ਭੂ ਸੂਕਤਮ੍ — Word-by-Word Meaning
भू सूक्तम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
भूमिः भूम्ना
bhūmir bhūmnā
ਭੂਮੀ, ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ / ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਨਾਲ
द्यौः वरिणा
dyaur variṇā
ਦ੍ਯੁਲੋਕ, ਆਪਣੇ ਵਿਸਤਾਰ / ਵਿਆਪਕ ਫੈਲਾਅ ਨਾਲ
अन्तरिक्षं महित्वा
antarikṣaṁ mahitvā
ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ / ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ
उपस्थे ते
upasthe te
ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ / ਤੇਰੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ
देवि अदिते
devy adite
ਹੇ ਦੇਵੀ ਅਦਿਤੀ (ਅਸੀਮ ਭੂਮੀ / ਮਾਤਾ)
अग्निम् अन्नम् अदे
agnim annam ade
ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਅੰਨ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ (ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ)
अन्नाद्याय
annādyāya
ਅੰਨ ਅਤੇ ਸੁਸਥਿਤੀ ਲਈ
भूमे मातः
bhūme mātar
ਹੇ ਮਾਤਾ ਭੂਮੀ
निधेहि मा भद्रया
nidhehi mā bhadrayā
ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ
सुप्रतिष्ठितम्
supratiṣṭhitam
ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਸਥਿਰ
सह धीभिः
saha dhībhiḥ
ਉੱਤਮ ਬੁੱਧੀ / ਧੀ ਸਹਿਤ
प्रजया सं रराणया
prajayā saṁ rarāṇayā
ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਸੰਤਾਨ / ਪ੍ਰਚੁਰ ਪ੍ਰਜਾ ਸਹਿਤ
मधु वाताः ऋतायते
madhu vātā ṛtāyate
ਰਿਤਧਰਮੀ (ਸੱਚਨਿਸ਼ਠ) ਲਈ ਵਾਯੂ ਮਧੁਰ ਵਗਣ
मधु क्षरन्ति सिन्धवः
madhu kṣaranti sindhavaḥ
ਨਦੀਆਂ ਮਧੁ ਵਹਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ
माध्वीः नः सन्तु ओषधीः
mādhvīr naḥ santv oṣadhīḥ
ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਧੁਮਯ (ਸਦਗੁਣਯੁਕਤ) ਹੋਣ
मधु नक्तम् उत उषसः
madhu naktam utoṣaso
ਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਮਧੁਰ ਹੋਣ
मधुमत् पार्थिवं रजः
madhumat pārthivaṁ rajaḥ
ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀ ਰਜ (ਮਿੱਟੀ) ਮਧੁਮਯ ਹੋਵੇ
मधु द्यौः अस्तु नः पिता
madhu dyaur astu naḥ pitā
ਦ੍ਯੁਲੋਕ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਧੁਰ ਹੋਣ
मधुमान् वनस्पतिः
madhumān vanaspatir
ਵਨਸਪਤੀ (ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ) ਮਧੁਮਯ ਹੋਣ
माध्वीः गावः भवन्तु नः
mādhvīr gāvo bhavantu naḥ
ਸਾਡੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਮਧੁਮਯ (ਪ੍ਰਚੁਰ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ) ਹੋਣ
Complete Translation
ਭੂਮੀ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨਾਲ, ਦ੍ਯੁਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ — ਹੇ ਦੇਵੀ ਅਦਿਤੀ (ਅਸੀਮ ਭੂਮਾਤਾ)! ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਅੰਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਦਾ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਜ਼ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਯੱਗ ਕੀਤੇ।
ਹੇ ਮਾਤਾ ਭੂਮੀ! ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਕਰ — ਉੱਤਮ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਸੰਤਾਨ ਸਹਿਤ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ।
ਰਿਤਧਰਮੀ (ਸੱਚਨਿਸ਼ਠ) ਲਈ ਵਾਯੂ ਮਧੁਰ ਵਗਣ, ਨਦੀਆਂ ਮਧੁ ਵਹਾਉਣ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਧੁਮਯ ਹੋਣ।
ਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਮਧੁਰ ਹੋਣ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀ ਰਜ (ਮਿੱਟੀ) ਮਧੁਮਯ ਹੋਵੇ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦ੍ਯੁਲੋਕ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਧੁਰ ਹੋਣ।
ਵਨਸਪਤੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਧੁਮਯ ਹੋਵੇ, ਸੂਰਜ ਮਧੁਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਮਧੁਮਯ (ਪੋਸ਼ਣਯੁਕਤ) ਹੋਣ।
Origin & History
Source: Krishna Yajurveda (Taittiriya tradition)
Author: Vedic seers (apaurusheya — not of human authorship, by tradition)
Period: Vedic period
ਭੂ ਸੂਕਤਮ੍ ਵੈਦਿਕ ਸੰਹਿਤਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀ ਤੈੱਤਿਰੀਯ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਸੰਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਮੰਦਿਰ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ) ਭੂਮੀ ਦੇਵੀ, ਧਰਤੀ, ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅਦਿਤੀ, ਅਸੀਮ ਮਾਤਾ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਵਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਰਬਤਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਅੰਨ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਯ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰੁਸ਼, ਸ਼੍ਰੀ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸੂਕਤਾਂ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ 'ਪੰਚਸੂਕਤ' ਸਤੋਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਭੂ ਸੂਕਤਮ੍ ਕੀ ਹੈ?▼
ਭੂ ਸੂਕਤਮ੍ ਭੂਮੀ ਦੇਵੀ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਦੇਵੀ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਦਿਤੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ), ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਸੂਕਤ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਰਵਧਾਰਿਣੀ ਮਾਤਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਉਪਜਾਊ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨਾਲ ਸਾਮੰਜਸਯ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭੂ ਸੂਕਤਮ੍ ਦਾ ਪਾਠ ਕਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਭੂਮੀ ਪੂਜਨ (ਭੂਮੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ), ਗ੍ਰਿਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਖੇਤੀ ਅਤੇ ਨੀਂਹ-ਸਥਾਪਨਾ ਸਮਾਰੋਹਾਂ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਅਕਸਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਕਤਮ੍ ਅਤੇ ਨੀਲ ਸੂਕਤਮ੍ ਨਾਲ।
ਭੂ ਸੂਕਤਮ੍ ਦੀਆਂ 'ਮਧੁ' ਰਿਚਾਵਾਂ ਕੀ ਹਨ?▼
ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 'ਮਧੁ ਵਾਤਾ ਰਿਤਾਯਤੇ' ਰਿਚਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਵਾਯੂ, ਨਦੀਆਂ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਰਾਤ, ਉਸ਼ਾਵਾਂ, ਮਿੱਟੀ, ਰੁੱਖ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਸਭ 'ਮਧੁ' — ਮਧੁਰ ਅਤੇ ਸਦਗੁਣਯੁਕਤ — ਹੋ ਜਾਣ। ਇਹ ਸਮੁੱਚੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਧੁਰਯ, ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਮੰਜਸਯ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭੂ ਸੂਕਤਮ੍ ਕਿਸ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਭੂਮੀ ਦੇਵੀ / ਪ੍ਰਿਥਵੀ, ਭੂ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਭੂਦੇਵੀ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅਸੀਮ ਮਾਤਾ ਅਦਿਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →