અન્તર્જ્યોતિર્બહિર્જ્યોતિઃ (શિવોઽહમ્)
ਅੰਤਰਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਬਹਿਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃ (ਸ਼ਿਵੋਹਮ੍) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ દીપ્તિમાન અદ્વૈત શ્લોક આત્માનું શુદ્ધ, સ્વયં-પ્રકાશમાન જ્યોતિ રૂપે ધ્યાન છે, જે 'શિવોઽસ્મ્યહમ્' — 'હું શિવ છું' — એ મહાન ઘોષણામાં પરાકાષ્ઠાએ પહોંચે છે. અંદરનો પ્રકાશ, બાહ્ય પ્રકાશ, અંતર્યામી જ્યોતિ, સર્વાતીત પરાત્પર — આ સર્વ પરિમાણો દ્વારા, સર્વ વસ્તુઓને પ્રકાશિત કરનારી એકમાત્ર સ્વયં-પ્રકાશ ચેતના જ પોતાનું વાસ્તવિક સ્વરૂપ છે એમ તે ઘોષિત કરે છે. આ વ્યષ્ટિ આત્માની પરમ તત્ત્વ સાથેની અભિન્નતા પર એક શક્તિશાળી અનુચિંતન છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Advaita Vedanta tradition (a self-luminous Self / Shivoham meditation verse) · Traditional (Advaita Vedanta) · Ancient / classical
આ શ્લોક, આત્માનું સ્વયં-પ્રકાશ જ્યોતિ રૂપે ધ્યાન કરી 'શિવોઽહમ્' — 'હું શિવ છું' — માં પરાકાષ્ઠાએ પહોંચતી અદ્વૈત-ઘોષણાઓની સમૃદ્ધ પરંપરાનો ભાગ છે. આવા શ્લોકોનો ઉપયોગ સાધકો, સર્વ આંતરિક-બાહ્ય અનુભવને પ્રકાશિત કરનારી સાક્ષી ચેતના પર મનને સ્થિર કરવા માટે કરે છે, અને તેને પોતાનું વાસ્તવિક સ્વરૂપ, પરમ સત્ય સાથે અભિન્ન, રૂપે ઓળખે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ઉપનિષદો ઘોષણા કરે છે કે આત્માના ક્ષેત્રમાં ન સૂર્ય પ્રકાશે છે, ન ચંદ્ર-તારા, ન અગ્નિ — કેમ કે બધું તે સ્વયં-પ્રકાશ જ્યોતિ પછી જ ઝળકે છે. જે 'હું તે જ જ્યોતિ છું'નો સાક્ષાત્કાર કરે છે, તે અજ્ઞાન અને ભયના સર્વ અંધકારને પાર કરી જાય છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
અન્તર્જ્યોતિર્બહિર્જ્યોતિઃ પ્રત્યગ્જ્યોતિઃ પરાત્પરઃ। જ્યોતિર્જ્યોતિઃ સ્વયંજ્યોતિરાત્મજ્યોતિઃ શિવોઽસ્મ્યહમ્॥
antar-jyotir bahir-jyotiḥ pratyag-jyotiḥ parāt-paraḥ | jyotir-jyotiḥ svayaṃ-jyotir ātma-jyotiḥ śivo'smy aham ||
અર્થ:અંદરનો પ્રકાશ અને બાહ્ય પ્રકાશ, અંતર્યામી અંતરતમ જ્યોતિ, પરાત્પર; સર્વ જ્યોતિઓની જ્યોતિ, સ્વયં-પ્રકાશમાન, આત્માનો દીપ્ત પ્રકાશ — તે મંગલમય શિવ હું છું.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ਅੰਤਰਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਬਹਿਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃ (ਸ਼ਿਵੋਹਮ੍) પાઠના લાભ
આત્માની સ્વયં-પ્રકાશ ચેતના રૂપે સીધી ઘોષણા ('હું શિવ છું')
અંતર્જ્યોતિ (ભીતરનો પ્રકાશ) અને સાક્ષી ચેતનાના ધ્યાન માટે ઉત્તમ
પરમ સત્ય સાથેના તાદાત્મ્ય દ્વારા સીમા અને પૃથક્તાના ભાવને ઓગાળે છે
ગહન શાંતિ, નિર્ભયતા અને આંતરિક પ્રકાશ લાવે છે
એક જ જ્યોતિ સર્વરૂપે ઝળકે છે એ અદ્વૈત બોધને કેળવે છે
જ્ઞાનમાર્ગ માટે એક પ્રભાવશાળી ચિંતનશીલ શ્લોક (મહાવાક્ય-શૈલીની ઘોષણા)
ਅੰਤਰਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਬਹਿਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃ (ਸ਼ਿਵੋਹਮ੍) જપ વિધિ
શાંત આસનમાં બેસીને શ્લોકનો પાઠ કરો, પછી 'શિવોઽસ્મ્યહમ્' — હું તે જ સ્વયં-પ્રકાશ જ્યોતિ છું — એ ઘોષણામાં સ્થિર થાઓ. પ્રત્યેક આવૃત્તિ સાથે ધ્યાનને બાહ્ય વસ્તુઓથી ધીમે ધીમે તે જાગૃતિ તરફ વાળો જે સર્વ અનુભવને પ્રકાશિત કરે છે, અને તેમાં જ વિશ્રામ કરો. આત્મા સાથેના તાદાત્મ્યની ઘોષણા રૂપે તેને ધીમેથી અને ધ્યાનપૂર્વક જપવો શ્રેષ્ઠ છે; 11, 21 અથવા 108 આવૃત્તિઓ ચિંતનને ગહન કરે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ਅੰਤਰਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਬਹਿਰ੍ਜ੍ਯੋਤਿਃ (ਸ਼ਿਵੋਹਮ੍) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ