ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੪੪ — ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਕਾਯਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੪੪ — ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਕਾਯਮ੍ in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਨਮ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸਮਿਤ ਅਰਜੁਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਸ਼੍ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਦੇ ਅਨੌਪਚਾਰਿਕ ਵਿਵਹਾਰ ਲਈ ਖਿਮਾ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਚੇਤੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਸਖਾ ਮੰਨ ਕੇ ਸਹਿਜ ਭਾਵ ਨਾਲ ਵਰਤਾਉ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਘਨਿਸ਼ਟ ਸਬੰਧਾਂ -- ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ-ਮਿੱਤਰ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ-ਪ੍ਰਿਯਾ -- ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨੀ ਹੀ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਖਿਮਾ ਕਰਨ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਨਮ੍ਰਤਾ, ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਤੇ ਭਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਸਬੰਧ ਦੀ ਮਰਮਸਪਰਸ਼ੀ ਅਭਿਵਿਅਕਤੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 44 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਦਰਸ਼ਨ ਯੋਗ ਵਿੱਚ, ਵਿਰਾਟ ਰੂਪ ਦੇ ਅਤਿ ਵਿਸਮੈਕਾਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਪਿੱਛੋਂ ਅਰਜੁਨ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰਥੀ ਦੀ ਪਰਮ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਬੋਧ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਹ ਸਾਸ਼੍ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਅਨੌਪਚਾਰਿਕਤਾ ਲਈ ਖਿਮਾ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਪਿਤਾ, ਇੱਕ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮੀ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਵਜੋਂ ਸੰਜੋਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਘਨਿਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਰੁੱਟੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨੀ ਹੀ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਖਿਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰੇਮ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਾਗ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਹਰ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਉਪੇਖਿਆ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਕਾਯਂ ਪ੍ਰਸਾਦਯੇ ਤ੍ਵਾਮਹਮੀਸ਼ਮੀਡ੍ਯਮ੍। ਪਿਤੇਵ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਖੇਵ ਸਖ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾਰ੍ਹਸਿ ਦੇਵ ਸੋਢੁਮ੍॥
tasmāt praṇamya praṇidhāya kāyaṁ prasādaye tvām aham īśham īḍyam piteva putrasya sakheva sakhyuḥ priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum
ਅਰਥ:ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸਾਸ਼੍ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਸਤੁਤੀ-ਯੋਗ ਆਪ ਈਸ਼੍ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵ! ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਮਿੱਤਰ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਦੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਆਪ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਖਿਮਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੪੪ — ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਕਾਯਮ੍ ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਨਮ੍ਰ ਸਾਸ਼੍ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਖਿਮਾ ਮੰਗਣ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਲੋਕ
ਭਗਤ ਨੂੰ ਈਸ਼੍ਵਰ ਕੋਲ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਘਨਿਸ਼ਟਤਾ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲ ਜਾਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
ਭਗਤੀ ਜਾਂ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੁੱਟੀ ਲਈ ਸੱਚੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤਾਪ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਭਗਵਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਵਿਚਕਾਰ ਕੋਮਲ, ਖਿਮਾਸ਼ੀਲ ਸਬੰਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਨਮ੍ਰਤਾ, ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕੋਮਲ, ਪ੍ਰੇਮਮਯ ਹਿਰਦਾ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਖਿਮਾ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਂਤ੍ਵਨਾਦਾਇਕ
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੪੪ — ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਕਾਯਮ੍ ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਪਾਠ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਰੋ, ਆਦਰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਿਵ ਕੇ ਜਾਂ ਸਾਸ਼੍ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਉਚਾਰਨ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਅਹੰਕਾਰ ਤਿਆਗ ਦਿਓ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੁੱਟੀ ਲਈ ਖਿਮਾ ਮੰਗੋ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਸੰਤਾਨ ਪਿਤਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਮਿੱਤਰ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਖਿਮਾ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵਜੋਂ ਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਨਮ੍ਰ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਮਲ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਗਵਦ੍ਗੀਤਾ ੧੧.੪੪ — ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਧਾਯ ਕਾਯਮ੍ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ