ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਮਿੱਤਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕਦੇ ਪਤਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਿੱਥੋਂ ਹੈ?▼
ਇਹ ਚਾਣਕ੍ਯ ਪਰੰਪਰਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਸਾਹਿਤ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਇੱਕ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨੀਤੀ-ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਆਲਸ ਦੇ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਰਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਦੀ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਕੀ ਹੈ?▼
ਕਿ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਵੈਰੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦਾ ਆਲਸ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਿੱਤਰ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਨਿਰੰਤਰ ਮਿਹਨਤ ਹੈ। ਉੱਦਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਆਲਸ ਪਤਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਆਲਸ ਦੀ ਥਾਂ ਮਿਹਨਤ ਚੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →