Mantra.Tips

ਸੁਖਕਰਤਾ ਦੁਖਹਰਤਾ ਆਰਤੀ Meaning — Line by Line

सुखकर्ता दुःखहर्ता आरती

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ਸੁਖਕਰਤਾ ਦੁਖਹਰਤਾ ਆਰਤੀ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Verse 1#

Sukhakarta duhkhaharta varta vighnachi

सुखकर्ता दुःखहर्ता वार्ता विघ्नाची नुरवी पुरवी प्रेम कृपा जयाची सर्वांगी सुंदर उटी शेंदुराची कंठी झळके माळ मुक्ताफळांची जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती दर्शनमात्रे मनकामना पुरती

Sukhakarta duhkhaharta varta vighnachi Nuravi puravi prema kripa jayachi Sarvamgi sumdara uti shemdurachi Kamthi jhalake mala muktaphalamchi Jaya deva jaya deva jaya mamgalamurti Darshanamatre manakamana purati

Meaningਸੁਖ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਹਰਤਾ, ਹਰ ਵਿਘਨ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਵਾਲੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਗਤ ਦਾ ਪਿਆਰ ਅਧੂਰਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਰਾ ਰੂਪ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਸ਼ੇਂਦੂਰ (ਸਿੰਦੂਰ) ਨਾਲ ਸਜਿਆ; ਤੁਹਾਡੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਸ਼ੋਭਦੀ ਹੈ। ਜੈ ਦੇਵ, ਜੈ ਦੇਵ, ਹੇ ਮੰਗਲਮੂਰਤੀ; ਤੁਹਾਡੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਹਰ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 2#

Ratnakhachita phara tuja gaurikumara

रत्नखचित फरा तुज गौरीकुमरा चंदनाची उटी कुंकुमकेशरा हिरेजडित मुकुट शोभतो बरा रुणझुणती नूपुरे चरणी घागरिया जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती दर्शनमात्रे मनकामना पुरती

Ratnakhachita phara tuja gaurikumara Chamdanachi uti kumkumakeshara Hirejadita mukuta shobhato bara Runajhunati nupure charani ghagariya Jaya deva jaya deva jaya mamgalamurti Darshanamatre manakamana purati

Meaningਰਤਨਜੜਿਆ ਮੰਦਰ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਜਾਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਗੌਰੀਪੁੱਤਰ; ਚੰਦਨ, ਕੁੰਕੁਮ ਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਸਜਿਆ। ਹੀਰਿਆਂ ਜੜਿਆ ਮੁਕਟ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਲ ਮਧੁਰ ਛਣਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜੈ ਦੇਵ, ਜੈ ਦੇਵ, ਹੇ ਮੰਗਲਮੂਰਤੀ; ਤੁਹਾਡੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਹਰ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 3#

Lambodara pitambara phanivaravamdana

लंबोदर पीतांबर फणिवरवंदना सरळ सोंड वक्रतुंड त्रिनयना दास रामाचा वाट पाहे सदना संकटी पावावे निर्वाणी रक्षावे सुरवरवंदना जय देव जय देव जय मंगलमूर्ती दर्शनमात्रे मनकामना पुरती

Lambodara pitambara phanivaravamdana Sarala somda vakratumda trinayana Dasa ramacha vata pahe sadana Samkati pavave nirvani rakshave suravaravamdana Jaya deva jaya deva jaya mamgalamurti Darshanamatre manakamana purati

Meaningਹੇ ਲੰਬੋਦਰ, ਪੀਤਾਂਬਰਧਾਰੀ, ਨਾਗਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ; ਸਿੱਧੀ ਸੁੰਡ, ਵਕਰ ਦੰਤ (ਵਕ੍ਰਤੁੰਡ) ਤੇ ਤ੍ਰਿਨੇਤਰਧਾਰੀ। ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਰਾਮਦਾਸ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ; ਬਿਪਤਾ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੋ, ਅੰਤਿਮ ਸਮੇਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਪ੍ਰਭੂ। ਜੈ ਦੇਵ, ਜੈ ਦੇਵ, ਹੇ ਮੰਗਲਮੂਰਤੀ; ਤੁਹਾਡੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਹਰ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Word-by-Word Breakdown

सुखकर्ता दुःखहर्ता
Sukhkarta Dukharta
ਸੁਖ (ਆਨੰਦ) ਦੇ ਦਾਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ (ਕਸ਼ਟ) ਦੇ ਹਰਤਾ — ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼
मंगलमूर्ती
Mangalmurti
ਮੰਗਲਮੂਰਤੀ — ਸ਼ੁਭ ਸਰੂਪ; ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਨਾਮ
गौरीकुमरा
Gauri-kumara
ਗੌਰੀ-ਕੁਮਾਰ — ਗੌਰੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੇ ਪੁੱਤਰ
लंबोदर
Lambodara
ਲੰਬੋਦਰ — ਵੱਡੇ ਢਿੱਡ ਵਾਲੇ, ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਨਾਮ
दास रामाचा
Das Ramacha
'ਦਾਸ ਰਾਮਦਾਸ' — ਇਹ ਆਰਤੀ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਸੰਤ-ਕਵੀ ਸਮਰਥ ਰਾਮਦਾਸ

Origin & History

Source: Composed by Samarth Ramdas

Author: Samarth Ramdas

Period: 17th century CE

ਸੁਖਕਰਤਾ ਦੁਖਹਰਤਾ ਆਰਤੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਮਰਾਠੀ ਸੰਤ ਸਮਰਥ ਰਾਮਦਾਸ ਨੇ ਕੀਤੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਮਰਾਠਾ ਸ਼ੌਰਯ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ। ਤਿੰਨ ਭਗਤੀ-ਭਰੇ ਚਰਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਸ਼ੇਂਦੂਰ, ਮੋਤੀ ਤੇ ਹੀਰੇ ਦੇ ਮੁਕਟ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ ਨਿਹਾਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਦਾਸ ਰਾਮਾਚਾ' (ਸੇਵਕ ਰਾਮਦਾਸ) ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਆਰਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।

Frequently Asked Questions

ਸੁਖਕਰਤਾ ਦੁਖਹਰਤਾ ਆਰਤੀ ਕੀ ਹੈ?
ਸੁਖਕਰਤਾ ਦੁਖਹਰਤਾ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਹਰਮਨ-ਪਿਆਰੀ ਆਰਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 17ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸੰਤ ਸਮਰਥ ਰਾਮਦਾਸ ਨੇ ਰਚਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਦੁਖ ਹਰਨ ਵਾਲੇ'। ਇਹ ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਆਰਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਖਕਰਤਾ ਦੁਖਹਰਤਾ ਆਰਤੀ ਕਿਸ ਨੇ ਰਚੀ?
ਇਸ ਨੂੰ ਮਰਾਠੀ ਸੰਤ ਤੇ ਗੁਰੂ ਸਮਰਥ ਰਾਮਦਾਸ (1608–1681) ਨੇ ਰਚਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਅੰਤਿਮ ਚਰਣ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ 'ਦਾਸ ਰਾਮਾਚਾ' (ਸੇਵਕ ਰਾਮਦਾਸ) ਵਜੋਂ ਅੰਕਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਭਾਰਤ ਭਰ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਆਰਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
ਸੁਖਕਰਤਾ ਦੁਖਹਰਤਾ ਕਦੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਇਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਤੇ ਗਣੇਸ਼ੋਤਸਵ ਦੇ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਆਰਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਆਹ, ਗ੍ਰਹਿ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਆਰੰਭਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
'ਮੰਗਲਮੂਰਤੀ ਮੋਰਯਾ' ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?
'ਮੰਗਲਮੂਰਤੀ' ਅਰਥਾਤ ਮੰਗਲ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ (ਗਣੇਸ਼), ਤੇ 'ਮੋਰਯਾ' ਚਿੰਚਵਡ ਦੇ ਸੰਤ ਮੋਰਯਾ ਗੋਸਾਵੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਭਗਤੀ-ਜੈਕਾਰਾ ਹੈ। ਆਰਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਗਤ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ 'ਗਣਪਤੀ ਬੱਪਾ ਮੋਰਯਾ, ਮੰਗਲਮੂਰਤੀ ਮੋਰਯਾ' ਦਾ ਜੈਘੋਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →