ਦਿਨਯਾਮਿਨ੍ਯੌ ਸਾਯੰ ਪ੍ਰਾਤਃ — Word-by-Word Meaning
दिनयामिन्यौ सायं प्रातः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
दिनयामिन्यौ
Dina-yaminyau
ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ
सायं प्रातः
Sayam pratah
ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਸਵੇਰ, ਸੰਧਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਤ
शिशिरवसन्तौ
Shishira-vasantau
ਸਿਆਲ ਅਤੇ ਬਸੰਤ (ਰੁੱਤਾਂ)
पुनरायातः
Punar-ayatah
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੀਆਂ-ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੁੜ-ਮੁੜ ਪਰਤਦੀਆਂ ਹਨ
कालः
Kalah
ਕਾਲ, ਸਮਾਂ
क्रीडति
Kridati
ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ
गच्छति
Gachchhati
ਬੀਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖਿਸਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
आयुः
Ayuh
ਉਮਰ, ਜੀਵਨ-ਕਾਲ
तदपि
Tadapi
ਫਿਰ ਵੀ, ਤਾਂ ਵੀ
न मुञ्चति
Na munchati
ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ, ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ
आशावायुः
Asha-vayuh
ਆਸ਼ਾ-ਰੂਪੀ ਹਵਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਝੱਖੜ
Complete Translation
ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ, ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਸਵੇਰ, ਸਿਆਲ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੀਆਂ-ਜਾਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਕਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ, ਉਮਰ ਬੀਤਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਫਿਰ ਵੀ ਆਸ਼ਾ-ਰੂਪੀ ਹਵਾ (ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ।
Origin & History
Source: Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse on the play of Time
Author: Adi Shankaracharya
Period: 8th century CE (circa 788-820)
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੇ 'ਭਜ ਗੋਵਿੰਦਮ੍' ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸਤੋਤਰ ਹੈ। ਅਨਿੱਤਤਾ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਾਲ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਖਿਡਾਰੀ ਵਜੋਂ ਚਿਤਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਦਿਨ, ਰਾਤ ਅਤੇ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਦੀ ਇਸ ਨਿਰੰਤਰ ਯਾਦ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 'ਆਸ਼ਾ-ਰੂਪੀ ਹਵਾ' ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ — ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਉਸ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
'ਦਿਨਯਾਮਿਨ੍ਯੌ ਸਾਯੰ ਪ੍ਰਾਤਃ' ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਦਿਨ ਅਤੇ ਰਾਤ, ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਸਵੇਰ' — ਕਾਲ ਦੇ ਅਨੰਤ ਚੱਕਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿਆਲ ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤਾਂ ਦਾ ਨਾਮ, ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਰਤਦੀਆਂ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸਾਡੀ ਉਮਰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਬੀਤਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ 'ਆਸ਼ਾ-ਵਾਯੁ' ਕੀ ਹੈ?▼
'ਆਸ਼ਾ-ਵਾਯੁ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਆਸ਼ਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਹਵਾ (ਜਾਂ ਝੱਖੜ)।' ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਾਲ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਵੀ ਇਹ ਅਸ਼ਾਂਤ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਹਵਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਪਕੜ ਢਿੱਲੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ — ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਨਿੱਤਤਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਥੱਕਤਾ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਲ ਖੇਡਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਾਲ ਖਿਸਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਸੀਂ ਆਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਫੜੀ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ ਜਾਗਣ, ਇਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਹੈ ਉਸ ਵੱਲ ਮੁੜਨ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈ?▼
ਇਹ 8ਵੀਂ ਸਦੀ ਵਿੱਚ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ 'ਭਜ ਗੋਵਿੰਦਮ੍' (ਮੋਹ ਮੁਦਗਰ) ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ — ਕਾਲ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਵਿਮਈ ਚਿੰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →