ਅਸੰਭਵੰ ਹੇਮਮ੍ਰਿਗਸ੍ਯ ਜਨਮ — Word-by-Word Meaning
असम्भवं हेममृगस्य जन्म
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
असम्भवम्
asambhavam
ਅਸੰਭਵ, ਜੋ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ
हेममृगस्य
hemamṛgasya
ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਿਰਨ ਦਾ
जन्म
janma
ਜਨਮ, ਹੋਂਦ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਾ
तथापि
tathāpi
ਫਿਰ ਵੀ, ਤਾਂ ਵੀ
रामः
rāmaḥ
ਰਾਮ (ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ)
लुलुभे
lulubhe
ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ, ਲਲਚਾ ਗਏ, ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ
मृगाय
mṛgāya
ਹਿਰਨ ਲਈ, ਹਿਰਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ
प्रायः
prāyaḥ
ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ
समापन्नविपत्तिकाले
samāpanna-vipatti-kāle
ਜਦੋਂ ਬਿਪਤਾ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਸਮੇਂ
धियः
dhiyaḥ
ਬੁੱਧੀਆਂ, ਮਨ, ਵਿਵੇਕ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ
अपि
api
ਵੀ
पुंसाम्
puṁsām
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ, ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ
मलिनी
malinī
ਮਲੀਨ, ਧੁੰਦਲੀ, ਖੀਣ
भवन्ति
bhavanti
ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ
Complete Translation
ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਿਰਨ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਮ ਉਸ ਹਿਰਨ ਦੇ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ; ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜਦੋਂ ਬਿਪਤਾ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਮਲੀਨ (ਭ੍ਰਮਿਤ) ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਰੀਚ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹਿਰਨ ਦੇ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਕਿਵੇਂ ਸੀਤਾਹਰਨ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚੇ ਗਏ, ਇਹ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਲੋਕ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Origin & History
Source: Subhashita drawn from the Ramayana tradition (golden deer episode, Aranya Kanda)
Author: Traditional (Subhashita reflecting on Valmiki Ramayana)
Period: Classical Sanskrit literature
ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਂਡ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਰਾਵਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਲਚਾਉਣ ਲਈ ਚਮਕਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹਿਰਨ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਸੀਤਾ ਉਸ 'ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਮ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ — ਅਤੇ ਇਸੇ ਤੋਂ ਉਹ ਘਟਨਾ-ਲੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜੋ ਸੀਤਾਹਰਨ ਵੱਲ ਲੈ ਗਈ। ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬਿਪਤਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਲੀਨ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ — ਇਸ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
'ਅਸੰਭਵੰ ਹੇਮਮ੍ਰਿਗਸ੍ਯ ਜਨਮ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਿਰਨ ਦਾ ਜਨਮ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਮ ਉਸ ਦੇ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।' ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬਿਪਤਾ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਮਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹਿਰਨ ਤੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਕਿਹੜੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਉਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸ਼ ਮਾਰੀਚ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹਿਰਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਖਿੱਚ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤੋਂ ਉਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਜੋ ਰਾਵਣ ਦੁਆਰਾ ਸੀਤਾਹਰਨ ਵੱਲ ਲੈ ਗਈ।
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਸਿੱਖਿਆ ਕੀ ਹੈ?▼
ਕਿ ਨਿਯਤੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਜਨਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਧੁੰਦਲਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸੁਨਹਿਰੀ ਹਿਰਨ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਮ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ — ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਨਿਮਰ ਰਹਿਣ ਦਾ ਚੇਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬਿਪਤਾ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵੀ ਵਿਵੇਕ ਨੂੰ ਡੋਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →