ਭ੍ਰੁਕੁਟੀਕੁਟਿਲਾੱਤਸ੍ਯਾ (ਦੇਵੀ ਦੇ ਭਰਵੱਟੇ ਤੋਂ ਕਾਲੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ) — Word-by-Word Meaning
भ्रुकुटीकुटिलात्तस्या (देवी की भृकुटि से काली का प्रादुर्भाव)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
भ्रुकुटीकुटिलात्
bhrukuṭī-kuṭilāt
ਟੇਢੇ, ਤਣੇ ਹੋਏ ਭਰਵੱਟੇ ਤੋਂ
तस्याः ललाटफलकात्
tasyāḥ lalāṭa-phalakāt
ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਪਟਲ ਤੋਂ
द्रुतम्
drutam
ਅਚਾਨਕ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ
काली करालवदना
kālī karāla-vadanā
ਕਾਲੀ, ਭਿਆਨਕ ਮੁਖ ਵਾਲੀ
विनिष्क्रान्ता असिपाशिनी
viniṣkrāntā asi-pāśinī
ਖੜਗ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ
विचित्रखट्वाङ्गधरा
vicitra-khaṭvāṅga-dharā
ਵਿਚਿੱਤਰ ਖਟਵਾਂਗ (ਮੁੰਡ-ਸਿਰ ਦੰਡ) ਧਾਰਨੀ
नरमालाविभूषणा
nara-mālā-vibhūṣaṇā
ਮਨੁੱਖੀ ਮੁੰਡਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ
द्वीपिचर्मपरीधाना
dvīpi-carma-parīdhānā
ਬਾਘ-ਚਮੜਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ
शुष्कमांसातिभैरवा
śuṣka-māṃsāti-bhairavā
ਸੁੱਕੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ
अतिविस्तारवदना
ati-vistāra-vadanā
ਬਹੁਤ ਚੌੜੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ
जिह्वाललनभीषणा
jihvā-lalana-bhīṣaṇā
ਲਪਲਪਾਉਂਦੀ ਜੀਭ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ
निमग्नारक्तनयना
nimagnā-rakta-nayanā
ਡੂੰਘੇ ਧਸੇ ਲਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ
नादापूरितदिङ्मुखा
nādāpūrita-diṅmukhā
ਆਪਣੀ ਗਰਜਨਾ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਾਲੀ
Complete Translation
ਉਸ ਦੇ ਭਰਵੱਟੇ ਤੋਂ ਟੇਢੇ ਹੋਏ ਮੱਥੇ ਦੇ ਪਟਲ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਕਾਲੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ — ਭਿਆਨਕ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਖੜਗ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਵਿਚਿੱਤਰ ਖਟਵਾਂਗ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਮਨੁੱਖੀ ਮੁੰਡਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ, ਬਾਘ-ਚਮੜਾ ਪਹਿਨੀ, ਸੁੱਕੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ; ਜਿਸ ਦਾ ਮੁਖ ਬਹੁਤ ਚੌੜਾ, ਲਪਲਪਾਉਂਦੀ ਜੀਭ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ, ਡੂੰਘੇ ਧਸੇ ਲਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਗਰਜਨਾ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਭਰ ਗਈਆਂ।
Origin & History
Source: Durga Saptashati Chapter 7
Author: Sage Markandeya (Markandeya Purana)
Period: c. 400–600 CE (Markandeya Purana)
ਦੈਂਤਰਾਜ ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਨੂੰ ਚਤੁਰੰਗਿਣੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਬਣਾਉਣ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਅੰਬਿਕਾ ਦਾ ਮੁਖ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਕਾਲਾ ਪੈ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਦੇ ਟੇਢੇ ਭਰਵੱਟੇ ਤੋਂ ਉਗਰ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਖੜਗ ਅਤੇ ਪਾਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਕਾਲੀ ਨੇ ਦੈਂਤ-ਸੈਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੰਡ ਤੇ ਮੁੰਡ ਦੇ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਚਾਮੁੰਡਾ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ।
Frequently Asked Questions
ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵੀ ਕਾਲੀ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ?▼
ਜਦੋਂ ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ ਦੈਂਤਾਂ ਨੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਅੰਬਿਕਾ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁਖ ਸਿਆਹੀ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਪੈ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਟੇਢੇ, ਤਣੇ ਭਰਵੱਟੇ ਤੋਂ ਕਾਲੀ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ — ਭਿਆਨਕ ਮੁਖ ਵਾਲੀ, ਖੜਗ, ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਮੁੰਡ-ਦੰਡ ਲੈ ਕੇ — ਦੈਂਤ-ਸੈਨਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਲਈ।
ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਇੰਨੇ ਭਿਆਨਕ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
ਕਾਲੀ ਦੀ ਮੁੰਡਮਾਲਾ, ਬਾਘ-ਚਮੜਾ, ਲਪਲਪਾਉਂਦੀ ਜੀਭ ਅਤੇ ਧਸੇ ਲਾਲ ਨੇਤਰ ਉਸ ਸਰਵ-ਗ੍ਰਾਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ ਜੋ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਉਗਰ ਰੂਪ ਰੱਖਿਅਕ ਹੈ: ਇਹ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਕਿਸ ਅਧਿਆਇ ਤੋਂ ਹੈ?▼
ਇਹ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਅਧਿਆਇ (ਚੰਡ-ਮੁੰਡ-ਵਧ) ਦੇ 5 ਤੋਂ 7 ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਮਹਾਸਰਸਵਤੀ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਉੱਤਮ ਚਰਿਤ ਦਾ ਭਾਗ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →