ਛਠ ਪੂਜਾ ਸੂਰਜ ਅਰਘ ਮੰਤਰ (ਜਪਾਕੁਸੁਮਸੰਕਾਸ਼ੰ) — Word-by-Word Meaning

छठ पूजा सूर्य अर्घ्य मंत्र (जपाकुसुमसङ्काशं)

Every Sanskrit word explained in English

← Full Page Complete Lyrics Benefits & How to Chant

Word-by-Word Breakdown

जपाकुसुमसङ्काशम्

Japa-Kusuma-Sankasham

ਜਪਾ (ਗੁੜਹਲ) ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦਾਰ ਆਭਾ ਵਾਲੇ

काश्यपेयम्

Kashyapeyam

ਕਸ਼ਯਪ (ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ) ਦੇ ਪੁੱਤਰ

महाद्युतिम्

Mahadyutim

ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਤੇ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ

तमोऽरिम्

Tamo'rim

ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਵੈਰੀ (ਅੰਦਰਲੇ ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸਮੂਹ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ)

सर्वपापघ्नम्

Sarva-papaghnam

ਸਮੂਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ

प्रणतोऽस्मि

Pranato'smi

ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ

दिवाकरम्

Divakaram

ਦਿਵਾਕਰ, ਦਿਨ ਦੇ ਕਰਤਾ (ਸੂਰਜ) ਨੂੰ

भास्कराय विद्महे

Bhaskaraya Vidmahe

ਅਸੀਂ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ (ਚਾਨਣ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਸੂਰਜ) ਜਾਣੀਏ

महाद्युतिकराय धीमहि

Mahadyuti-karaya Dhimahi

ਮਹਾਂਤੇਜਸਵੀ ਦਾ ਅਸੀਂ ਧਿਆਨ ਕਰੀਏ

तन्नो आदित्यः प्रचोदयात्

Tanno Adityah Prachodayat

ਉਹ ਆਦਿਤਯ (ਸੂਰਜ) ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੇ

ॐ सूर्याय नमः

Om Suryaya Namah

ਓਂ, ਸੂਰਯ, ਸੂਰਜ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ

ॐ घृणिः सूर्याय नमः

Om Ghrinih Suryaya Namah

ਓਂ, ਕਰੁਣਾਮਯ, ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ (ਸੂਰਯ ਬੀਜ-ਆਹ੍ਵਾਨ)

Complete Translation

ਮੈਂ ਦਿਵਾਕਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਜਪਾ (ਗੁੜਹਲ) ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਆਭਾ ਵਾਲੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਂਦਿਉਤਿਮਾਨ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਵੈਰੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਹਨ। ਓਂ, ਅਸੀਂ ਭਾਸਕਰ ਨੂੰ ਜਾਣੀਏ, ਮਹਾਂਤੇਜਸਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੀਏ — ਉਹ ਆਦਿਤਯ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੇ। ਓਂ ਸੂਰਯਾਯ ਨਮਃ; ਓਂ ਘ੍ਰਿਣਿਃ ਸੂਰਯਾਯ ਨਮਃ।

Origin & History

Source: Traditional Surya worship mantras (the Japa-Kusuma dhyana, Surya Gayatri and Surya bija) used in the Chhath Puja arghya

Author: Traditional (the Surya Gayatri from the Gayatri tradition)

Period: Classical / traditional

ਛਠ ਪੂਜਾ ਸੂਰਜ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਚਾਰ ਦਿਨ ਦਾ ਪਰਵ ਹੈ, ਜੋ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬਿਹਾਰ, ਝਾਰਖੰਡ, ਪੂਰਬੀ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੇ ਨੇਪਾਲ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੱਤਕ ਦੀ ਸ਼ਸ਼ਟੀ (ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ) ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਰਤੀ ਕਠੋਰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਕਸਰ ਨਿਰਜਲ, ਤੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਡੁੱਬਦੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਅਰੋਗਤਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਸੂਰਜ ਦੇਵ, ਪ੍ਰਤੱਖ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਸਮੂਹ ਜੀਵਨ ਦਾ ਸੋਮਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਸਹਿਤ — ਜਪਾ-ਕੁਸੁਮ ਧਿਆਨ, ਸੂਰਯ ਗਾਯਤਰੀ ਤੇ 'ਓਂ ਸੂਰਯਾਯ ਨਮਃ' — ਛਠੀ ਮਈਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Frequently Asked Questions

ਛਠ ਅਰਘ ਸਮੇਂ ਕਿਹੜਾ ਮੰਤਰ ਜਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼

ਅਰਘ ਦਿੰਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਰਜ ਧਿਆਨ 'ਜਪਾਕੁਸੁਮਸੰਕਾਸ਼ੰ ਕਾਸ਼੍ਯਪੇਯੰ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਮ੍...' ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਸੂਰਯ ਗਾਯਤਰੀ ('ਓਂ ਭਾਸਕਰਾਯ ਵਿਦ੍ਮਹੇ...') ਤੇ ਸਰਲ 'ਓਂ ਸੂਰਯਾਯ ਨਮਃ'। ਇਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਤੇ ਸਮੂਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਛਠ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਅਰਘ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?▼

ਸ਼ਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਡੁੱਬਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸੰਧਿਆ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਊਸ਼ਾ ਅਰਘ। ਡੁੱਬਦੇ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਜੀਵਨ ਦੇ ਪੂਰੇ ਚੱਕਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਛਠ ਦੀ ਨਿਵੇਕਲੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਹੈ।

ਛਠੀ ਮਈਆ ਕੌਣ ਹੈ?▼

ਛਠੀ ਮਈਆ ਉਹ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਛਠ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਿਵਯ ਮਾਤਾ ਦਾ ਰੂਪ (ਅਕਸਰ ਸ਼ਸ਼ਟੀ ਦੇਵੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ) ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਭੈਣ ਜਾਂ ਪਤਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਉਸ ਤੋਂ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

'ਜਪਾਕੁਸੁਮਸੰਕਾਸ਼ੰ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼

ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਸੂਰਜ ਲਾਲ ਜਪਾ (ਗੁੜਹਲ) ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਤੇਜਸਵੀ ਪੁੱਤਰ, ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਵੈਰੀ ਤੇ ਸਮੂਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਨਿਤ ਸੂਰਜ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →