ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਸੂਕਤਮ੍ Meaning — Line by Line
अघमर्षण सूक्तम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਸੂਕਤਮ੍ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Ṛtaṃ ca satyaṃ cābhīddhāttapaso'dhyajāyata |
ऋतं च सत्यं चाभीद्धात्तपसोऽध्यजायत । ततो रात्र्यजायत ततः समुद्रो अर्णवः ॥१॥
Ṛtaṃ ca satyaṃ cābhīddhāttapaso'dhyajāyata | tato rātryajāyata tataḥ samudro arṇavaḥ ||1||
Meaningਤੇਜੋਮਈ ਤਪ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ) ਤੋਂ ਰਿਤ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਿਵਸਥਾ) ਅਤੇ ਸੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ; ਉਸ ਤੋਂ ਰਾਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ, ਡੂੰਘਾ ਸਮੁੰਦਰ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਜਲ) ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
Samudrādarṇavādadhi saṃvatsaro ajāyata |
समुद्रादर्णवादधि संवत्सरो अजायत । अहोरात्राणि विदधद्विश्वस्य मिषतो वशी ॥२॥
Samudrādarṇavādadhi saṃvatsaro ajāyata | ahorātrāṇi vidadhadviśvasya miṣato vaśī ||2||
Meaningਉਸ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਸੰਵਤਸਰ (ਵਰ੍ਹਾ — ਕਾਲ ਦਾ ਮਾਪ) ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਚੇਤਨ (ਪਲਕ ਝਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ) ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ।
Sūryācandramasau dhātā yathāpūrvamakalpayat |
सूर्याचन्द्रमसौ धाता यथापूर्वमकल्पयत् । दिवं च पृथिवीं चान्तरिक्षमथो स्वः ॥३॥
Sūryācandramasau dhātā yathāpūrvamakalpayat | divaṃ ca pṛthivīṃ cāntarikṣamatho svaḥ ||3||
Meaningਧਾਤਾ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ) ਨੇ ਪੂਰਵ ਕਲਪਾਂ ਵਾਂਗ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਦ੍ਯੁਲੋਕ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਅਤੇ ਸ੍ਵਰਲੋਕ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਲੋਕ) ਦੀ ਵੀ।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Rigveda (Mandala 10, Sukta 190)
Author: Rishi Aghamarshana Madhucchandasa
Period: Vedic period (c. 1500-1000 BCE)
ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਸੂਕਤਮ੍ ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਲਗਭਗ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮਧੁੱਛੰਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਤਿੰਨ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਇਹ ਵੇਦ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਸੂਕਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸੱਚ, ਰਾਤ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਸਮੁੰਦਰ, ਕਾਲ, ਜ੍ਯੋਤਿਰਮੰਡਲ ਅਤੇ ਲੋਕ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਆਦਿ-ਤਪ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਵੋਚ 'ਪਾਪਮਰਸ਼ਕ' ਮੰਤਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਿਲੀ: ਸੰਧਿਆਵੰਦਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇੱਕ ਸੰਪੂਰਨ ਕਿਰਿਆ — ਅਘਮਰਸ਼ਣ — ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਪਾਸਕ ਜਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਨਿਯਮ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਗੂੜ੍ਹ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਵਿਆਵਹਾਰਕ ਸ਼ੁੱਧੀ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਸੂਕਤਮ੍ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਸ ਨੂੰ 'ਅਘਮਰਸ਼ਣ' ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਸੂਕਤ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਦੋਂ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →