shankaracharyahastamalakaadvaitavedanta

ஹஸ்தாமலகீயம் (ஹஸ்தாமலக ஸ்தோத்திரம்)

हस्तामलकीयम् (हस्तामलकस्तोत्रम्)

🕉️ hindu·📿 1× repetitions·🕐 Early morning after bath, or during meditation and Vedantic study (svadhyaya)·📜 Advaita stotra recorded by tradition; verses spoken by Hastamalakacharya, commentary by Adi Shankaracharya

Also known as: hastamalakiyam · hastamalaka stotram · hastamalaka stotra · hastamalakeeyam · kastvam shisho · nityopalabdhi svarupo'ham atma

📜 Complete Lyrics 📖 Word-by-Word Meaning ✨ Benefits & How to Chant ⬇️ PDF Download

Read in your language / script

हिन्दी / देवनागरीతెలుగు தமிழ்ಕನ್ನಡ മലയാളം ગુજરાતી বাংলা ଓଡ଼ିଆ ਪੰਜਾਬੀ English සිංහල 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥

✦ Meaning

The Hastamalakiyam (Hastamalaka Stotram) is a famous Advaita hymn of twelve core verses spoken by the boy-sage Hastamalaka in answer to Adi Shankaracharya's question 'Who are you?'. The child replies that he is none of the bodily or social identities, but the eternal witness-consciousness — 'sa nityopalabdhi-svarupo'ham atma', 'that Self whose very nature is eternal awareness, am I' — the refrain of each verse. Using luminous similes of the sun, the mirror and reflected moonlight, it teaches the Self as the self-luminous reality behind mind and senses. Shankara was so moved that he wrote a commentary on it.

Origin & Story

Advaita stotra recorded by tradition; verses spoken by Hastamalakacharya, commentary by Adi Shankaracharya · Hastamalakacharya (verses); Adi Shankaracharya (compiler and commentator) · Classical (traditionally 8th century CE)

According to tradition, when Adi Shankaracharya was travelling he met a boy who, though appearing dull and silent to others, was in fact a great soul absorbed in the Self. When Shankara asked him 'Who are you, child? Where do you come from?', the boy responded with these twelve luminous verses declaring the Self as the eternal witness-consciousness, untouched by body, caste, ashrama or the senses. Shankara, recognizing his realization to be 'as clear as a fruit in the palm', named him Hastamalaka and made him one of his four chief disciples. So profound were the verses that Shankara wrote a commentary on them.

✦ As told in scripture

Tradition relates that the boy Hastamalaka had been regarded by his own family as dull-witted and mute, for he was forever absorbed within; yet at Shankara's single question the entire wisdom of Vedanta poured forth from him in these twelve flawless verses, revealing that what the world took for a simpleton was in truth a sage whose Self-knowledge was as plain to him as an amalaka fruit held in the hand.

0all time

Complete Text with Meaning

Tap any line — or the ▶ button — to hear it recited

Verse 1

कस्त्वं शिशो कस्य कुतोऽसि गन्ता किं नाम ते त्वं कुत आगतोऽसि। एतन्मयोक्तं वद चार्भक त्वं मत्प्रीतये प्रीतिविवर्धनोऽसि॥१॥

kastvaṃ śiśo kasya kuto'si gantā kiṃ nāma te tvaṃ kuta āgato'si | etan mayoktaṃ vada cārbhaka tvaṃ mat-prītaye prīti-vivardhano'si ||1||

Meaning:(சங்கராசார்யர் கேட்கிறார்:) ஓ பாலகனே! நீ யார்? யாருடையவன்? எங்கே செல்கிறாய்? உன் பெயர் என்ன, எங்கிருந்து வந்தாய்? அன்புக் குழந்தாய், இவை அனைத்தும் எனக்குச் சொல் — நீ எனக்குப் பிரியமானவன், என் அன்பை வளர்க்கிறாய்.

Verse 2

नाहं मनुष्यो न च देवयक्षौ न ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राः। न ब्रह्मचारी न गृही वनस्थो भिक्षुर्न चाहं निजबोधरूपः॥२॥

nāhaṃ manuṣyo na ca deva-yakṣau na brāhmaṇa-kṣatriya-vaiśya-śūdrāḥ | na brahmacārī na gṛhī vanastho bhikṣur na cāhaṃ nija-bodha-rūpaḥ ||2||

Meaning:(பாலகன் பதிலளிக்கிறான்:) நான் மனிதன் அல்ல, தேவன் அல்ல, யக்ஷன் அல்ல; பிராமணன், க்ஷத்திரியன், வைஶ்யன், ஶூத்திரன் அல்ல; பிரம்மசாரி அல்ல, கிருஹஸ்தன் அல்ல, வானப்ரஸ்தன் அல்ல, துறவி அல்ல — நான் என் போதஸ்வரூபமான (நிஜபோதரூப) ஆத்மாவே.

Verse 3

निमित्तं मनश्चक्षुरादिप्रवृत्तौ निरस्ताखिलोपाधिराकाशकल्पः। रविर्लोकचेष्टानिमित्तं यथा यः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥३॥

nimittaṃ manaś-cakṣur-ādi-pravṛttau nirastākhilopādhir ākāśa-kalpaḥ | ravir loka-ceṣṭā-nimittaṃ yathā yaḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||3||

Meaning:மனம், கண் முதலியவற்றின் செயல்பாட்டிற்கு நிமித்தமாயிருந்தும், அனைத்து உபாதிகளிலிருந்தும் விடுபட்டு, ஆகாயம் போல் நுண்மையானது — சூரியன் உலகின் அனைத்து செயல்களுக்கும் (நடுநிலையான) நிமித்தமாயிருப்பது போல் — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 4

यमग्न्युष्णवन्नित्यबोधस्वरूपं मनश्चक्षुरादीन्यबोधात्मकानि। प्रवर्तन्त आश्रित्य निष्कम्पमेकं स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥४॥

yam agny-uṣṇavan nitya-bodha-svarūpaṃ manaś-cakṣur-ādīny abodhātmakāni | pravartanta āśritya niṣkampam ekaṃ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||4||

Meaning:அக்னியிலிருந்து வெப்பம் பிரிக்க முடியாதது போல், நித்தியபோத ஸ்வரூபமாயிருந்து, எந்த ஒரு அசையாத தத்துவத்தை ஆதரித்து அபோதாத்மக (ஜட) மனம்-கண் முதலியவை செயல்படுகின்றனவோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 5

मुखाभासको दर्पणे दृश्यमानो मुखत्वात्पृथक्त्वेन नैवास्ति वस्तु। चिदाभासको धीषु जीवोऽपि तद्वत् स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥५॥

mukhābhāsako darpaṇe dṛśyamāno mukhatvāt pṛthaktvena naivāsti vastu | cid-ābhāsako dhīṣu jīvo'pi tadvat sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||5||

Meaning:கண்ணாடியில் தெரியும் முக பிரதிபிம்பம் முகத்திலிருந்து வேறான எந்த உண்மை வஸ்துவும் அல்ல; அவ்வாறே புத்திகளில் சைதன்யத்தின் ஆபாசமே ஜீவன் — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 6

यथा दर्पणाभाव आभासहानौ मुखं विद्यते कल्पनाहीनमेकम्। तथा धीवियोगे निराभासको यः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥६॥

yathā darpaṇābhāva ābhāsa-hānau mukhaṃ vidyate kalpanā-hīnam ekam | tathā dhī-viyoge nirābhāsako yaḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||6||

Meaning:கண்ணாடி இல்லாதபோது பிரதிபிம்பம் மறைந்தாலும் ஒரு முகம் கற்பனையற்று இருப்பது போல், புத்தி விலகும்போது எந்த நிராபாசம் எஞ்சுகிறதோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 7

मनश्चक्षुरादेर्वियुक्तः स्वयं यो मनश्चक्षुरादेर्मनश्चक्षुरादिः। मनश्चक्षुरादेरगम्यस्वरूपः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥७॥

manaś-cakṣur-āder viyuktaḥ svayaṃ yo manaś-cakṣur-āder manaś-cakṣur-ādiḥ | manaś-cakṣur-āder agamya-svarūpaḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||7||

Meaning:தானே மனம்-கண் முதலியவற்றிலிருந்து விலகியிருந்தும், மனத்தின் மனமாகவும் கண்ணின் கண்ணாகவும் இருந்து, மனம்-இந்திரியங்களுக்கு எட்டாத ஸ்வரூபமுடையதோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 8

य एको विभाति स्वतः शुद्धचेताः प्रकाशस्वरूपोऽपि नानेव धीषु। शरावोदकस्थो यथा भानुरेकः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥८॥

ya eko vibhāti svataḥ śuddha-cetāḥ prakāśa-svarūpo'pi nāneva dhīṣu | śarāvodaka-stho yathā bhānur ekaḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||8||

Meaning:ஒரு ஶுத்தசேதனம் தானே பிரகாசித்து, பிரகாஶ ஸ்வரூபமாயிருந்தும் புத்திகளில் பலவாக போல் தோன்றுவதோ — நீர் நிறைந்த பல பாத்திரங்களில் ஒரே சூரியன் போல் — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 9

यथानेकचक्षुःप्रकाशो रविर्न क्रमेण प्रकाशीकरोति प्रकाश्यम्। अनेका धियो यस्तथैकः प्रबोधः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥९॥

yathāneka-cakṣuḥ-prakāśo ravir na krameṇa prakāśī-karoti prakāśyam | anekā dhiyo yas tathaikaḥ prabodhaḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||9||

Meaning:பல கண்களின் பிரகாஶகனான சூரியன் பிரகாஶிக்கப்படும் பொருட்களை வரிசையாக அல்ல, ஒருசேர பிரகாஶிப்பது போல், எந்த ஒரு பிரபோதம் பல புத்திகளை பிரகாஶிக்கச் செய்கிறதோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 10

विवस्वत्प्रभातं यथा रूपमक्षं प्रगृह्णाति नाभातमेवं विवस्वान्। यदाभात आभासयत्यक्षमेकः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥१०॥

vivasvat-prabhātaṃ yathā rūpam akṣaṃ pragṛhṇāti nābhātam evaṃ vivasvān | yad-ābhāta ābhāsayaty akṣam ekaḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||10||

Meaning:கண் சூரியனால் பிரகாஶிக்கப்பட்ட உருவத்தை கிரஹிக்கிறது ஆனால் தான் பிரகாஶிக்கப்படாத சூரியனை அல்ல, அவ்வாறே எவன் தோன்றுவதால் கண் (முதலியவை) பிரகாஶித்து செயல்படுகின்றனவோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 11

यथा सूर्य एकोऽप्स्वनेकश्चलासु स्थिरास्वप्यनन्यद्विभाव्यस्वरूपः। चलासु प्रभिन्नः सुधीष्वेक एव स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥११॥

yathā sūrya eko'psv aneka-ścalāsu sthirāsv apy ananyad vibhāvya-svarūpaḥ | calāsu prabhinnaḥ sudhīṣv eka eva sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||11||

Meaning:ஒரே சூரியன் அசையும் நீர்களில் பலவாகவும் அசையா நீரில் அனன்யமாகவும் (ஒன்றாக) தோன்றி, தன் ஸ்வரூபத்தில் எப்போதும் ஒன்றாயிருப்பது போல் — அசையும் புத்திகளில் வேறாக போல், ஆனால் விவேகிகளில் ஒன்றாக — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 12

घनच्छन्नदृष्टिर्घनच्छन्नमर्कं यथा निष्प्रभं मन्यते चातिमूढः। तथा बद्धवद्भाति यो मूढदृष्टेः स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥१२॥

ghana-cchanna-dṛṣṭir ghana-cchannam arkaṃ yathā niṣprabhaṃ manyate cātimūḍhaḥ | tathā baddhavad bhāti yo mūḍha-dṛṣṭeḥ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||12||

Meaning:மேகங்களால் மறைக்கப்பட்ட பார்வையுடைய அதிமூடன் மேகத்தால் மறைக்கப்பட்ட சூரியனை ஒளியற்றதாக நினைப்பது போல், மூட பார்வைக்கு எந்த (நித்தியமுக்த ஆத்மா) கட்டுண்டது போல் தோன்றுகிறதோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 13

समस्तेषु वस्तुष्वनुस्यूतमेकं समस्तानि वस्तूनि यन्न स्पृशन्ति। वियद्वत्सदा शुद्धमच्छस्वरूपं स नित्योपलब्धिस्वरूपोऽहमात्मा॥१३॥

samasteṣu vastuṣv anusyūtam ekaṃ samastāni vastūni yan na spṛśanti | viyadvat sadā śuddham accha-svarūpaṃ sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmā ||13||

Meaning:அனைத்து வஸ்துக்களிலும் ஊடுருவி ஒன்றாயிருந்து, அனைத்து வஸ்துக்களும் எதைத் தொடாதோ, ஆகாயம் போல் எப்போதும் ஶுத்தமாய் நிர்மலஸ்வரூபமாயிருப்பதோ — அந்த நித்திய-உபலப்தி ஸ்வரூப ஆத்மா நானே.

Verse 14

उपाधौ यथा भेदता सन्मणीनां तथा भेदता बुद्धिभेदेषु तेऽपि। यथा चन्द्रिकाणां जले चञ्चलत्वं तथा चञ्चलत्वं तवापीह विष्णो॥१४॥

upādhau yathā bhedatā san-maṇīnāṃ tathā bhedatā buddhi-bhedeṣu te'pi | yathā candrikāṇāṃ jale cañcalatvaṃ tathā cañcalatvaṃ tavāpīha viṣṇo ||14||

Meaning:உண்மையான மணிகளில் வேறுபாடு அவற்றின் உபாதி (ஆதாரம்) காரணமாகவே தோன்றுவது போல், (உன்னில்) வேறுபாடு புத்திகளின் வேறுபாடு காரணமாகவே; மேலும் நீரில் சந்திரக் கிரணங்களின் அசைவு நீர் காரணமாக இருப்பது போல், ஓ விஷ்ணுவே, இந்த அசைவு உன்னிலும் (வெறும் ஆபாசமாத்திரமே).

Word-by-Word Meaning

Click any word to hear its pronunciation

कः त्वं शिशो🔊kaḥ tvaṃ śiśoWho are you, O child? (Shankara's opening question)

कस्य कुतः असि गन्ता🔊kasya kutaḥ asi gantāWhose are you, from where do you come, where are you going?

किं नाम ते🔊kiṃ nāma teWhat is your name?

नाहं मनुष्यः🔊nāhaṃ manuṣyaḥI am not a human being (the boy's reply)

न च देवयक्षौ🔊na ca deva-yakṣaunor a god nor a yaksha

न ब्रह्मचारी न गृही वनस्थः भिक्षुः🔊na brahmacārī na gṛhī vanastho bhikṣuḥneither a celibate student, nor householder, nor forest-dweller, nor mendicant (the four ashramas)

निजबोधरूपः🔊nija-bodha-rūpaḥI am of the nature of pure self-luminous Consciousness

निमित्तं मनश्चक्षुरादिप्रवृत्तौ🔊nimittaṃ manaś-cakṣur-ādi-pravṛttauthe cause behind the activity of the mind, eyes and the other senses

निरस्ताखिलोपाधिः🔊nirastākhilopādhiḥfree from (having cast off) every limiting adjunct (upadhi)

आकाशकल्पः🔊ākāśa-kalpaḥsubtle and all-pervading like space

रविः लोकचेष्टानिमित्तं यथा🔊raviḥ loka-ceṣṭā-nimittaṃ yathāas the sun is the (impartial) cause of all activity in the world

स नित्योपलब्धिस्वरूपः अहम् आत्मा🔊sa nityopalabdhi-svarūpo'ham ātmāthat Self, whose very nature is eternal awareness, am I (the recurring refrain)

अग्न्युष्णवत्🔊agny-uṣṇavatas heat is inseparable from fire

नित्यबोधस्वरूपम्🔊nitya-bodha-svarūpamof the nature of eternal consciousness/awareness

मनश्चक्षुरादीनि अबोधात्मकानि🔊manaś-cakṣur-ādīny abodhātmakānithe mind, eyes and the rest, which are themselves insentient (without their own consciousness)

मुखाभासकः दर्पणे🔊mukhābhāsako darpaṇethe reflection of a face in a mirror

चिदाभासकः धीषु जीवः अपि तद्वत्🔊cid-ābhāsako dhīṣu jīvo'pi tadvatlikewise the jiva is but the reflection of Consciousness in the intellects

शरावोदकस्थः यथा भानुः एकः🔊śarāvodaka-stho yathā bhānur ekaḥas the one sun (appears multiple) reflected in many bowls of water

यथा सूर्यः एकः अप्सु अनेकः🔊yathā sūrya ekaḥ apsu anekaḥas the one sun appears as many in (moving) waters

घनच्छन्नदृष्टिः🔊ghana-cchanna-dṛṣṭiḥone whose sight is veiled by clouds

बद्धवत् भाति यः मूढदृष्टेः🔊baddhavad bhāti yaḥ mūḍha-dṛṣṭeḥthe Self (ever-free) appears as though bound to the deluded vision

समस्तेषु वस्तुषु अनुस्यूतम् एकम्🔊samasteṣu vastuṣv anusyūtam ekamthe one (consciousness) threaded through all objects

वियद्वत् सदा शुद्धम् अच्छस्वरूपम्🔊viyadvat sadā śuddham accha-svarūpamever pure and untainted like space (which nothing can stain)

तथा चञ्चलत्वं तव अपि इह विष्णो🔊tathā cañcalatvaṃ tavāpīha viṣṇoso too, O all-pervading Lord (Vishnu), the apparent restlessness is attributed to You (though You are ever still)

Benefits of Chanting ஹஸ்தாமலகீயம் (ஹஸ்தாமலக ஸ்தோத்திரம்)

✦

Presents the essence of Advaita Vedanta through vivid, easy-to-grasp similes (sun, mirror, reflected moon)

✦

Strengthens the realization 'I am the eternal witness-consciousness, not the body or mind'

✦

An excellent text for Self-enquiry (atma-vichara) and meditation on the true 'I'

✦

Calms the mind by revealing the ever-free, untainted nature of the Self

✦

Treasured in the Advaita tradition as the spontaneous utterance of a Self-realized child-sage

✦

Recited for clarity of understanding (viveka) and steadiness in non-dual awareness

How to Chant ஹஸ்தாமலகீயம் (ஹஸ்தாமலக ஸ்தோத்திரம்)

Repetitions1times

Best TimeEarly morning after bath, or during meditation and Vedantic study (svadhyaya)

Sit calmly facing east or north. Begin with Shankara's opening question and then recite the twelve reply verses slowly, dwelling on the refrain 'sa nityopalabdhi-svarupo'ham atma' — 'that Self of eternal awareness am I'. Contemplate each simile (the sun reflected in many waters, the face in the mirror) as a pointer to your own witness-nature. A single attentive recitation daily is ideal for contemplation; it may also be studied with its meaning.

Frequently Asked Questions

It is a short Advaita Vedanta hymn, also called Hastamalaka Stotram, composed of twelve verses (with an opening question and a concluding verse). It records the answer of the boy-sage Hastamalaka to Adi Shankaracharya's question about his identity.

'Hasta' means hand and 'amalaka' means a gooseberry (myrobalan). The name signifies that the truth of the Self was as clear and direct to this sage as a fruit held in the palm of one's hand. It is also the name given to him by Shankara, who made him one of his principal disciples.

It means 'that Self, whose very nature is eternal awareness (constant cognition), am I'. Every verse ends with this line, affirming that one's true identity is the unchanging, self-luminous consciousness that witnesses the mind and senses.

Yes. Shankara was so struck by the depth of the young Hastamalaka's spontaneous reply that he himself wrote a commentary (bhashya) on these verses, and the boy became one of his four chief disciples, alongside Sureshvara, Padmapada and Totaka.