ਅਰੁਣਾਂ ਕਰੁਣਾਤਰੰਗਿਤਾਕ੍ਸ਼ੀਂ (ਲਲਿਤਾ ਧਿਆਨ) — Word-by-Word Meaning
अरुणां करुणातरङ्गिताक्षीं (ललिता ध्यान)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अरुणाम्
arunam
ਅਰੁਣ ਵਰਨ ਦੀ, ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਰੰਗ ਦੀ
करुणा
karuna
ਕਰੁਣਾ, ਦਯਾ
तरङ्गित
tarangita
ਤਰੰਗਿਤ, ਲਹਿਰਾਉਂਦੀ
अक्षीम्
akshim
(ਅੱਖਾਂ) — ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਤਰੰਗਿਤ ਹਨ
धृत
dhrita
ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
पाश
pasha
ਪਾਸ਼
अङ्कुश
ankusha
ਅੰਕੁਸ਼
पुष्पबाण
pushpa-bana
ਫੁੱਲ-ਬਾਣ (ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਤੀਰ)
चापाम्
chapam
ਧਨੁਸ਼
अणिमादिभिः
animadibhih
ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਾਲ (ਅੱਠ ਯੋਗ-ਸਿੱਧੀਆਂ)
आवृताम्
avritam
ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਆਵ੍ਰਿਤ
मयूखैः
mayukhaih
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ
अहम् इति एव
aham iti eva
ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਤਮ-ਸਰੂਪ ਵਜੋਂ ('ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ')
विभावये
vibhavaye
ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ / ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ
भवानीम्
bhavanim
ਭਵਾਨੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ, ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪਤਨੀ
Complete Translation
ਮੈਂ ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਜੋ ਅਰੁਣ ਵਰਨ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਰੁਣਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਤਰੰਗਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਪਾਸ਼, ਅੰਕੁਸ਼, ਫੁੱਲ-ਬਾਣ ਅਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਅੱਠ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ — ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਤਮ-ਸਰੂਪ ਵਜੋਂ, 'ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ' ਇਸ ਭਾਵ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Origin & History
Source: Dhyana verse of the Lalita Sahasranama, Brahmanda Purana (Lalitopakhyana)
Author: Traditional (Lalitopakhyana of the Brahmanda Purana)
Period: Ancient (Puranic)
ਲਲਿਤਾ ਸਹਸ੍ਰਨਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਧਿਆਨ-ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 'ਅਹਮ੍' ਧਿਆਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਹੋਰ ਧਿਆਨ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਪੂਜਨ ਲਈ ਵਰਨਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਪਾਸਕ ਨੂੰ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਰਿਣਤੀ 'ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ' ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ — ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਲਲਿਤੋਪਾਖ੍ਯਾਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਸ਼੍ਰੀਵਿਦਿਆ ਮਾਰਗ ਦਾ ਸਰਵੋਚ੍ਚ ਲਕਸ਼੍ਯ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਇਸ ਧਿਆਨ-ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਬਦ 'ਅਹਮਿਤ੍ਯੇਵ ਵਿਭਾਵਯੇ ਭਵਾਨੀਮ੍' — 'ਮੈਂ ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਜੋਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ' — ਸ਼੍ਰੀਵਿਦਿਆ ਦੇ ਅਦ੍ਵੈਤ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਪਾਸਕ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਅਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵੀ ਕਿਹੜੇ ਚਾਰ ਆਯੁਧ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ?▼
ਉਹ ਪਾਸ਼ (ਫਾਹੀ), ਅੰਕੁਸ਼ (ਅੰਕੁਸ਼), ਫੁੱਲ-ਬਾਣ (ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਤੀਰ) ਅਤੇ ਚਾਪ (ਧਨੁਸ਼) ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੇਵੀ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਭਵਾਨੀ ਕੌਣ ਹੈ?▼
ਭਵਾਨੀ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਲਲਿਤਾ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਸੁੰਦਰੀ ਨਾਲ ਅਭਿੰਨ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਵਿਦਿਆ ਪਰੰਪਰਾ ਦੀ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤੀਆਂ 'ਅਣਿਮਾਦਿ' ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਕੀ ਹਨ?▼
ਇਹ ਅੱਠ ਸਿੱਧੀਆਂ ਜਾਂ ਮਾਇਆਵੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ — ਅਣਿਮਾ, ਮਹਿਮਾ, ਗਰਿਮਾ, ਲਘਿਮਾ, ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਪ੍ਰਾਕਾਮ੍ਯ, ਈਸ਼ਿਤ੍ਵ ਅਤੇ ਵਸ਼ਿਤ੍ਵ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਘੇਰਦੀਆਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →