ਅੰਬੇ ਤੂੰ ਹੈ ਜਗਦੰਬੇ ਕਾਲੀ — ਦੁਰਗਾ ਆਰਤੀ — Word-by-Word Meaning
अम्बे तू है जगदम्बे काली
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अम्बे
Ambe
ਹੇ ਮਾਂ (ਅੰਬਾ) — ਦਿਵ੍ਯ ਜਨਨੀ
जगदम्बे
Jagdambe
ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ (ਜਗਤ + ਅੰਬਾ)
खप्पर वाली
Khappar Wali
ਜੋ ਖੱਪਰ (ਕਪਾਲ-ਪਾਤਰ) ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ — ਦੇਵੀ ਦਾ ਉਗ੍ਰ ਰੂਪ
सिंह सवारी
Sinh Sawari
ਜੋ ਸ਼ੇਰ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ
दस भुजाओं वाली
Das Bhujaon Wali
ਦਸ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ
दुखियों के दुखड़े निवारती
Dukhiyon Ke Dukhde Nivarti
ਦੁਖੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
ना सुनी कुमाता
Na Suni Kumata
ਕੁਮਾਤਾ ਕਦੇ ਸੁਣੀ ਨਹੀਂ ਗਈ (ਸੰਤਾਨ ਕੁਰਾਹੇ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦੀ)
छोटा सा कोना
Chhota Sa Kona
ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੋਨਾ (ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ) — ਭਗਤ ਕੇਵਲ ਇੰਨਾ ਹੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ
Complete Translation
ਤੂੰ ਹੀ ਅੰਬਾ ਹੈਂ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਕਾਲੀ; ਖੱਪਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਜੈ। ਭਾਰਤੀ ਤੇਰੀ ਉਸਤਤ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ — ਹੇ ਮਾਂ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਤੇਰੀ ਇਹ ਆਰਤੀ ਉਤਾਰਦੇ ਹਾਂ।
ਤੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡਾ ਸੰਕਟ ਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਾਂ; ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਰ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸੈਨਾ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪੈ। ਸੌ ਸ਼ੇਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਬਲਵਾਨ, ਦਸ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਦੁਖੀਆਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ — ਹੇ ਮਾਂ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਇਹ ਆਰਤੀ ਉਤਾਰਦੇ ਹਾਂ।
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਬੰਧਨ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਕੁਪੁੱਤਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੁਮਾਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਤੂੰ ਜੋ ਸਭ ਉੱਤੇ ਦਯਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈਂ — ਹੇ ਮਾਂ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਇਹ ਆਰਤੀ ਉਤਾਰਦੇ ਹਾਂ।
ਅਸੀਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੇ, ਨਾ ਚਾਂਦੀ ਨਾ ਸੋਨਾ; ਅਸੀਂ ਕੇਵਲ ਇੰਨਾ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਾਂ, ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੋਨਾ।
Origin & History
Source: Traditional Hindi Durga aarti
Author: Traditional
Period: Traditional
ਇਹ ਪਿਆਰੀ ਆਰਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਦਸ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੀ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਚੰਡ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਪਾਰ ਸਨੇਹਮਈ ਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਚਿਤਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮੋੜ ਹੈ: ਮਾਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਤ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ — ਨਾ ਚਾਂਦੀ, ਨਾ ਸੋਨਾ — ਸਿਰਫ਼ ਮਾਤਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ 'ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੋਨਾ' ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਇੱਕ ਪੰਕਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਭਗਤੀ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਦਧਰਿਤ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਨਵਰਾਤਰੀ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
'ਅੰਬੇ ਤੂ ਹੈ ਜਗਦੰਬੇ ਕਾਲੀ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
'ਤੂੰ ਅੰਬਾ ਹੈਂ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਕਾਲੀ ਹੈਂ।' ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ — ਅੰਬਾ, ਜਗਦੰਬਾ, ਕਾਲੀ, ਦੁਰਗਾ — ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤ ਵਿੱਚ ਆਰਤੀ ਵਜੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਤਿਮ ਪੰਕਤੀ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
'ਅਸੀਂ ਧਨ ਜਾਂ ਸੋਨਾ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦੇ — ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਕੋਨਾ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ।' ਇਹ ਸ਼ੁੱਧ, ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਭਗਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਪਦਾਰਥਕ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਥਾਂ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਇਹ ਆਰਤੀ ਕਦੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਨਵਰਾਤਰੀ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਆਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿੱਤ ਦੇਵੀ ਆਰਤੀ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਦੇਵੀ ਅੱਗੇ ਦੀਵਾ ਘੁਮਾਉਂਦਿਆਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →