ਅਣੋਰਣੀਯਾਨ੍ਮਹਤੋ ਮਹੀਯਾਨ੍ (ਸੂਖਮ ਤੋਂ ਸੂਖਮ, ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਮਹਾਨ) — Word-by-Word Meaning
अणोरणीयान्महतो महीयान्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अणोः अणीयान्
aṇoḥ aṇīyān
ਸੂਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ, ਅਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਛੋਟਾ
महतः महीयान्
mahato mahīyān
ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹਾਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਸ਼ਾਲ
आत्मा
ātmā
ਆਤਮਾ, ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਚੈਤੰਨਯ
अस्य जन्तोः
asya jantoḥ
ਇਸ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ, ਹਰ ਜੀਵ ਦਾ
निहितः गुहायाम्
nihito guhāyām
ਸਥਿਤ ਹੈ, ਲੁਕਿਆ ਹੈ, (ਹਿਰਦੇ ਦੀ) ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ
तम्
tam
ਉਸ (ਆਤਮਾ ਨੂੰ)
अक्रतुः
akratuḥ
ਨਿਸ਼ਕਾਮ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ
पश्यति
paśyati
ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਸਾਖਿਆਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
वीतशोकः
vītaśokaḥ
ਸ਼ੋਕਰਹਿਤ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਰੇ
धातुप्रसादात्
dhātuprasādāt
ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ (ਨਿਰਮਲਤਾ) ਨਾਲ, ਅੰਤਃਕਰਣ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੁਆਰਾ
महिमानम् आत्मनः
mahimānam ātmanaḥ
ਆਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਮਹੱਤਾ
Complete Translation
ਅਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹਾਨ ਇਹ ਆਤਮਾ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੀ ਹਿਰਦੇ-ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਜੋ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਪੁਰਸ਼, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Origin & History
Source: Katha Upanishad, Verse 1.2.20
Author: Traditional (Upanishadic); taught by Yama to Nachiketa
Period: Vedic / Upanishadic
ਕਠ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਯਮ, ਮੌਤ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬਾਲਕ ਨਚਿਕੇਤਾ ਨੂੰ ਅਮਰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਚਿਕੇਤਾ ਨੂੰ ਧਨ ਅਤੇ ਭੋਗ ਦੀ ਥਾਂ ਗਿਆਨ ਚੁਣਨ ਲਈ ਸਰਾਹ ਕੇ, ਯਮ ਉਸ ਆਤਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਮਸਤ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਅਣੂ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ ਫਿਰ ਵੀ ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹਾਨ, ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਇਸ ਮਹਿਮਾਮਯ ਆਤਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਸਤ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਉਹੀ ਅਮਰਤਾ ਜੋ ਨਚਿਕੇਤਾ ਨੇ ਮੰਗੀ ਸੀ।
Frequently Asked Questions
ਅਣੋਰਣੀਯਾਨ੍ਮਹਤੋ ਮਹੀਯਾਨ੍ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮਾ 'ਸੂਖਮਤਮ ਤੋਂ ਵੀ ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਮਹਾਨ' ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਸਮਸਤ ਆਯਾਮ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਆਤਮਾ ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ, ਸ਼ਾਂਤਚਿੱਤ ਸਾਧਕ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈ?▼
ਇਹ ਕਠ ਉਪਨਿਸ਼ਦ (1.2.20) ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਅੰਗ ਹੈ। ਲਗਭਗ ਇਸ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ-ਜੁਲਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਤਰ ਉਪਨਿਸ਼ਦ (3.20) ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਠ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯਮ ਦੁਆਰਾ ਸਾਧਕ ਨਚਿਕੇਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੈ।
'ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਗੁਫਾ' ਕੀ ਹੈ?▼
ਹਿਰਦੇ ਦੀ 'ਗੁਫਾ' (ਗੁਹਾ) ਕਿਸੇ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਅੰਤਰਤਮ ਡੂੰਘਾਈ ਦਾ ਪਾਰੰਪਰਿਕ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਜਿੱਥੇ ਆਤਮਾ ਲੁਕਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਤਰਮੁਖੀ ਧਿਆਨ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਧਕ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਥਾਂ ਅੰਦਰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।
ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਿਉਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?▼
ਇੱਛਾ ਮਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਮੋੜੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦਵੇਲਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਆਤਮਾ ਸੂਖਮ ਆੰਤਰਿਕ ਸਾਖੀ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਉਦੋਂ ਹੀ ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨ ਨਿਰਮਲ (ਧਾਤੁ-ਪ੍ਰਸਾਦ) ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਮਨ ਏਨਾ ਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕੇ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →