Mantra.Tips

ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ ਸਤੋਤ੍ਰਮ੍ Meaning — Line by Line

देवी प्रातःस्मरण स्तोत्रम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ ਸਤੋਤ੍ਰਮ੍ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Verse 1#

prātaḥ smarāmi śarad-indu-karojjvalābhāṃ

प्रातः स्मरामि शरदिन्दुकरोज्ज्वलाभां सद्रत्नवन्मकरकुण्डलहारभूषाम्। दिव्यायुधोर्जितसुनीलसहस्रहस्तां रक्तोत्पलाभचरणां भवतीं परेशाम्॥

prātaḥ smarāmi śarad-indu-karojjvalābhāṃ sad-ratnavan-makara-kuṇḍala-hāra-bhūṣām | divyāyudhorjita-sunīla-sahasra-hastāṃ raktotpalābha-caraṇāṃ bhavatīṃ pareśām ||

Meaningਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਉਜਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਰਤਨਮਈ ਮਕਰ-ਕੁੰਡਲਾਂ ਅਤੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਹੈ; ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹਜ਼ਾਰ ਨੀਲੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਾਯਮਾਨ ਹਨ — ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਆਪ।

Verse 2#

prātar namāmi mahiṣāsura-caṇḍa-muṇḍa-

प्रातर्नमामि महिषासुरचण्डमुण्ड- शुम्भासुरादिदलनोग्रपराक्रमाढ्याम्। दुर्गां भवार्तिहरणीं सकलार्तिनाशां वन्दे सुरासुरनतां कमलाधिवासाम्॥

prātar namāmi mahiṣāsura-caṇḍa-muṇḍa- śumbhāsurādi-dalanogra-parākramāḍhyām | durgāṃ bhavārti-haraṇīṃ sakalārti-nāśāṃ vande surāsura-natāṃ kamalādhi-vāsām ||

Meaningਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ, ਚੰਡ-ਮੁੰਡ, ਸ਼ੁੰਭ ਆਦਿ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਗ੍ਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹੈ; ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਮੁੱਚੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਦੇਵ ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ — ਉਸ ਦੀ ਮੈਂ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 3#

prātar bhajāmi bhajatām-abhilāṣa-dātrīṃ

प्रातर्भजामि भजतामभिलाषदात्रीं धात्रीं समस्तजगतां दुरितापहन्त्रीम्। संसारबन्धनविमोचनहेतुभूतां मायां परां समधिगम्य परस्य विष्णोः॥

prātar bhajāmi bhajatām-abhilāṣa-dātrīṃ dhātrīṃ samasta-jagatāṃ duritāpa-hantrīm | saṃsāra-bandhana-vimocana-hetu-bhūtāṃ māyāṃ parāṃ samadhigamya parasya viṣṇoḥ ||

Meaningਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ, ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਜੋ ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪਰਾ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਹੇਤੁਭੂਤ ਹੈ।

Word-by-Word Breakdown

प्रातः स्मरामि
prātaḥ smarāmi
ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ / ਧਿਆਨ ਧਰਦਾ ਹਾਂ
शरदिन्दुकरोज्ज्वलाभां
śarad-indu-kara-ujjvala-ābhām
ਜਿਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ ਉਜਲੀ ਹੈ
मकरकुण्डलहारभूषाम्
makara-kuṇḍala-hāra-bhūṣām
ਉੱਤਮ ਰਤਨਮਈ ਮਕਰ-ਕੁੰਡਲਾਂ ਅਤੇ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ
दिव्यायुध
divya-āyudha
ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ
सहस्रहस्तां
sahasra-hastāṃ
ਹਜ਼ਾਰ (ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ) ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੀ
रक्तोत्पलाभचरणां
rakta-utpala-ābha-caraṇāṃ
ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨ ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ੋਭਾਯਮਾਨ ਹਨ
भवतीं परेशाम्
bhavatīṃ pareśām
ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਆਪ
प्रातर्नमामि
prātar namāmi
ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹਾਂ
महिषासुरचण्डमुण्डशुम्भासुरादिदलन
mahiṣāsura-caṇḍa-muṇḍa-śumbhāsura-ādi-dalana
ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ, ਚੰਡ-ਮੁੰਡ, ਸ਼ੁੰਭ ਆਦਿ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰ
उग्रपराक्रमाढ्याम्
ugra-parākrama-āḍhyām
ਉਗ੍ਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ
दुर्गां भवार्तिहरणीं
durgāṃ bhavārti-haraṇīṃ
ਦੁਰਗਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੀ
कमलाधिवासाम्
kamala-adhi-vāsām
ਜੋ ਕਮਲ ਵਿੱਚ / ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ
प्रातर्भजामि
prātar bhajāmi
ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ / ਭਜਦਾ ਹਾਂ
भजतामभिलाषदात्रीं
bhajatām-abhilāṣa-dātrīṃ
ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
धात्रीं समस्तजगतां
dhātrīṃ samasta-jagatāṃ
ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ (ਪਾਲਣਕਰਤ੍ਰੀ)
दुरितापहन्त्रीम्
durita-apa-hantrīm
ਪਾਪਾਂ ਅਤੇ ਅਨਿਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀ
संसारबन्धनविमोचनहेतुभूतां
saṃsāra-bandhana-vimocana-hetu-bhūtāṃ
ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਹੇਤੁਭੂਤ
मायां परां
māyāṃ parāṃ
ਪਰਾ ਮਾਇਆ (ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ)
परस्य विष्णोः
parasya viṣṇoḥ
ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ

Origin & History

Source: Traditional Devi stotra (pratah-smarana genre)

Author: Traditional

Period: Classical

ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ ਹਿੰਦੂ ਭਗਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਤਿ ਪਿਆਰੇ 'ਪ੍ਰਭਾਤਕਾਲੀਨ ਸਮਰਣ' ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ। ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਮਾਹਾਤਮਯਮ੍ ਦੀ ਸਮੁੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ — ਮਾਤਾ ਦਾ ਉਜਲਾ ਸਹਸ੍ਰਬਾਹੁ ਸਰੂਪ, ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਭ ਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਗ੍ਰ ਸੰਹਾਰ, ਅਤੇ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ ਤਥਾ ਮੁਕਤੀਦਾਤ੍ਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ — ਤਾਂ ਜੋ ਭਗਤ ਹਰ ਦਿਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਮਰਣ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਕਰ ਸਕੇ।

Frequently Asked Questions

ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ ਸਤੋਤ੍ਰਮ੍ ਕੀ ਹੈ?
ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤਿੰਨ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ 'ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ' (ਪ੍ਰਭਾਤਕਾਲੀਨ ਸਮਰਣ) ਸਤੋਤ੍ਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਲੋਕ 'ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਮਰਾਮਿ' (ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਮੈਂ ਸਮਰਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ), 'ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨਮਾਮਿ' (ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਮੈਂ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ) ਅਤੇ 'ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਭਜਾਮਿ' (ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਮੈਂ ਆਰਾਧਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ) ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਪ੍ਰਭਾਤ ਵੇਲੇ ਜਾਗਰਣ 'ਤੇ, ਦਿਨ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪ੍ਰਭਾਤ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਿਨ — ਨਵਰਾਤਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ — ਖ਼ਾਸਕਰ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਿਹੜੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ — ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ, ਚੰਡ, ਮੁੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਭ ਦੀ ਨਾਸ਼ਕ — ਤਥਾ ਸਮੁੱਚੇ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪਰਾ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਰਨ ਵਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਰਾਧਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
'ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ' ਸਤੋਤ੍ਰ ਕੀ ਹੈ?
ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ 'ਪ੍ਰਭਾਤਕਾਲੀਨ ਸਮਰਣ' ਦਾ ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਦਿਨ ਦਾ ਆਰੰਭ ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਮਰਣ ਨਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਲਲਿਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਾਤਃਸਮਰਣ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹਨ, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਗਰਣ 'ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →