Mantra.Tips

ਦੁਰਗਾ ਆਰਤੀ — ਜੈ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ Meaning — Line by Line

दुर्गा आरती — जय अम्बे गौरी

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ਦੁਰਗਾ ਆਰਤੀ — ਜੈ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Jai Ambe Gauri, Maiya Jai Shyama Gauri
  2. Verse 2. Mang Sindoor Virajat, Teeko Mrigmad Ko
  3. Verse 3. Kanak Saman Kalevar, Raktambar Raje
  4. Verse 4. Kehari Vahan Rajat, Khadg Khappar Dhari
  5. Verse 5. Kanan Kundal Shobhit, Nasagre Moti
  6. Verse 6. Shumbh Nishumbh Vidare, Mahishasur Ghati
  7. Verse 7. Chand Mund Sanhare, Shonit Bij Hare
  8. Verse 8. Brahmani Rudrani, Tum Kamla Rani
  9. Verse 9. Chaunsath Yogini Gavat, Nritya Karat Bhairon
  10. Verse 10. Tum Hi Jag Ki Mata, Tum Hi Ho Bharta
  11. Verse 11. Bhuja Char Ati Shobhit, Var Mudra Dhari
  12. Verse 12. Kanchan Thal Virajat, Agar Kapur Bati
  13. Verse 13. Shri Ambeji Ki Aarti, Jo Koi Nar Gave
Verse 1#

Jai Ambe Gauri, Maiya Jai Shyama Gauri

जय अम्बे गौरी, मैया जय श्यामा गौरी। तुमको निशदिन ध्यावत, हरि ब्रह्मा शिवरी॥ जय अम्बे गौरी॥

Jai Ambe Gauri, Maiya Jai Shyama Gauri Tumko Nishdin Dhyavat, Hari Brahma Shivri Jai Ambe Gauri

Meaningਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ! ਪਿਆਰੀ ਮਾਂ, ਸ਼ਯਾਮਾ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ! ਹਰਿ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤੇਰਾ ਧਿਆਨ ਧਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ!

Verse 2#

Mang Sindoor Virajat, Teeko Mrigmad Ko

मांग सिन्दूर विराजत, टीको मृगमद को। उज्ज्वल से दो नैना, चन्द्रवदन नीको॥ जय अम्बे गौरी॥

Mang Sindoor Virajat, Teeko Mrigmad Ko Ujjwal Se Do Naina, Chandravadan Neeko Jai Ambe Gauri

Meaningਤੇਰੀ ਮਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਿੰਦੂਰ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਕਸਤੂਰੀ ਦਾ ਤਿਲਕ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਨੈਣ ਉੱਜਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਮੁਖ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ!

Verse 3#

Kanak Saman Kalevar, Raktambar Raje

कनक समान कलेवर, रक्ताम्बर राजे। रक्तपुष्प गल माला, कण्ठन पर साजे॥ जय अम्बे गौरी॥

Kanak Saman Kalevar, Raktambar Raje Raktpushp Gal Mala, Kanthan Par Saje Jai Ambe Gauri

Meaningਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਸ਼ੁੱਧ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਕਾਂਤੀਮਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਤੂੰ ਰਕਤ-ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਤੇਰੇ ਕੰਠ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ!

Verse 4#

Kehari Vahan Rajat, Khadg Khappar Dhari

केहरि वाहन राजत, खड्ग खप्पर धारी। सुर नर मुनिजन सेवत, तिनके दुखहारी॥ जय अम्बे गौरी॥

Kehari Vahan Rajat, Khadg Khappar Dhari Sur Nar Munijan Sevat, Tinke Dukh Hari Jai Ambe Gauri

Meaningਤੂੰ ਸ਼ੇਰ ਉੱਤੇ ਵੈਭਵ ਨਾਲ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈਂ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖੜਗ ਤੇ ਖੱਪਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ। ਦੇਵ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਮੁਨੀਜਨ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ!

Verse 5#

Kanan Kundal Shobhit, Nasagre Moti

कानन कुण्डल शोभित, नासाग्रे मोती। कोटिक चन्द्र दिवाकर, सम राजत ज्योती॥ जय अम्बे गौरी॥

Kanan Kundal Shobhit, Nasagre Moti Kotik Chandra Divakar, Sam Rajat Jyoti Jai Ambe Gauri

Meaningਤੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨੱਕ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਉੱਤੇ ਮੋਤੀ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਆਭਾ ਕਰੋੜਾਂ ਚੰਦ੍ਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ!

Verse 6#

Shumbh Nishumbh Vidare, Mahishasur Ghati

शुम्भ निशुम्भ विदारे, महिषासुर घाती। धूम्रविलोचन नैना, निशदिन मदमाती॥ जय अम्बे गौरी॥

Shumbh Nishumbh Vidare, Mahishasur Ghati Dhumravilochan Naina, Nishdin Madmati Jai Ambe Gauri

Meaningਤੂੰ ਸ਼ੁੰਭ ਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗੇ ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਦਾ ਦਿਵਯ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ। ਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ!

Verse 7#

Chand Mund Sanhare, Shonit Bij Hare

चण्ड मुण्ड संहारे, शोणित बीज हरे। मधु कैटभ दोउ मारे, सुर भयहीन करे॥ जय अम्बे गौरी॥

Chand Mund Sanhare, Shonit Bij Hare Madhu Kaitabh Dou Mare, Sur Bhayahin Kare Jai Ambe Gauri

Meaningਤੂੰ ਚੰਡ ਤੇ ਮੁੰਡ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਕਤਬੀਜ ਦੈਤ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕੀਤਾ। ਤੂੰ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੈਅ-ਰਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ!

Verse 8#

Brahmani Rudrani, Tum Kamla Rani

ब्रह्माणी रुद्राणी, तुम कमला रानी। आगम निगम बखानी, तुम शिव पटरानी॥ जय अम्बे गौरी॥

Brahmani Rudrani, Tum Kamla Rani Agam Nigam Bakhani, Tum Shiv Patrani Jai Ambe Gauri

Meaningਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ, ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਤੇ ਕਮਲਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਹੈਂ, ਹੇ ਰਾਣੀ! ਆਗਮ ਤੇ ਨਿਗਮ ਤੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ — ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਰਮ ਪਟਰਾਣੀ ਹੈਂ। ਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ!

Verse 9#

Chaunsath Yogini Gavat, Nritya Karat Bhairon

चौँसठ योगिनी गावत, नृत्य करत भैरों। बाजत ताल मृदंगा, अरु बाजत डमरू॥ जय अम्बे गौरी॥

Chaunsath Yogini Gavat, Nritya Karat Bhairon Bajat Taal Mridanga, Aru Bajat Damru Jai Ambe Gauri

Meaningਚੌਂਠ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਤੇਰਾ ਯਸ਼ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਭੈਰੋਂ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਉੱਤੇ ਤਾਲ ਵੱਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਡਮਰੂ ਵੱਜਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ!

Verse 10#

Tum Hi Jag Ki Mata, Tum Hi Ho Bharta

तुम ही जग की माता, तुम ही हो भर्ता। भक्तन की दुख हर्ता, सुख सम्पत्ति कर्ता॥ जय अम्बे गौरी॥

Tum Hi Jag Ki Mata, Tum Hi Ho Bharta Bhaktan Ki Dukh Harta, Sukh Sampatti Karta Jai Ambe Gauri

Meaningਤੂੰ ਹੀ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਰਦੀ ਹੈਂ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸੰਪੱਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ। ਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ!

Verse 11#

Bhuja Char Ati Shobhit, Var Mudra Dhari

भुजा चार अति शोभित, वर मुद्रा धारी। मनवांछित फल पावत, सेवत नर नारी॥ जय अम्बे गौरी॥

Bhuja Char Ati Shobhit, Var Mudra Dhari Manvanchhit Phal Pavat, Sevat Nar Nari Jai Ambe Gauri

Meaningਤੇਰੀਆਂ ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਰਮੁਦ੍ਰਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ। ਜੋ ਨਰ-ਨਾਰੀ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ!

Verse 12#

Kanchan Thal Virajat, Agar Kapur Bati

कंचन थाल विराजत, अगर कपूर बाती। मालकेतु में राजत, कोटि रतन ज्योती॥ जय अम्बे गौरी॥

Kanchan Thal Virajat, Agar Kapur Bati Malketu Mein Rajat, Koti Ratan Jyoti Jai Ambe Gauri

Meaningਸੋਨੇ ਦੇ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਅਗਰ ਤੇ ਕਪੂਰ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਬਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਆਭਾ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ!

Verse 13#

Shri Ambeji Ki Aarti, Jo Koi Nar Gave

श्री अम्बेजी की आरती, जो कोई नर गावे। कहत शिवानन्द स्वामी, सुख सम्पत्ति पावे॥ जय अम्बे गौरी॥

Shri Ambeji Ki Aarti, Jo Koi Nar Gave Kahat Shivanand Swami, Sukh Sampatti Pave Jai Ambe Gauri

Meaningਜੋ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੀ ਅੰਬੇ ਦੀ ਇਹ ਆਰਤੀ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਸ੍ਵਾਮੀ ਸ਼ਿਵਾਨੰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਸੁਖ ਤੇ ਸੰਪੱਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਜੈ!

Word-by-Word Breakdown

अम्बे
Ambe
ਮਾਤਾ (ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਮ)
गौरी
Gauri
ਗੌਰਵਰਣ, ਪਾਰਵਤੀ/ਦੁਰਗਾ
श्यामा
Shyama
ਸ਼ਯਾਮਵਰਣ (ਕਾਲੀ ਰੂਪ)
सिन्दूर
Sindoor
ਮਾਂਗ ਵਿੱਚ ਸਿੰਦੂਰ
मृगमद
Mrigmad
ਕਸਤੂਰੀ (ਮ੍ਰਿਗ-ਕਸਤੂਰੀ ਤਿਲਕ)
चन्द्रवदन
Chandravadan
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਮੁਖ
कनक
Kanak
ਸੋਨਾ
रक्ताम्बर
Raktambar
ਰਕਤ-ਵਸਤ੍ਰ
केहरि वाहन
Kehari Vahan
ਸ਼ੇਰ ਵਾਹਨ (ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਵਾਹਨ)
खड्ग
Khadg
ਖੜਗ (ਤਲਵਾਰ)
खप्पर
Khappar
ਖੱਪਰ (ਖੋਪੜੀ-ਪਾਤ੍ਰ)
शुम्भ निशुम्भ
Shumbh Nishumbh
ਦੁਰਗਾ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਦੋ ਦੈਤ-ਭਰਾ
महिषासुर
Mahishasur
ਦੁਰਗਾ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਮਹਿਖਾਸੁਰ
धूम्रविलोचन
Dhumravilochan
ਦੁਰਗਾ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਿਆ ਧੂੰਏਂ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਦੈਤ
चण्ड मुण्ड
Chand Mund
ਚਾਮੁੰਡਾ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਦੋ ਦੈਤ-ਸੈਨਾਪਤੀ
शोणित बीज
Shonit Bij
ਰਕਤਬੀਜ — ਜਿਸ ਦੇ ਲਹੂ ਤੋਂ ਨਕਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ
मधु कैटभ
Madhu Kaitabh
ਵਿਸ਼ਣੂ/ਦੇਵੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਦੋ ਆਦਿ-ਦੈਤ
ब्रह्माणी
Brahmani
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ
रुद्राणी
Rudrani
ਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ
चौँसठ योगिनी
Chaunsath Yogini
ਚੌਂਠ ਯੋਗਿਨੀਆਂ (ਦਿਵਯ ਸੇਵਿਕਾਵਾਂ)
भैरों
Bhairon
ਭੈਰੋਂ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਉਗ੍ਰ ਰੂਪ
मृदंगा
Mridanga
ਦੋ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਮ੍ਰਿਦੰਗ
डमरू
Damru
ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਡਮਰੂ

Origin & History

Source: Hindu devotional folk tradition; references Devi Mahatmyam (Durga Saptashati)

Author: Attributed to Swami Shivananda (folk tradition)

Period: Medieval period

ਦੁਰਗਾ ਆਰਤੀ 'ਜੈ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ' ਮਾਤਾ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਭ ਤੋਂ ਹਰਮਨਪਿਆਰੀ ਆਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੇ ਉਤਸਵ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ੈ-ਵਸਤੂ ਦੇਵੀ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ (ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ) ਤੋਂ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾ ਨੇ ਮਹਿਖਾਸੁਰ, ਸ਼ੁੰਭ-ਨਿਸ਼ੁੰਭ, ਰਕਤਬੀਜ ਵਰਗੇ ਪ੍ਰਬਲ ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਆਰਤੀ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਨ ਵੈਭਵ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ — ਸੁਨਹਿਰੀ ਦੇਹ, ਰਕਤਾਂਬਰਧਾਰਿਣੀ, ਸਿੰਘਵਾਹਿਨੀ, ਖੜਗਧਾਰਿਣੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਜਗਤ ਦੀ ਕਰੁਣਾਮਈ ਮਾਤਾ ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਰਦੀ ਹੈ। ਆਖ਼ਰੀ ਪਦ ਵਿੱਚ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਿਵਾਨੰਦ ਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਤ-ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਦਾ ਭਾਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

ਨਵਰਾਤਰੀ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾ ਆਰਤੀ ਕਦੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਦੁਰਗਾ ਆਰਤੀ 'ਜੈ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ' ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸ਼ਾਮ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਤਸਵ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਆਰਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ (ਰਾਤ-ਜਾਗਰਣ) ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਰਗਾ ਪੂਜਾ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਲ ਭਰ ਵੀ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੁਰਗਾ ਆਰਤੀ 'ਜੈ ਅੰਬੇ ਗੌਰੀ' ਕਿਸ ਨੇ ਲਿਖੀ?
ਆਖ਼ਰੀ ਪਦ ਇਸ ਆਰਤੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ ਸੁਆਮੀ ਸ਼ਿਵਾਨੰਦ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਛਾਣ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਲੋਕ ਭਗਤੀ-ਰਚਨਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤਰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਆਰਤੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ?
ਆਰਤੀ ਪੰਜ ਰਾਕਸ਼-ਯੁੱਧਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ (ਦੋ ਰਾਕਸ਼ ਭਰਾ), ਮਹਿਖਾਸੁਰ (ਮੱਝ ਰਾਕਸ਼), ਧੂਮਰਵਿਲੋਚਨ (ਧੂੰਏਂ-ਅੱਖ ਰਾਕਸ਼), ਚੰਡ ਅਤੇ ਮੁੰਡ (ਦੋ ਸੈਨਾਪਤੀ), ਰਕਤਬੀਜ (ਲਹੂ-ਬੀਜ ਰਾਕਸ਼), ਅਤੇ ਮਧੁ-ਕੈਟਭ (ਆਦਿ ਰਾਕਸ਼)। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵੀ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਤੋਂ ਹਨ।
ਆਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਕੀ ਮਹੱਤਵ ਹੈ?
ਸ਼ੇਰ (ਕੇਹਰਿ/ਸਿੰਘ) ਦੁਰਗਾ ਦਾ ਵਾਹਨ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ, ਦਲੇਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੁਸੱਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਸ਼ੇਰ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਦੁਰਗਾ ਦੁਸ਼ਟ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦਿਵਯ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। 'ਕੇਹਰਿ ਵਾਹਨ ਰਾਜਤ' ਪਦ ਇਸ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰੂਪ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕੀ ਮਰਦ ਦੁਰਗਾ ਆਰਤੀ ਗਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਬਿਲਕੁਲ। ਆਰਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ 'ਸੇਵਤ ਨਰ ਨਾਰੀ' — ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਿੰਗ ਦੇ ਭੇਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਭ ਲਈ ਹੈ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →