ਆਪੋ ਹਿ ਸ਼੍ਠਾ ਮਯੋਭੁਵਃ — Word-by-Word Meaning
आपो हि ष्ठा मयोभुवः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
आपः
Apah
ਹੇ ਜਲ (ਦਿਵ੍ਯ, ਜੀਵਨਦਾਯੀ ਜਲ)
हि ष्ठा
Hi Shtha
ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਤੂੰ ਹੈਂ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੂੰ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨ ਹੈਂ
मयोभुवः
Mayo-Bhuvah
ਸੁਖ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ; ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ
ता नः
Ta Nah
ਇਸ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ
ऊर्जे दधातन
Urje Dadhatana
ਬਲ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ (ਓਜ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ
महे रणाय चक्षसे
Mahe Ranaya Chakshase
ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਦੀ ਅਨੁਭੂਤੀ ਲਈ (ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਧ੍ਯਾਤਮਿਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ)
यो वः शिवतमो रसः
Yo Vah Shivatamo Rasah
ਤੇਰਾ ਉਹ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ, ਆਨੰਦਮਯ ਰਸ
तस्य भाजयत इह नः
Tasya Bhajayata Iha Nah
ਉਸ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸਾਨੂੰ ਇੱਥੇ (ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ) ਦੇ
उशतीरिव मातरः
Ushatir-Iva Matarah
ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤਸੁਕ ਸਨੇਹਮਯੀ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ (ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਆਤੁਰ ਹੋਣ)
तस्मा अरं गमाम वः
Tasma Aram Gamama Vah
ਉਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ (ਸਹਰਸ਼ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ)
यस्य क्षयाय जिन्वथ
Yasya Kshayaya Jinvatha
ਜਿਸ (ਆਨੰਦ ਦੇ) ਧਾਮ ਵੱਲ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ
आपो जनयथा च नः
Apo Janayatha Cha Nah
ਹੇ ਜਲ, ਅਤੇ (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ) ਸਾਨੂੰ ਫਿਰ ਨਵਜੀਵਨ ਦੇ / ਨਵਜਨਮ ਦੇ
Complete Translation
ਹੇ ਜਲ! ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸੁਖ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਬਲ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਮਹਾਨ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕੀਏ। ਤੇਰੇ ਉਸ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਰਸ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸਾਨੂੰ ਇਸੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੇ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਨੇਹਮਯੀ ਮਾਤਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋਣ। ਉਸ ਆਨੰਦ ਲਈ ਅਸੀਂ ਸਹਰਸ਼ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਧਾਮ ਵੱਲ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਜਲ, ਸਾਨੂੰ ਫਿਰ ਨਵਜੀਵਨ ਦੇ। (ਇਹ ਮਾਰਜਨ-ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਤ੍ਯ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦੇ ਪ੍ਰੋਕਸ਼ਣ ਸਮੇਂ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।)
Origin & History
Source: Rigveda 10.9.1–3 (also in Yajurveda); used in Sandhyavandana Marjana
Author: Rishi Sindhudvipa (Ambarisha)
Period: Vedic
ਜਲ (ਆਪਃ) ਲਈ ਇਹ ਛੋਟਾ ਸੂਕਤ ਵੇਦ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਪੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਦਸ਼ਮ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਸਿੰਧੁਦ੍ਵੀਪ ਨੂੰ ਆਰੋਪਿਤ ਇਹ ਜਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ, ਮਾਤ੍ਰਿਵਤ ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੂਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਲ, ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਆਧ੍ਯਾਤਮਿਕ ਨਵਜੀਵਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਲ ਮਹਾਨ ਸ਼ੋਧਕ ਹੈ, ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਚਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਤ੍ਯ ਮਾਰਜਨ-ਕਰਮ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਪਾਸਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਅਭਿਮੰਤ੍ਰਿਤ ਜਲ ਛਿੜਕ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇ ਸਮੀਪ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
'ਆਪੋ ਹਿ ਸ਼੍ਠਾ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
'ਆਪੋ ਹਿ ਸ਼੍ਠਾ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਹੇ ਜਲ, ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਹੈਂ…'। ਇਹ ਤਿੰਨ ਰਿਚਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਗਵੇਦੀ ਸੂਕਤ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਜੋ ਜਲ ਨੂੰ 'ਮਯੋਭੁਵਃ' — ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ — ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਲ, ਉਸ ਦਾ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਰਸ ਅਤੇ ਨਵਜੀਵਨ ਮੰਗਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਮੰਤਰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈ?▼
ਇਹ ਰਿਗਵੇਦ (ਮੰਡਲ 10, ਸੂਕਤ 9, ਰਿਚਾ 1–3) ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸਿੰਧੁਦ੍ਵੀਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਰਿਚਾਵਾਂ ਯਜੁਰਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਤ੍ਯ ਸੰਧ੍ਯਾਵੰਦਨ ਤੇ ਮੰਦਿਰ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਯੁਕਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਹ ਨਿਤ੍ਯ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਯੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮਾਰਜਨ (ਜਲ-ਪ੍ਰੋਕਸ਼ਣ) ਮੰਤਰ ਹੈ। ਉਪਾਸਕ ਇਸ ਨੂੰ ਬੋਲਦੇ ਹੋਏ ਸਿਰ ਅਤੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਛਿੜਕਦਾ ਜਾਂ ਸਪਰਸ਼ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਾਹਰੀ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਜਲ ਨੂੰ 'ਮਾਤਾ' ਕਿਉਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ?▼
ਇਹ ਰਿਚਾ ਜਲ ਦੀ ਤੁਲਨਾ 'ਉਸ਼ਤੀਰਿਵ ਮਾਤਰਃ' — ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨੇਹਮਯੀ ਮਾਤਾਵਾਂ — ਨਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਾਤਾ ਸ੍ਵਯੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦਮਯ, ਜੀਵਨਧਾਰਕ ਰਸ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਉਪਾਸਕ ਨਾਲ ਵੰਡਣ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →