భగవద్గీత 11.24 — నభఃస్పృశం దీప్తమ్ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.२४ — नभःस्पृशं दीप्तम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
नभःस्पृशम्
nabhaḥ-spṛiśham
ఆకాశాన్ని తాకుతూ
दीप्तम्
dīptam
ప్రకాశించే; ప్రజ్వలించే
अनेकवर्णम्
aneka-varṇam
అనేక వర్ణాలు గలవాడు
व्यात्ताननम्
vyāttānanam
తెరచిన నోళ్లు గలవాడు
दीप्तविशालनेत्रम्
dīpta-viśhāla-netram
విశాల, ప్రజ్వలిత నేత్రాలు గలవాడు
दृष्ट्वा हि त्वाम्
dṛiṣhṭvā hi tvām
నిన్ను చూసి
प्रव्यथितान्तरात्मा
pravyathitāntar-ātmā
నా అంతరాత్మ భయంతో వ్యథ చెందుతోంది
धृतिम्
dhṛitim
ధైర్యం; స్థిరత్వం
न विन्दामि
na vindāmi
నేను పొందలేకున్నాను
शमम् च
śhamaṁ cha
మరియు శాంతి
विष्णो
viṣhṇo
ఓ విష్ణూ
Complete Translation
ఆకాశాన్ని తాకుతూ, అనేక వర్ణాలతో ప్రకాశిస్తూ, తెరచిన నోళ్లతో, విశాల ప్రజ్వలిత నేత్రాలతో ఉన్న నిన్ను చూసి నా అంతరాత్మ భయంతో వ్యథ చెందుతోంది; ఓ విష్ణూ! నాకు ధైర్యమూ దొరకడం లేదు, శాంతీ లేదు.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 24
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
పదకొండవ అధ్యాయం విశ్వరూపదర్శనయోగంలో, అర్జునుడు అభిభూతం చేసే విశ్వరూపాన్ని దర్శించినప్పుడు, దాని ఉదాత్త, భయంకర పక్షం ఆయనను పట్టుకుంటుంది. ఇక్కడ ఆకాశాన్ని తాకుతూ, జ్వలిస్తూ, అనేక వర్ణాలతో, తెరచిన నోళ్లతో, ప్రజ్వలిత నేత్రాలతో ఉన్న రూపాన్ని వర్ణిస్తాడు, శ్రీకృష్ణుని విష్ణువుగా సంబోధిస్తూ, తనకు ఏ ధైర్యమూ, శాంతీ దొరకడం లేదని అంగీకరిస్తాడు.
Frequently Asked Questions
భగవద్గీత 11.24లో అర్జునుడు ఏమి వర్ణిస్తాడు?▼
అర్జునుడు ఆకాశాన్ని తాకుతూ, అనేక వర్ణాలతో జ్వలిస్తూ, తెరచిన నోళ్లతో, విశాల ప్రజ్వలిత నేత్రాలతో ఉన్న విస్మయకర విశ్వరూపాన్ని వర్ణిస్తాడు. అభిభూతుడై, లోపల వణుకుతూ, శ్రీకృష్ణుని విష్ణువుగా సంబోధిస్తూ, తనకు ధైర్యమూ, శాంతీ దొరకడం లేదని చెబుతాడు.
ఇక్కడ అర్జునుడు ఎందుకు భయపడతాడు?▼
విశ్వరూపం తన ఉదాత్త, అభిభూతం చేసే, భయంకరమైన పక్షాన్ని ప్రకటిస్తుంది — విశాలమై, జ్వలిస్తూ, అపరిమితమై. అటువంటి అనంత మహిమ ముందు అర్జునుని హృదయం వణుకుతుంది, భగవంతుని పూర్ణ దర్శనం మానవ మనసును ఎలా వినయపరచి, విస్మయపరచగలదో చూపుతుంది.
అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుని 'విష్ణు' అని ఎందుకు అంటాడు?▼
'విష్ణు' అంటే సర్వవ్యాపి భగవంతుడు. సమస్త బ్రహ్మాండాన్ని నింపి, వ్యాపించే రూపాన్ని చూసి అర్జునుడు సహజంగా శ్రీకృష్ణుని విష్ణువుగా సంబోధిస్తాడు, ఆయనను సర్వసమావేశ పరమ సత్తగా గుర్తిస్తూ.
ఈ శ్లోకం పదకొండవ అధ్యాయపు ప్రవాహంలో ఎలా ఇమిడిపోతుంది?▼
ఇది విశ్వరూపం ముందు అర్జునుని విస్మయం, భయం యొక్క పరాకాష్ఠను వ్యక్తపరుస్తుంది. ఈ వణుకు ఆయనను ఆశ్వాసన ప్రార్థన వైపు నడిపిస్తుంది, దానిని శ్రీకృష్ణుడు ముందుకు అధ్యాయంలో ప్రేమతో ఇస్తాడు, అర్జునుని శాంతిని తిరిగి ఇస్తూ, భగవంతుని మృదు కరుణను ప్రకటిస్తూ.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →