ਧ੍ਯਾਯੇਦਾਜਾਨੁਬਾਹੁਂ (ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਧਿਆਨ) — Word-by-Word Meaning
ध्यायेदाजानुबाहुं (श्रीराम ध्यान)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ध्यायेत्
dhyayet
ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
आजानुबाहुं
ajanu-bahum
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਲੰਮੀਆਂ ਹਨ (ਮਹਾਪੁਰਖ ਦਾ ਲੱਛਣ)
धृतशरधनुषं
dhrita-shara-dhanusham
ਧਨੁਖ ਅਤੇ ਬਾਣ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ
बद्धपद्मासनस्थं
baddha-padmasanastham
ਪਦਮਾਸਨ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਬਿਰਾਜਮਾਨ
पीतं वासो वसानं
pitam vaso vasanam
ਪੀਤਾਂਬਰ (ਪੀਲੇ ਵਸਤਰ) ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ
नवकमलदलस्पर्धिनेत्रं
nava-kamala-dala-spardhi-netram
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਤਰ ਨਵੇਂ ਕਮਲ-ਦਲ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ
प्रसन्नम्
prasannam
ਪ੍ਰਸੰਨ, ਸੌਮਯ, ਮਨੋਹਰ ਮੁਖ-ਮੁਦਰਾ ਵਾਲੇ
वामाङ्कारूढ
vamankarudha
ਖੱਬੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ
सीतामुखकमल
sita-mukha-kamala
ਸੀਤਾ ਦਾ ਮੁਖ-ਕਮਲ
मिलल्लोचनं
milal-lochanam
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ (ਸੀਤਾ ਦੇ ਮੁਖ-ਕਮਲ ਨਾਲ) ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ
नीरदाभं
niradabham
ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਆਮ ਅਤੇ ਕਾਂਤੀਮਾਨ
नानालङ्कारदीप्तं
nanalankara-diptam
ਅਨੇਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ
उरुजटामण्डलं
uru-jata-mandalam
ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਟਾ-ਮੰਡਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ (ਮੁਕਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ)
दधतम्
dadhatam
ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ
रामचन्द्रम्
ramachandram
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਚੰਦਰ, ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ
Complete Translation
ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਚੰਦਰ ਦਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਲੰਮੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਧਨੁਖ-ਬਾਣ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਪਦਮਾਸਨ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਪੀਤਾਂਬਰ ਪਹਿਨੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨੇਤਰ ਨਵੇਂ ਕਮਲ-ਦਲ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਖੱਬੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਸੀਤਾ ਦੇ ਮੁਖ-ਕਮਲ ਨਾਲ ਮਿਲ ਰਹੀ ਹੈ; ਜੋ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਆਮ-ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਹਨ, ਅਨੇਕ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਦੀਪਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਜਟਾ-ਮੰਡਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੇ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਚੰਦਰ ਦਾ।
Origin & History
Source: Traditional dhyana shloka of Sri Rama, recited as the meditation verse preceding the Ramaraksha Stotra and Rama worship
Author: Traditional (associated with the Ramaraksha Stotra tradition of Budha Kaushika)
Period: Classical / medieval devotional period
ਧਿਆਨ-ਸ਼ਲੋਕ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਰਾਮ ਲਈ ਉਹੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਮਰਕਸ਼ਾ ਸਤੋਤਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਰਾਮ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਆਜਾਨੁ ਭੁਜਾਵਾਂ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਧਨੁਖ-ਬਾਣ, ਪਦਮਾਸਨ, ਪੀਤਾਂਬਰ, ਮੇਘਸ਼ਿਆਮ ਵਰਣ ਅਤੇ ਜਟਾ-ਮੁਕਟ — ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਗਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲਈ ਸੀਤਾ-ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਕ ਪੂਰਨ ਛਬੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
'ਧ੍ਯਾਯੇਦਾਜਾਨੁਬਾਹੁਂ' ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਦਾ ਸੁਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਿਆਨ-ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਮਰਕਸ਼ਾ ਸਤੋਤਰ ਅਤੇ ਰਾਮ-ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਮ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਆਜਾਨੁਬਾਹੁ, ਕਮਲਨਯਨ, ਧਨੁਖ-ਬਾਣਧਾਰੀ, ਪਦਮਾਸਨ ਵਿੱਚ ਖੱਬੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਬਿਰਾਜਮਾਨ।
ਰਾਮ ਨੂੰ ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਵਰਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?▼
'ਆਜਾਨੁਬਾਹੁ' (ਗੋਡਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ) ਭਾਰਤੀ ਮੂਰਤੀ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਮਹਾਪੁਰਖ ਦਾ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਲੱਛਣ ਹੈ, ਜੋ ਬਲ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਸੂਚਕ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਮ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਇਹ ਧਿਆਨ-ਸ਼ਲੋਕ ਕਦੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਮਰਕਸ਼ਾ ਸਤੋਤਰ, ਹੋਰ ਰਾਮ-ਸਤੋਤਰਾਂ ਅਤੇ ਭਜਨਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਰੰਭਕ ਧਿਆਨ-ਸ਼ਲੋਕ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਰਾਮ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਰਾਮ ਨੌਮੀ ਉੱਤੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਖੱਬੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?▼
ਸੀਤਾ ਨੂੰ 'ਵਾਮਾਂਕ-ਆਰੂੜ੍ਹ' (ਖੱਬੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਦਿਖਾਉਣਾ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋੜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮਮਈ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਰਾਮ ਇਕੱਲੇ ਦੀ ਥਾਂ ਸੀਤਾ-ਰਾਮ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →