ஹஸ்தாமலகீயம் (ஹஸ்தாமலக ஸ்தோத்திரம்) Meaning — Line by Line

हस्तामलकीयम् (हस्तामलकस्तोत्रम्)

Every verse and every word explained in English & Hindi

← Full Page Complete Lyrics Benefits & How to Chant

Meaning — Line by Line

Every verse of ஹஸ்தாமலகீயம் (ஹஸ்தாமலக ஸ்தோத்திரம்) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾

Verse 1. kastvaṃ śiśo kasya kuto'si gantā
Verse 2. nāhaṃ manuṣyo na ca deva-yakṣau
Verse 3. nimittaṃ manaś-cakṣur-ādi-pravṛttau
Verse 4. yam agny-uṣṇavan nitya-bodha-svarūpaṃ
Verse 5. mukhābhāsako darpaṇe dṛśyamāno
Verse 6. yathā darpaṇābhāva ābhāsa-hānau
Verse 7. manaś-cakṣur-āder viyuktaḥ svayaṃ yo
Verse 8. ya eko vibhāti svataḥ śuddha-cetāḥ
Verse 9. yathāneka-cakṣuḥ-prakāśo ravir na
Verse 10. vivasvat-prabhātaṃ yathā rūpam akṣaṃ
Verse 11. yathā sūrya eko'psv aneka-ścalāsu
Verse 12. ghana-cchanna-dṛṣṭir ghana-cchannam arkaṃ
Verse 13. samasteṣu vastuṣv anusyūtam ekaṃ
Verse 14. upādhau yathā bhedatā san-maṇīnāṃ

Verse 1#

कस्त्वं शिशो कस्य कुतोऽसि गन्ता किं नाम ते त्वं कुत आगतोऽसि। एतन्मयोक्तं वद चार्भक त्वं मत्प्रीतये प्रीतिविवर्धनोऽसि॥१॥

kastvaṃ śiśo kasya kuto'si gantā kiṃ nāma te tvaṃ kuta āgato'si | etan mayoktaṃ vada cārbhaka tvaṃ mat-prītaye prīti-vivardhano'si ||1||

Meaning(சங்கராசார்யர் கேட்கிறார்:) ஓ பாலகனே! நீ யார்? யாருடையவன்? எங்கே செல்கிறாய்? உன் பெயர் என்ன, எங்கிருந்து வந்தாய்? அன்புக் குழந்தாய், இவை அனைத்தும் எனக்குச் சொல் — நீ எனக்குப் பிரியமானவன், என் அன்பை வளர்க்கிறாய்.

Verse 2#

नाहं मनुष्यो न च देवयक्षौ न ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राः। न ब्रह्मचारी न गृही वनस्थो भिक्षुर्न चाहं निजबोधरूपः॥२॥

nāhaṃ manuṣyo na ca deva-yakṣau na brāhmaṇa-kṣatriya-vaiśya-śūdrāḥ | na brahmacārī na gṛhī vanastho bhikṣur na cāhaṃ nija-bodha-rūpaḥ ||2||

Meaning(பாலகன் பதிலளிக்கிறான்:) நான் மனிதன் அல்ல, தேவன் அல்ல, யக்ஷன் அல்ல; பிராமணன், க்ஷத்திரியன், வைஶ்யன், ஶூத்திரன் அல்ல; பிரம்மசாரி அல்ல, கிருஹஸ்தன் அல்ல, வானப்ரஸ்தன் அல்ல, துறவி அல்ல — நான் என் போதஸ்வரூபமான (நிஜபோதரூப) ஆத்மாவே.

Verse 3#

निमित्तं मनश्चक्षुरादिप्रवृत्तौ निरस्ताखिलोपाधिराकाशकल्पः। रविर्लोकचेष्टानिमित्तं यथा यः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥३॥

nimittaṃ manaś-cakṣur-ādi-pravṛttau nirastākhilopādhir ākāśa-kalpaḥ | ravir loka-ceṣṭā-nimittaṃ yathā yaḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||3||

Meaningமனம், கண் முதலியவற்றின் செயல்பாட்டிற்கு நிமித்தமாயிருந்தும், அனைத்து உபாதிகளிலிருந்தும் விடுபட்டு, ஆகாயம் போல் நுண்மையானது — சூரியன் உலகின் அனைத்து செயல்களுக்கும் (நடுநிலையான) நிமித்தமாயிருப்பது போல் — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 4#

यमग्न्युष्णवन्नित्यबोधस्वरूपं मनश्चक्षुरादीन्यबोधात्मकानि। प्रवर्तन्त आश्रित्य निष्कम्पमेकं स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥४॥

yam agny-uṣṇavan nitya-bodha-svarūpaṃ manaś-cakṣur-ādīny abodhātmakāni | pravartanta āśritya niṣkampam ekaṃ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||4||

Meaningஅக்னியிலிருந்து வெப்பம் பிரிக்க முடியாதது போல், நித்தியபோத ஸ்வரூபமாயிருந்து, எந்த ஒரு அசையாத தத்துவத்தை ஆதரித்து அபோதாத்மக (ஜட) மனம்-கண் முதலியவை செயல்படுகின்றனவோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 5#

मुखाभासको दर्पणे दृश्यमानो मुखत्वात्पृथक्त्वेन नैवास्ति वस्तु। चिदाभासको धीषु जीवोऽपि तद्वत् स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥५॥

mukhābhāsako darpaṇe dṛśyamāno mukhatvāt pṛthaktvena naivāsti vastu | cid-ābhāsako dhīṣu jīvo'pi tadvat sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||5||

Meaningகண்ணாடியில் தெரியும் முக பிரதிபிம்பம் முகத்திலிருந்து வேறான எந்த உண்மை வஸ்துவும் அல்ல; அவ்வாறே புத்திகளில் சைதன்யத்தின் ஆபாசமே ஜீவன் — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 6#

यथा दर्पणाभाव आभासहानौ मुखं विद्यते कल्पनाहीनमेकम्। तथा धीवियोगे निराभासको यः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥६॥

yathā darpaṇābhāva ābhāsa-hānau mukhaṃ vidyate kalpanā-hīnam ekam | tathā dhī-viyoge nirābhāsako yaḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||6||

Meaningகண்ணாடி இல்லாதபோது பிரதிபிம்பம் மறைந்தாலும் ஒரு முகம் கற்பனையற்று இருப்பது போல், புத்தி விலகும்போது எந்த நிராபாசம் எஞ்சுகிறதோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 7#

मनश्चक्षुरादेर्वियुक्तः स्वयं यो मनश्चक्षुरादेर्मनश्चक्षुरादिः। मनश्चक्षुरादेरगम्यस्वरूपः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥७॥

manaś-cakṣur-āder viyuktaḥ svayaṃ yo manaś-cakṣur-āder manaś-cakṣur-ādiḥ | manaś-cakṣur-āder agamya-svarūpaḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||7||

Meaningதானே மனம்-கண் முதலியவற்றிலிருந்து விலகியிருந்தும், மனத்தின் மனமாகவும் கண்ணின் கண்ணாகவும் இருந்து, மனம்-இந்திரியங்களுக்கு எட்டாத ஸ்வரூபமுடையதோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 8#

य एको विभाति स्वतः शुद्धचेताः प्रकाशस्वरूपोऽपि नानेव धीषु। शरावोदकस्थो यथा भानुरेकः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥८॥

ya eko vibhāti svataḥ śuddha-cetāḥ prakāśa-svarūpo'pi nāneva dhīṣu | śarāvodaka-stho yathā bhānur ekaḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||8||

Meaningஒரு ஶுத்தசேதனம் தானே பிரகாசித்து, பிரகாஶ ஸ்வரூபமாயிருந்தும் புத்திகளில் பலவாக போல் தோன்றுவதோ — நீர் நிறைந்த பல பாத்திரங்களில் ஒரே சூரியன் போல் — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 9#

यथानेकचक्षुःप्रकाशो रविर्न क्रमेण प्रकाशीकरोति प्रकाश्यम्। अनेका धियो यस्तथैकः प्रबोधः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥९॥

yathāneka-cakṣuḥ-prakāśo ravir na krameṇa prakāśī-karoti prakāśyam | anekā dhiyo yas tathaikaḥ prabodhaḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||9||

Meaningபல கண்களின் பிரகாஶகனான சூரியன் பிரகாஶிக்கப்படும் பொருட்களை வரிசையாக அல்ல, ஒருசேர பிரகாஶிப்பது போல், எந்த ஒரு பிரபோதம் பல புத்திகளை பிரகாஶிக்கச் செய்கிறதோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 10#

विवस्वत्प्रभातं यथा रूपमक्षं प्रगृह्णाति नाभातमेवं विवस्वान्। यदाभात आभासयत्यक्षमेकः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥१०॥

vivasvat-prabhātaṃ yathā rūpam akṣaṃ pragṛhṇāti nābhātam evaṃ vivasvān | yad-ābhāta ābhāsayaty akṣam ekaḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||10||

Meaningகண் சூரியனால் பிரகாஶிக்கப்பட்ட உருவத்தை கிரஹிக்கிறது ஆனால் தான் பிரகாஶிக்கப்படாத சூரியனை அல்ல, அவ்வாறே எவன் தோன்றுவதால் கண் (முதலியவை) பிரகாஶித்து செயல்படுகின்றனவோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 11#

यथा सूर्य एकोऽप्स्वनेकश्चलासु स्थिरास्वप्यनन्यद्विभाव्यस्वरूपः। चलासु प्रभिन्नः सुधीष्वेक एव स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥११॥

yathā sūrya eko'psv aneka-ścalāsu sthirāsv apy ananyad vibhāvya-svarūpaḥ | calāsu prabhinnaḥ sudhīṣv eka eva sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||11||

Meaningஒரே சூரியன் அசையும் நீர்களில் பலவாகவும் அசையா நீரில் அனன்யமாகவும் (ஒன்றாக) தோன்றி, தன் ஸ்வரூபத்தில் எப்போதும் ஒன்றாயிருப்பது போல் — அசையும் புத்திகளில் வேறாக போல், ஆனால் விவேகிகளில் ஒன்றாக — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 12#

घनच्छन्नदृष्टिर्घनच्छन्नमर्कं यथा निष्प्रभं मन्यते चातिमूढः। तथा बद्धवद्भाति यो मूढदृष्टेः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥१२॥

ghana-cchanna-dṛṣṭir ghana-cchannam arkaṃ yathā niṣprabhaṃ manyate cātimūḍhaḥ | tathā baddhavad bhāti yo mūḍha-dṛṣṭeḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||12||

Meaningமேகங்களால் மறைக்கப்பட்ட பார்வையுடைய அதிமூடன் மேகத்தால் மறைக்கப்பட்ட சூரியனை ஒளியற்றதாக நினைப்பது போல், மூட பார்வைக்கு எந்த (நித்தியமுக்த ஆத்மா) கட்டுண்டது போல் தோன்றுகிறதோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 13#

समस्तेषु वस्तुष्वनुस्यूतमेकं समस्तानि वस्तूनि यन्न स्पृशन्ति। वियद्वत्सदा शुद्धमच्छस्वरूपं स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥१३॥

samasteṣu vastuṣv anusyūtam ekaṃ samastāni vastūni yan na spṛśanti | viyadvat sadā śuddham accha-svarūpaṃ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||13||

Meaningஅனைத்து வஸ்துக்களிலும் ஊடுருவி ஒன்றாயிருந்து, அனைத்து வஸ்துக்களும் எதைத் தொடாதோ, ஆகாயம் போல் எப்போதும் ஶுத்தமாய் நிர்மலஸ்வரூபமாயிருப்பதோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 14#

उपाधौ यथा भेदता सन्मणीनां तथा भेदता बुद्धिभेदेषु तेऽपि। यथा चन्द्रिकाणां जले चञ्चलत्वं तथा चञ्चलत्वं तवापीह विष्णो॥१४॥

upādhau yathā bhedatā san-maṇīnāṃ tathā bhedatā buddhi-bhedeṣu te'pi | yathā candrikāṇāṃ jale cañcalatvaṃ tathā cañcalatvaṃ tavāpīha viṣṇo ||14||

Meaningஉண்மையான மணிகளில் வேறுபாடு அவற்றின் உபாதி (ஆதாரம்) காரணமாகவே தோன்றுவது போல், (உன்னில்) வேறுபாடு புத்திகளின் வேறுபாடு காரணமாகவே; மேலும் நீரில் சந்திரக் கிரணங்களின் அசைவு நீர் காரணமாக இருப்பது போல், ஓ விஷ்ணுவே, இந்த அசைவு உன்னிலும் (வெறும் ஆபாசமாத்திரமே).

Word-by-Word Breakdown

कः त्वं शिशो

kaḥ tvaṃ śiśo

ஓ பாலகனே, நீ யார்? (சங்கராசார்யரின் தொடக்க கேள்வி)

कस्य कुतः असि गन्ता

kasya kutaḥ asi gantā

நீ யாருடையவன், எங்கிருந்து வந்தாய், எங்கே செல்கிறாய்?

किं नाम ते

kiṃ nāma te

உன் பெயர் என்ன?

नाहं मनुष्यः

nāhaṃ manuṣyaḥ

நான் மனிதன் அல்ல (பாலகனின் பதில்)

न च देवयक्षौ

na ca deva-yakṣau

தேவன் அல்ல, யக்ஷன் அல்ல

न ब्रह्मचारी न गृही वनस्थः भिक्षुः

na brahmacārī na gṛhī vanastho bhikṣuḥ

பிரம்மசாரி அல்ல, கிருஹஸ்தன் அல்ல, வானப்ரஸ்தன் அல்ல, துறவி அல்ல (நான்கு ஆஶ்ரமங்கள்)

निजबोधरूपः

nija-bodha-rūpaḥ

நான் ஶுத்த சுயப்பிரகாஶ சைதன்ய ஸ்வரூபமுடையவன்

निमित्तं मनश्चक्षुरादिप्रवृत्तौ

nimittaṃ manaś-cakṣur-ādi-pravṛttau

மனம், கண் முதலிய இந்திரியங்களின் செயல்பாட்டிற்குப் பின்னுள்ள நிமித்தம்

निरस्ताखिलोपाधिः

nirastākhilopādhiḥ

அனைத்து உபாதிகளிலிருந்தும் (வரம்புகளிலிருந்தும்) விடுபட்டது

आकाशकल्पः

ākāśa-kalpaḥ

ஆகாயம் போல் நுண்மையானது, சர்வவ்யாபகமானது

रविः लोकचेष्टानिमित्तं यथा

raviḥ loka-ceṣṭā-nimittaṃ yathā

சூரியன் உலகின் அனைத்து செயல்களுக்கும் (நடுநிலையான) நிமித்தமாயிருப்பது போல்

स नित्योपलब्धिस्वरूपः अहम् आत्मा

sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā

அந்த ஆத்மா, அதன் ஸ்வரூபமே நித்திய போதமாயிருப்பதோ, நானே (மீளும் த்ருவபதம்)

अग्न्युष्णवत्

agny-uṣṇavat

அக்னியிலிருந்து வெப்பம் பிரிக்க முடியாதது போல்

नित्यबोधस्वरूपम्

nitya-bodha-svarūpam

நித்திய போத/சைதன்ய ஸ்வரூபமுடையது

मनश्चक्षुरादीनि अबोधात्मकानि

manaś-cakṣur-ādīny abodhātmakāni

மனம், கண் முதலியவை, தங்கள் சொந்த சைதன்யமற்ற ஜடங்கள்

मुखाभासकः दर्पणे

mukhābhāsako darpaṇe

கண்ணாடியில் முக பிரதிபிம்பம்

चिदाभासकः धीषु जीवः अपि तद्वत्

cid-ābhāsako dhīṣu jīvo'pi tadvat

அவ்வாறே ஜீவன் புத்திகளில் சைதன்யத்தின் ஆபாசமாத்திரமே

शरावोदकस्थः यथा भानुः एकः

śarāvodaka-stho yathā bhānur ekaḥ

நீர் நிறைந்த பல பாத்திரங்களில் ஒரே சூரியன் (பலவாக போல்) பிரதிபிம்பிப்பது போல்

यथा सूर्यः एकः अप्सु अनेकः

yathā sūrya ekaḥ apsu anekaḥ

ஒரே சூரியன் (அசையும்) நீரில் பலவாக தோன்றுவது போல்

घनच्छन्नदृष्टिः

ghana-cchanna-dṛṣṭiḥ

எவன் பார்வை மேகங்களால் மறைக்கப்பட்டதோ

बद्धवत् भाति यः मूढदृष्टेः

baddhavad bhāti yaḥ mūḍha-dṛṣṭeḥ

மூட பார்வைக்கு (நித்தியமுக்த) ஆத்மா கட்டுண்டது போல் தோன்றுகிறது

समस्तेषु वस्तुषु अनुस्यूतम् एकम्

samasteṣu vastuṣv anusyūtam ekam

அனைத்து வஸ்துக்களிலும் ஊடுருவிய ஒரே (சைதன்யம்)

वियद्वत् सदा शुद्धम् अच्छस्वरूपम्

viyadvat sadā śuddham accha-svarūpam

ஆகாயம் போல் எப்போதும் ஶுத்தம், நிர்மலம் (எதனாலும் மாசுபடாதது)

तथा चञ्चलत्वं तव अपि इह विष्णो

tathā cañcalatvaṃ tavāpīha viṣṇo

அவ்வாறே, ஓ சர்வவ்யாபக பிரபுவே (விஷ்ணுவே), இந்த அசைவு உன்னில் (வெறும் ஆபாசமாத்திரமாக) ஆரோபிக்கப்படுகிறது (நீ எப்போதும் அசையாதவன் என்றாலும்)

Origin & History

Source: Advaita stotra recorded by tradition; verses spoken by Hastamalakacharya, commentary by Adi Shankaracharya

Author: Hastamalakacharya (verses); Adi Shankaracharya (compiler and commentator)

Period: Classical (traditionally 8th century CE)

மரபுப்படி, ஆதி சங்கராசார்யர் பயணம் செய்துகொண்டிருந்தபோது, அவருக்கு ஒரு பாலகன் சந்தித்தான், அவன் மற்றவர்களுக்கு மந்தமாகவும் மௌனமாகவும் தோன்றினாலும், உண்மையில் ஆத்மாவில் ஆழ்ந்த ஒரு மகாத்மா. சங்கராசார்யர் அவனிடம் 'ஓ பாலகனே, நீ யார்? எங்கிருந்து வருகிறாய்?' என்று கேட்டபோது, பாலகன் இந்த பன்னிரண்டு ஒளிமயமான ஶ்லோகங்களால் பதிலளித்தான், அவற்றில் ஆத்மாவை உடல், சாதி, ஆஶ்ரமம், இந்திரியங்களால் தொடப்படாத நித்திய சாக்ஷி-சைதன்யமாக அறிவித்தான். சங்கராசார்யர் அவனது உணர்வை 'உள்ளங்கையில் வைத்த பழம் போல் தெளிவானது' என்று அறிந்து அவனுக்கு ஹஸ்தாமலக என்று பெயரிட்டு தம் நான்கு முக்கிய சீடர்களில் ஒருவராக ஆக்கினார். இந்த ஶ்லோகங்கள் எவ்வளவு ஆழமானவையோ, சங்கராசார்யர் அவற்றுக்கு பாஷ்யம் எழுதினார்.

Frequently Asked Questions

ஹஸ்தாமலகீயம் என்றால் என்ன?▼

இது ஒரு சுருக்கமான அத்வைத வேதாந்த ஸ்தோத்திரம், இதை ஹஸ்தாமலக ஸ்தோத்திரம் என்றும் அழைப்பர், இது பன்னிரண்டு ஶ்லோகங்களைக் கொண்டது (ஒரு தொடக்க கேள்வி மற்றும் ஒரு முடிவு ஶ்லோகம் உட்பட). இது பாலக-ரிஷி ஹஸ்தாமலகனின், ஆதி சங்கராசார்யர் அவனது அடையாளம் பற்றி கேட்ட கேள்விக்கான பதில்.

இதை 'ஹஸ்தாமலக' என்று ஏன் அழைக்கிறார்கள்?▼

'ஹஸ்த' என்றால் கை, 'ஆமலக' என்றால் நெல்லிக்காய். இந்த பெயர் அந்த ரிஷிக்கு ஆத்மாவின் உண்மை உள்ளங்கையில் வைத்த பழம் போல் தெளிவாகவும் நேரடியாகவும் இருந்தது என்பதைக் குறிக்கிறது. இந்த பெயரை சங்கராசார்யரே கொடுத்தார், அவர் அவனை தம் முக்கிய சீடர்களில் ஒருவராக ஆக்கினார்.

த்ருவபதம் 'ஸ நித்யோபலப்தி-ஸ்வரூபோऽஹமாத்மா' என்றால் என்ன?▼

இதன் பொருள் 'அந்த ஆத்மா, அதன் ஸ்வரூபமே நித்திய போதம் (இடைவிடாத அறிவு), நானே'. ஒவ்வொரு ஶ்லோகமும் இந்த வரியிலேயே முடிகிறது, ஒருவரின் உண்மையான ஸ்வரூபம் மனம் மற்றும் இந்திரியங்களுக்கு சாக்ஷியான அந்த மாறாத, சுயப்பிரகாஶ சைதன்யமே என்பதை உறுதிப்படுத்தி.

ஆதி சங்கராசார்யர் இந்த ஸ்தோத்திரத்தைப் பற்றி எழுதினாரா?▼

ஆம். இளம் ஹஸ்தாமலகனின் தன்னிச்சையான பதிலின் ஆழத்தால் சங்கராசார்யர் எவ்வளவு பாதிக்கப்பட்டாரோ, அவர் தாமே இந்த ஶ்லோகங்களுக்கு பாஷ்யம் எழுதினார், அந்த பாலகன் சுரேஶ்வரர், பத்மபாதர், தோடகர் ஆகியோருடன் அவரது நான்கு முக்கிய சீடர்களில் ஒருவராக ஆனான்.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →