ਏਕੋ ਦੇਵਃ ਸਰਵਭੂਤੇਸ਼ੁ ਗੂੜ੍ਹਃ (ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਇੱਕ ਈਸ਼ਵਰ) — Word-by-Word Meaning
एको देवः सर्वभूतेषु गूढः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
एकः देवः
ekaḥ devaḥ
ਇੱਕ ਦੇਵ, ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਤੱਤ੍ਵ
सर्वभूतेषु गूढः
sarvabhūteṣu gūḍhaḥ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ, ਗੁਪਤ
सर्वव्यापी
sarvavyāpī
ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ
सर्वभूतान्तरात्मा
sarvabhūtāntarātmā
ਸਮੂਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਆਤਮਾ
कर्माध्यक्षः
karmādhyakṣaḥ
ਸਮੂਹ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅਧਿਅਕਸ਼, ਸਾਰੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਨਿਯੰਤਾ
सर्वभूताधिवासः
sarvabhūtādhivāsaḥ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ
साक्षी
sākṣī
ਸਾਖੀ (ਸਭ ਦਾ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ)
चेता
cetā
ਸ਼ੁੱਧ ਚੈਤੰਨ, ਚੈਤੰਨ-ਸਰੂਪ
केवलः
kevalaḥ
ਕੇਵਲ, ਇਕੱਲਾ, ਅਸੰਗ, ਨਿਰੁਪਾਧਿ
निर्गुणः च
nirguṇaḥ ca
ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ (ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ)
Complete Translation
ਉਹ ਇੱਕੋ ਦੇਵ ਸਮੂਹ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੈ, ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸਮੂਹ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਆਤਮਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਮੂਹ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅਧਿਅਕਸ਼ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਾਖੀ ਹੈ, ਚੈਤੰਨ-ਸਰੂਪ ਹੈ, ਕੇਵਲ (ਅਸੰਗ) ਅਤੇ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ।
Origin & History
Source: Shvetashvatara Upanishad, Verse 6.11
Author: Traditional (Upanishadic); attributed to the sage Shvetashvatara
Period: Vedic / Upanishadic
ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਤਰ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਆਪਣੇ ਆਖ਼ਰੀ ਅਧਿਆਇਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਇੱਕ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉਦਾਤ ਦਰਸ਼ਨ ਤੱਕ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ — ਜੋ ਵਿਸ਼੍ਵ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਅੰਤਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਆਤਮਾ ਵੀ। ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਸੁਆਮੀ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਉਹੀ ਸਮੂਹ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ ਹੈ — ਇਹ ਸਿਖਾਉਣ ਮਗਰੋਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਇੱਥੇ ਉਸੇ ਇੱਕ ਦੇਵ ਨੂੰ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸਾਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਫਿਰ ਵੀ ਕੇਵਲ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਅੰਤਰ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਅਤੇ ਪਰੇਪਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੇਵ ਦੇ ਇੱਕ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਏਕੋ ਦੇਵਃ ਸਰਵਭੂਤੇਸ਼ੁ ਗੂੜ੍ਹਃ ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪਿਆ ਇੱਕ ਈਸ਼ਵਰ'। ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕੋ ਦਿਵ੍ਯ ਤੱਤ੍ਵ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਆਤਮਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਹੋ ਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ — ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ, ਸਮੂਹ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਸਾਖੀ, ਸ਼ੁੱਧ ਚੈਤੰਨ, ਕੇਵਲ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈ?▼
ਇਹ ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਵਤਰ ਉਪਨਿਸ਼ਦ (6.11) ਤੋਂ ਹੈ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਤੱਤ੍ਵ-ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਤੀ ਡੂੰਘੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਲਈ ਇਹ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਈਸ਼ਵਰ 'ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ' ਅਤੇ 'ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ' ਦੋਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਦੋਵੇਂ ਸੱਚਾਈਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਅੰਤਰ-ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਤੱਤ੍ਵ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ ਵਿਆਪਕ ਹੈ (ਅੰਤਰ-ਵਿਆਪਕਤਾ); ਪਰਮ ਸਾਖੀ ਵਜੋਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਚੈਤੰਨ ਵਜੋਂ ਉਹ ਅਛੋਹ, ਇਕੱਲਾ, ਨਿਰਗੁਣ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ (ਪਰੇਪਣ)। ਇੱਕੋ ਸੱਤਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦੀ ਵਿਹਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਕੀ ਹੈ?▼
ਸਭ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰਕ ਫਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੁਭਾਵਕ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮ, ਸਮਾਨਤਾ, ਕਰੁਣਾ ਜਾਗਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਸਾਖੀ ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਾ। ਸਭ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਇੱਕੋ ਦਿਵ੍ਯ ਤੱਤ੍ਵ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਭੇਦ ਨੂੰ ਪਿਘਲਾ ਕੇ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →