ગણેશ કવચમ્
கணேச கவசம் in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ગણેશ કવચમ્ ગણેશ પુરાણનું એક રક્ષાત્મક 'કવચ' સ્તોત્ર છે જેમાં ઋષિ કશ્યપ ભગવાન ગણેશના વિવિધ નામો અને રૂપોનું આવાહન કરી શરીરના પ્રત્યેક અંગ—માથું, નેત્ર, કાન, વક્ષ, અંગ વગેરે—ની રક્ષાનો અનુરોધ કરે છે. ભક્તિથી તેનો પાઠ કે ધારણ વિઘ્નો, ભૂત-પ્રેત અને દુષ્ટ શક્તિઓનો નાશ કરે છે, સમસ્ત વિદ્યા સિદ્ધ કરે છે અને બધી કામનાઓ પૂર્ણ કરે છે. અંતે એ વચન છે કે જે ત્રિસંધ્યામાં તેનો પાઠ કરે છે તે ગણપતિના સાયુજ્યને પ્રાપ્ત કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Ganesha Purana · Traditional (taught by Sage Kashyapa) · Ancient (Puranic)
ગણેશ કવચમ્ ગણેશ પુરાણમાં આવે છે. ઋષિ કશ્યપ બાળક ગણેશને બાલ્યાવસ્થામાં જ શક્તિશાળી દૈત્યોનો નિર્ભયતાથી નાશ કરતા જોઈને એ દિવ્ય શિશુની સુરક્ષાને લઈને સ્નેહપૂર્ણ ચિંતાથી ભરાઈ ગયા. તેની—અને ત્યારબાદ સમસ્ત ભક્તોની—રક્ષા માટે તેમણે આ રક્ષાકવચ રચ્યું, ગણેશને તેમના અનેક નામોથી પોકારી શરીરના પ્રત્યેક અંગની રક્ષાનો અનુરોધ કર્યો. આ કવચ પછી મુદ્ગલ અને માંડવ્ય સહિત ઋષિઓની પરંપરાથી પ્રસરિત થયું અને ગાણપત્ય પરંપરાની સૌથી પ્રિય રક્ષાત્મક પ્રાર્થનાઓમાંની એક બની ગયું.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
પરંપરાગત રીતે મનાય છે કે જે આ કવચને ધારણ કરે કે નિત્ય પાઠ કરે છે તે ભૂત-પ્રેત, કાળા જાદુ અને અકાળ વિપત્તિથી અભેદ્ય થઈ જાય છે—કેમ કે એવા રક્ષિત ભક્તના દર્શનમાત્રથી દુષ્ટ આત્માઓ અને ડાકિની-શાકિની શક્તિઓ ભાગી છૂટે અને વિલીન થઈ જાય છે, અને તેના માર્ગનું પ્રત્યેક વિઘ્ન વિઘ્નહર્તાની કૃપાથી સહજ જ ઓગળી જાય છે.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
એષોઽતિચપલો દૈત્યાન્બાલ્યેઽપિ નાશયત્યહો। અગ્રે કિં કર્મ કર્તેતિ ન જાને મુનિસત્તમ॥
Eshoti Chapalo Daityan Balyepi Nashayatyaho Agre Kim Karma Karteti Na Jane Munisattama
અર્થ:(કશ્યપ દેવીને બોલ્યા—) આ ચપળ બાળક (ગણેશ) બાલ્યાવસ્થામાં જ દૈત્યોનો નાશ કરી દે છે; હે મુનિશ્રેષ્ઠ, આગળ આ કયા કાર્યો કરશે, એ હું જાણતો નથી. અનેક પ્રકારના દુષ્ટ દૈત્ય સાધુજનોના કુલ-કંટક છે; જોકે તે તેમને વશ કરવામાં સમર્થ છે, છતાં તે સુરક્ષિત રહેશે કે નહીં—એ હું જાણતો નથી.
દૈત્યા નાનાવિધા દુષ્ટાઃ સાધ્વાનાં કુલકણ્ટકાઃ। નિગ્રહીતું સમર્થોઽપિ ન જાને રક્ષિતા ન વા॥
Daitya Nanavidha Dushtah Sadhvanam Kulakantakah Nigrahitum Samarthopi Na Jane Rakshita Na Va
અર્થ:તેથી હે દેવી, હું શ્રીગણેશ-કવચ કહું છું જે સમસ્ત અર્થોની સિદ્ધિ આપનાર છે. જે તેને ભક્તિથી વાંચે કે ધારણ કરે, તે નિશ્ચય જ સર્વ-મનોરથ-સંપન્ન થઈ જાય છે.
શ્રીગણેશકવચં વક્ષ્યે દેવિ સર્વાર્થસિદ્ધિદમ્। પઠેદ્યો ધારયેદ્ભક્ત્યા સ વૈ સર્વાર્થવાન્ભવેત્॥
Shri Ganesha Kavacham Vakshye Devi Sarvartha Siddhidam Pathedyo Dharayed Bhaktya Sa Vai Sarvarthavan Bhavet
અર્થ:ગણેશ મારા માથાની રક્ષા કરે, ગજાનન લલાટની; શૂર્પકર્ણ મારા નેત્રોની અને વિનાયક નાસિકાની રક્ષા કરે.
ગણેશો મે શિરઃ પાતુ ફાલં પાતુ ગજાનનઃ। નેત્રે રક્ષતુ મે શૂર્પકર્ણો નાસાં વિનાયકઃ॥
Ganesho Me Shirah Patu Phalam Patu Gajananah Netre Rakshatu Me Shurpakarno Nasam Vinayakah
અર્થ:વિઘ્નરાજ મારા કાનની અને ગિરાં-વર (વાણીપતિ) જિહ્વાની રક્ષા કરે; વક્રતુંડ મુખની અને વિઘ્નહા દાંતની રક્ષા કરે.
શ્રવણૌ પાતુ મે વિઘ્નરાજો જિહ્વાં ચ ગિર્વરઃ। મુખં રક્ષતુ વક્રતુણ્ડો દન્તૌ રક્ષતુ વિઘ્નહા॥
Shravanau Patu Me Vighnarajo Jihvam Cha Girvarah Mukham Rakshatu Vakratundo Dantau Rakshatu Vighnaha
અર્થ:ગણનાથ મારા ગાલની અને શૂર્પધર કાનની રક્ષા કરે; ગણેશાન વક્ષઃસ્થલની અને ધરણીધર હૃદયની રક્ષા કરે.
કપોલૌ ગણનાથશ્ચ કર્ણૌ શૂર્પધરસ્તથા। વક્ષઃ પાતુ ગણેશાનો હૃદયં ધરણીધરઃ॥
Kapolau Gananathashcha Karnau Shurpadharas Tatha Vakshah Patu Ganeshano Hridayam Dharanidharah
અર્થ:ગજવક્ત્ર મારા ઉદરની અને ગણાધિપ નાભિની રક્ષા કરે; મહાકાય પીઠની અને વિઘ્નનાશન કટિની રક્ષા કરે.
જઠરં પાતુ ગજવક્ત્રો નાભિં પાતુ ગણાધિપઃ। પૃષ્ઠં પાતુ મહાકાયઃ કટિં મે વિઘ્નનાશનઃ॥
Jatharam Patu Gajavaktro Nabhim Patu Ganadhipah Prishtham Patu Mahakayah Katim Me Vighna Nashanah
અર્થ:હેરમ્બ મારા હાથની અને લમ્બકર્ણ મારા ચરણોની રક્ષા કરે; ગજમુખ સ્વામી મારા સમસ્ત અંગોની સર્વત્ર અને સર્વદા રક્ષા કરે.
હસ્તૌ રક્ષતુ હેરમ્બઃ પાદૌ મે લમ્બકર્ણકઃ। સર્વાઙ્ગાનિ ગજાસ્યો મે રક્ષેત્સર્વત્ર સર્વદા॥
Hastau Rakshatu Herambah Padau Me Lambakarnakah Sarvangani Gajasyo Me Rakshet Sarvatra Sarvada
અર્થ:આ પ્રકારે આ દિવ્ય કવચ સમસ્ત બાધાઓનું નાશક છે. જે મહાભાગ તેને ધારણ કરે છે, તે ધન્ય અને મુનિઓમાં શ્રેષ્ઠ થઈ જાય છે.
ઇત્યેતત્કવચં દિવ્યં સર્વબાધાવિનાશનમ્। યો ધારયેન્મહાભાગઃ સ ધન્યો મુનિપુઙ્ગવઃ॥
Ityetat Kavacham Divyam Sarva Badha Vinashanam Yo Dharayen Mahabhagah Sa Dhanyo Munipungavah
અર્થ:જે પૂજાના સમયે નિત્ય એકાગ્રચિત્ત થઈને ભક્તિથી તેનો પાઠ કરે છે, તેના વિઘ્નો નષ્ટ થઈ જાય છે અને સમસ્ત વિદ્યાઓ સિદ્ધ થઈ જાય છે.
પૂજાકાલે પઠેદ્યસ્તુ ભક્ત્યા નિત્યં સમાહિતઃ। તસ્ય વિઘ્નાઃ પ્રણશ્યન્તિ વિદ્યા સર્વા પ્રસિધ્યતિ॥
Puja Kale Pathedyastu Bhaktya Nityam Samahitah Tasya Vighnah Pranashyanti Vidya Sarva Prasidhyati
અર્થ:ભૂત, પ્રેત, પિશાચ તથા ડાકિની-શાકિની—આ કવચના પ્રભાવથી તે (સાધક) ના દર્શનમાત્રથી નષ્ટ થઈ જાય છે.
ભૂતપ્રેતપિશાચાશ્ચ ડાકિની શાકિની તથા। નશ્યન્તિ દર્શનાદસ્ય કવચસ્ય પ્રભાવતઃ॥
Bhuta Preta Pishachashcha Dakini Shakini Tatha Nashyanti Darshanad Asya Kavachasya Prabhavatah
અર્થ:આ ગણેશ-કવચ કશ્યપ દ્વારા કહેવાયું, અને મુદ્ગલને તથા મહર્ષિ માંડવ્યને (પરંપરાથી પ્રાપ્ત થયું).
ઇદં ગણેશકવચં કશ્યપેન સમીરિતમ્। મુદ્ગલાય ચ તે નાથ માણ્ડવ્યાય મહર્ષયે॥
Idam Ganesha Kavacham Kashyapena Samiritam Mudgalaya Cha Te Natha Mandavyaya Maharshaye
અર્થ:જે પ્રતિદિન ત્રિસંધ્યામાં તેનો પાઠ કરે છે, તે સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે, સમસ્ત કામનાઓને પામે છે અને ગાણપત્ય (ગણપતિના સાયુજ્ય) ને પ્રાપ્ત કરે છે.
ત્રિસન્ધ્યં યઃ પઠેન્નિત્યં સ વૈ સિદ્ધિં સમાપ્નુયાત્। સર્વાન્કામાનવાપ્નોતિ ગાણપત્યં ચ વિન્દતિ॥
Trisandhyam Yah Pathen Nityam Sa Vai Siddhim Samapnuyat Sarvan Kamanavapnoti Ganapatyam Cha Vindati
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
கணேச கவசம் પાઠના લાભ
ભક્તની ચારે બાજુ દિવ્ય રક્ષાકવચ રચે છે, શરીરના પ્રત્યેક અંગની રક્ષા કરે છે
સફળતા અને આધ્યાત્મિક પ્રગતિના માર્ગના સમસ્ત વિઘ્નોનો નાશ કરે છે
ભૂત, પ્રેત, કાળા જાદુ તથા ડાકિની-શાકિની જેવી નકારાત્મક શક્તિઓને દૂર ભગાડે છે
સાચા પાઠકને માટે વિદ્યા અને જ્ઞાનની સમસ્ત શાખાઓને સિદ્ધ કરે છે
સમસ્ત ધર્મમય કામનાઓની સિદ્ધિ (સર્વાર્થ-સિદ્ધિ) આપે છે
ત્રિસંધ્યામાં પાઠ કરવાથી સિદ્ધિ અને ભગવાન ગણપતિના સાયુજ્ય સુધી લઈ જાય છે
કોઈ નવા કાર્ય, યાત્રા કે પૂજાના આરંભ માટે આદર્શ રક્ષાત્મક પ્રાર્થના
கணேச கவசம் જપ વિધિ
સ્નાન કરી સ્વચ્છ સ્થાનમાં ગણેશની પ્રતિમા સમક્ષ પૂર્વ કે ઉત્તર તરફ મુખ કરીને બેસો. દીપ પ્રગટાવો અને વિઘ્નોના નાશ માટે ગણેશનું આવાહન કરી આરંભ કરો. પૂર્ણ એકાગ્રતાથી કવચનો પાઠ કરો, ગણેશના પ્રત્યેક નામને તમારા શરીરના તદનુરૂપ અંગની રક્ષા માટે સ્થિત થતા—માથાથી ચરણ સુધી—ભાવિત કરો. સર્વાધિક ફળ માટે પરંપરા ત્રણ સંધ્યાઓ (ત્રિસંધ્યા) માં પાઠની ભલામણ કરે છે. ગણપતિને પ્રણામ કરી તથા શક્ય હોય તો મોદક કે દૂર્વા અર્પણ કરી સમાપન કરો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ கணேச கவசம் શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ