દ્વાદશ સ્તોત્ર
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸਤੋਤ੍ਰ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
દ્વાદશ સ્તોત્ર ('બાર સ્તોત્ર') દ્વૈત વેદાંતના પ્રવર્તક શ્રી મધ્વાચાર્ય (આનંદતીર્થ)ની પ્રિય ભક્તિ-રચના છે. ઉડુપીમાં ભગવાન કૃષ્ણને નૈવેદ્ય અર્પણ સમયે પરંપરાગત રીતે તેનું ગાન થાય છે; તેના મધુર શ્લોકો વિષ્ણુ-વાસુદેવને પરમ, આનંદમય, સર્વવ્યાપી પ્રભુ અને મોક્ષદાતા રૂપે સ્તુતિ કરે છે. આ સ્તોત્ર ગહન તત્ત્વજ્ઞાન અને કોમળ ભક્તિનો સંગમ છે અને માધ્વ પરંપરામાં નિત્ય પઢાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Dwadasa Stotra (Madhva / Dvaita Vedanta tradition) · Sri Madhvacharya (Ananda Tirtha) · 13th century CE
શ્રી મધ્વાચાર્યે ઉડુપીમાં ભગવાન કૃષ્ણની પવિત્ર મૂર્તિની સ્થાપના પછી દ્વાદશ સ્તોત્રની રચના કરી. પરંપરા જણાવે છે કે તેમને તે મૂર્તિ પ્રાપ્ત થઈ — જે કહેવાય છે કે પ્રાચીન કાળમાં રુક્મિણીએ પૂજી હતી — અને તેને નિત્ય પૂજા માટે પ્રતિષ્ઠિત કરી. તેમણે ભગવાનને અન્ન અર્પણ સમયે આ બાર સ્તોત્ર ગાયા, ગહન દર્શનને હાર્દિક ભક્તિ સાથે મિલાવતાં, અને તે ત્યારથી માધ્વ ઉપાસનાના કેન્દ્રમાં રહ્યા છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
પરંપરા જણાવે છે કે શ્રી મધ્વાચાર્યે એક વહાણને તોફાનથી બચાવ્યું, જેમાંના ગોપીચંદન (પવિત્ર માટી)ના ગોળામાંથી તેમણે બાલ કૃષ્ણની મૂર્તિ પ્રાપ્ત કરી અને તેને ઉડુપીમાં સ્થાપી; મનાય છે કે નિત્ય અન્ન અર્પણ સમયે ગવાયેલ દ્વાદશ સ્તોત્ર પ્રભુની જીવંત ઉપસ્થિતિને આકર્ષે છે, અને ભક્તો જણાવે છે કે એક વાર વિગ્રહ વિનમ્ર સંત કનકદાસને દર્શન દેવા માટે ફરી ગયો હતો.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
વન્દે વન્દ્યં સદાનન્દં વાસુદેવં નિરઞ્જનમ્। ઇન્દિરા-પતિ-માદ્ય-આદિ-વરદ-ઇષ્ટ-વર-પ્રદમ્॥
Vande vandyaṁ sadānandaṁ vāsudevaṁ nirañjanam। Indirā-pati-mādya-ādi-varada-iṣṭa-vara-pradam॥
અર્થ:હું વાસુદેવને પ્રણામ કરું છું — જે વંદનીય છે, સદા આનંદમય છે, નિર્મળ અને નિરંજન છે, ઇન્દિરા (લક્ષ્મી)ના પતિ છે, શ્રેષ્ઠ વરદાતા છે અને બધાં ઇષ્ટ વરદાન આપનાર છે.
નમામિ નિખિલ-આધાર-દુરિત-અઘ-ઓઘ-નાશનમ્। પરમાનન્દ-તીર્થ-ઉક્તં હરિ-પાદાબ્જ-ષટ્પદમ્॥
Namāmi nikhila-ādhāra-durita-agha-ogha-nāśanam। Paramānanda-tīrtha-uktaṁ hari-pādābja-ṣaṭpadam॥
અર્થ:હું તે ભગવાનને નમસ્કાર કરું છું જે સમસ્ત સૃષ્ટિના આધાર છે, પાપ અને અઘના સમૂહનો નાશ કરનાર છે — જેમની સ્તુતિ આનંદતીર્થ (મધ્વાચાર્ય)એ કરી, જે હરિના ચરણ-કમળોના ભ્રમર છે.
સૃષ્ટિ-સ્થિતિ-સંહાર-કર્તારં વિશ્વ-તોમુખમ્। સર્વ-જ્ઞં સર્વ-શક્તિં તં નમામિ શ્રિય-પતિ હરિમ્॥
Sṛṣṭi-sthiti-saṁhāra-kartāraṁ viśva-tomukham। Sarva-jñaṁ sarva-śaktiṁ taṁ namāmi śriya-pati harim॥
અર્થ:હું તે શ્રીપતિ હરિને પ્રણામ કરું છું — જે સૃષ્ટિ, સ્થિતિ અને સંહારના કર્તા છે, જેમના મુખ સર્વ દિશામાં છે, જે સર્વજ્ઞ અને સર્વશક્તિમાન છે.
ૐ નમો ભગવતે વાસુદેવાય॥
Oṁ namo bhagavate vāsudevāya॥
અર્થ:ૐ વાસુદેવને નમસ્કાર છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸਤੋਤ੍ਰ પાઠના લાભ
સમસ્ત ઇષ્ટ વરદાન આપનાર વિષ્ણુ-વાસુદેવની કૃપાનું આહ્વાન કરે છે
પરંપરાગત રીતે નૈવેદ્ય (અન્ન અર્પણ) સમયે પ્રભુની ઉપસ્થિતિના આહ્વાન માટે ગવાય છે
પરમ તત્ત્વના સમ્યક્ જ્ઞાન (જ્ઞાન) સાથે ભક્તિનો વિકાસ કરે છે
સંચિત પાપો અને આંતરિક અશુદ્ધિઓના ભારનો નાશ કરનાર મનાય છે
દિવ્ય સ્મરણ દ્વારા શાંતિ, સંતોષ અને મનની સ્થિરતા લાવે છે
હરિ પ્રત્યે સમર્પણ દ્વારા ભક્તને મોક્ષ તરફ લઈ જાય છે
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸਤੋਤ੍ਰ જપ વિધિ
શાંત, કૃતજ્ઞ મનથી ભક્તિ-સહિત પાઠ કરો અથવા ગાઓ, આદર્શ રીતે કૃષ્ણ કે વિષ્ણુની છબી સમક્ષ. સંપૂર્ણ કૃતિમાં મધુર શ્લોકોના બાર સ્તોત્ર છે; માધ્વ પરંપરામાં તેમને ભગવાનને અન્ન અર્પણ સમયે ગવાય છે. અહીં આપ્યા મુજબ 'વન્દે વન્દ્યમ્'થી આરંભ કરો. પરંપરાગત ધૂનોમાં ગાવાથી ભાવ ગહેરો બને છે; વાસુદેવને નમસ્કાર સાથે સમાપ્ત કરો. સ્વચ્છતા અને સમર્પણનો ભાવ સાધનાને વધારે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਸਤੋਤ੍ਰ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ