ਅਲ੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਰਮਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਮ੍ (ਸੱਚੇ ਸੂਤਰ ਦੇ ਲੱਛਣ) — Word-by-Word Meaning
अल्पाक्षरमसन्दिग्धम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अल्पाक्षरम्
alpākṣaram
ਥੋੜ੍ਹੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੰਖੇਪ, ਛੋਟਾ
असन्दिग्धम्
asandigdham
ਸ਼ੰਕਾਰਹਿਤ, ਅਸਪਸ਼ਟਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਪਸ਼ਟ
सारवत्
sāravat
ਸਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਅਰਥਪੂਰਨ, ਠੋਸ
विश्वतोमुखम्
viśvato-mukham
ਹਰ ਪਾਸੇ ਮੁਖ ਵਾਲਾ, ਸਰਬੱਤ ਲਾਗੂ, ਵਿਆਪਕ
अस्तोभम्
astobham
ਨਿਰਰਥਕ ਭਰਤੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ / ਵਿਰਾਮਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਾਦਪੂਰਤੀ ਰਹਿਤ
अनवद्यम्
anavadyam
ਨਿਰਦੋਸ਼, ਦੋਸ਼ਰਹਿਤ, ਖ਼ਾਮੀ ਰਹਿਤ
च
ca
ਅਤੇ
सूत्रम्
sūtram
ਇੱਕ ਸੂਤਰ (ਸੰਖੇਪ ਸੂਤਰਾਤਮਕ ਕਥਨ)
सूत्रविदः
sūtra-vidaḥ
ਜੋ ਸੂਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ
विदुः
viduḥ
ਉਸ ਨੂੰ (ਇਉਂ) ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ
Complete Translation
ਥੋੜ੍ਹੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ (ਸੰਖੇਪ), ਸ਼ੰਕਾਰਹਿਤ (ਸਪਸ਼ਟ), ਸਾਰਯੁਕਤ, ਸਰਬੱਤ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ (ਵਿਆਪਕ), ਨਿਰਰਥਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਤੇ ਦੋਸ਼ਰਹਿਤ — ਵਿਦਵਾਨ ਅਜਿਹੇ ਕਥਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚਾ ਸੂਤਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਆਪ ਇੱਕ ਸੋਹਣੇ ਪਦ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਥਨ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਸੰਖੇਪਤਾ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਸਾਰ, ਵਿਆਪਕਤਾ, ਮਿਤਵਿਅਯਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ।
Origin & History
Source: Subhashita
Author: Unknown (classical Sanskrit shastra tradition)
Period: Classical Sanskrit literature
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ — ਘੱਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅਰਥ ਭਰਨ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਸੰਖੇਪ, ਸੂਤਰਾਤਮਕ ਕਥਨ। ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਤੇ ਵਿਆਕਰਣ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ, ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਸੂਤਰ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉੱਤਮ ਸੂਤਰ ਦੇ ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਢੁਕਵੇਂ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਸੰਖੇਪਤਾ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦਾ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਿਸ ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਸੂਤਰ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਸੂਤਰ। ਇਹ ਛੇ ਗੁਣ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੱਚੇ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ: ਸੰਖੇਪਤਾ, ਸਪਸ਼ਟਤਾ, ਸਾਰ, ਸਰਬੱਤ ਲਾਗੂ ਹੋਣਾ, ਭਰਤੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਾ, ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ਤਾ।
ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਸੂਤਰ ਦੇ ਛੇ ਗੁਣ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?▼
ਅਲ੍ਪਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ (ਸੰਖੇਪ), ਅਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਮ੍ (ਸ਼ੰਕਾਰਹਿਤ), ਸਾਰਵਤ੍ (ਸਾਰਯੁਕਤ), ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਮੁਖਮ੍ (ਵਿਆਪਕ), ਅਸ੍ਤੋਭਮ੍ (ਨਿਰਰਥਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ), ਅਤੇ ਅਨਵਦ੍ਯਮ੍ (ਨਿਰਦੋਸ਼)। ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਖੇਪ, ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਿੱਥੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਭਾਸ਼ਿਤ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਸੂਤਰ-ਆਧਾਰਿਤ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ — ਖ਼ਾਸਕਰ ਵਿਆਕਰਣ ਤੇ ਨਿਆਇ ਵਿੱਚ — ਸੂਤਰ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਵਰਣਨ ਵਜੋਂ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪ ਸੰਖੇਪਤਾ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →