ଶ୍ରୀମଦ୍ଭଗଵଦ୍ଗୀତା ୬.୩୪ — ଚଞ୍ଚଲଂ ହି ମନଃ କୃଷ୍ଣ
భగవద్గీత ౬.౩౪ — చంచలం హి మనః కృష్ణ in Odia · ଓଡ଼ିଆ
ଆପଣଙ୍କ ଭାଷା/ଲିପିରେ ପଢ଼ନ୍ତୁ
✦ ଅର୍ଥ
ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳ ଓ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଶ୍ଳୋକରେ ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାଧକଙ୍କ କଠିନତା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି — ମନ ଚଞ୍ଚଳ, କ୍ଷୋଭ ଜନ୍ମାଉଥିବା, ବଳବାନ ଓ ହଠୀ, ଏବଂ ତାହାର ନିଗ୍ରହ କରିବା ବାୟୁକୁ ରୋକିବା ସଦୃଶ ଅସମ୍ଭବ ମନେ ହୁଏ। ଏହା ଭ୍ରମଣଶୀଳ ମନ ସହିତ ସଂଗ୍ରାମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶ୍ଳୋକରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କୋମଳ ଉତ୍ତର — ଅଭ୍ୟାସ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ନିଶ୍ଚୟ ବଶୀଭୂତ କରାଯାଇପାରେ — ଏହାକୁ ଧ୍ୟାନ ଉପରେ ଅନ୍ୟତମ ବ୍ୟାବହାରିକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପରିଣତ କରେ।
ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କଥା
Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 34 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ, ଧ୍ୟାନଯୋଗରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ଓ ସମତ୍ୱର ସାଧନା ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଅର୍ଜୁନ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଏପରି ଚଞ୍ଚଳ ମନକୁ ବଶୀଭୂତ କରିବା ବାୟୁକୁ ରୋକିବା ସଦୃଶ କଠିନ ମନେ ହୁଏ। ତାଙ୍କ ଏହି ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ସନ୍ଦେହ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସେହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଶ୍ୱାସନାକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ ଯେ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମନକୁ ବଶୀଭୂତ କରାଯାଇପାରେ।
✦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଥିବା ପରି
ଅନେକ ପିଢ଼ିର ସାଧକ ଏହି ସାନ୍ତ୍ୱନା ପାଇଛନ୍ତି ଯେ ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ମନକୁ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପାଇଲେ; ପରମ୍ପରା ମନେ କରେ ଯେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭଳି ଏହି କଠିନତାକୁ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ମନରେ ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ୱୀକାର କରିବା ହିଁ, ମନକୁ କ୍ରମେ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଆବଶ୍ୟକ କୃପା ଓ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଆକର୍ଷଣ କରେ।
ମନ୍ତ୍ର
ଯେକୌଣସି ଧାଡ଼ି କିମ୍ବା ▶ ବଟନ୍ ଛୁଇଁ ଶୁଣନ୍ତୁ
ଚଞ୍ଚଲଂ ହି ମନଃ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରମାଥି ବଲଵଦ୍ଦୃଢମ୍। ତସ୍ଯାହଂ ନିଗ୍ରହଂ ମନ୍ଯେ ଵାଯୋରିଵ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍॥
chañchalaṁ hi manaḥ kṛiṣhṇa pramāthi balavad dṛiḍham tasyāhaṁ nigrahaṁ manye vāyor iva su-duṣhkaram
ଅର୍ଥ:ହେ କୃଷ୍ଣ! ଏହି ମନ ନିଶ୍ଚୟ ଚଞ୍ଚଳ, କ୍ଷୋଭ ଜନ୍ମାଉଥିବା, ବଳବାନ ଓ ହଠୀ; ମୁଁ ଏହାର ନିଗ୍ରହ ବାୟୁ ସଦୃଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ବୋଲି ମନେ କରେ।
ଶବ୍ଦ-ଶବ୍ଦ ଅର୍ଥ
ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ଯେକୌଣସି ଶବ୍ଦରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ
భగవద్గీత ౬.౩౪ — చంచలం హి మనః కృష్ణ ପାଠର ଲାଭ
ଚଞ୍ଚଳ ମନର ସର୍ବଜନୀନ ସଂଗ୍ରାମକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଏ ଓ ତାହାକୁ ଭାଷା ଦିଏ
ଧ୍ୟାନରେ ନିଜ କଠିନତା ବିଷୟରେ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ
ଅଭ୍ୟାସ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ରୂପୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମାଧାନ ପାଇଁ ମଞ୍ଚ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ
ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ ମନକୁ ବଶୀଭୂତ କରିବା କଠିନ ବୋଲି ପାଆନ୍ତି ବୋଲି ସାଧକଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଏ
ସାଧନାରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଧ୍ୟବସାୟକୁ ପ୍ରେରିତ କରେ
ବାଧାକୁ ଜୟ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତାହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ନାମ ଦେଇ ଧ୍ୟାନକୁ ଗଭୀର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ
భగవద్గీత ౬.౩౪ — చంచలం హి మనః కృష్ణ ପାଠ ବିଧି
ଯେତେବେଳେ ଆପଣଙ୍କ ମନ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଓ ସ୍ଥିରତାର ବିରୋଧୀ ମନେ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଶ୍ଳୋକ ପାଠ କରନ୍ତୁ। ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭଳି, ଆତ୍ମ-ନିନ୍ଦା ବିନା ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତୁ ଯେ ମନ ସ୍ୱଭାବତଃ ଚଞ୍ଚଳ। ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉତ୍ତର (୬.୩୫) ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ ଯେ ମନ ନିରନ୍ତର ସାଧନା ଓ ବିରକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଏ, ଏବଂ କୋମଳ ଭାବେ ଆପଣଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଶ୍ଳୋକ ସହିତ କିଛି ମିନିଟ୍ ଶ୍ୱାସ-ସଚେତନତା ଯୋଡ଼ିବା, ଗଭୀର ସାଧନା ପୂର୍ବରୁ ବିଛୁରିତ ମନକୁ ସ୍ଥିର କରିପାରେ।
ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଢ଼ନ୍ତୁ
ॐ
ସମ୍ପୂର୍ଣ భగవద్గీత ౬.౩౪ — చంచలం హి మనః కృష్ణ ଶ୍ଳୋକ-ଶ୍ଳୋକ ଅର୍ଥ ସହିତ ପଢ଼ନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ପବିତ୍ର ପାଠ ଦେଖନ୍ତୁ