શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૮.૬ — યં યં વાપિ સ્મરન્ભાવં
శ్రీమద్భగవద్గీత ౮.౬ — యం యం వాపి స్మరన్ భావం in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ પ્રસિદ્ધ શ્લોક મૃત્યુની ક્ષણે અંતિમ વિચારની શક્તિને પ્રગટ કરે છે. શરીરનો ત્યાગ કરતી વખતે મનુષ્ય જે ભાવનું સ્મરણ કરે છે, એ જ ભાવ તે આગલા જન્મમાં પ્રાપ્ત કરે છે — કારણ કે અંતિમ વિચાર જીવનભરના ચિંતનથી ઘડાય છે. આપણે જેનું સતત ચિંતન કરીએ છીએ એ જ બનીએ છીએ એમ આ શીખવે છે, અને તેથી જીવનભર ભગવાનનું સ્મરણ કરવાની પ્રેરણા આપે છે, જેથી તેઓ જ આપણો સ્વાભાવિક અંતિમ વિચાર બને.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 8, Verse 6 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
આઠમા અધ્યાય અક્ષર-બ્રહ્મ યોગમાં શ્રીકૃષ્ણ પરબ્રહ્મ, આત્મા અને મૃત્યુ સમયે શું થાય છે — અર્જુનના આ પ્રશ્નોના ઉત્તર આપે છે. પ્રયાણની ક્ષણની મનઃસ્થિતિ જ ભવિષ્યની અવસ્થા નક્કી કરે છે એમ સમજાવી, પછી અંતિમ વિચાર પરમ લક્ષ્ય તરફ દોરે એ માટે ભગવાનના સતત સ્મરણની સલાહ આપે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
પોતાની મહાન તપસ્યા છતાં રાજા ભરત, પોતે ચાહતા હરણના બચ્ચા પર અંતિમ વિચાર ચોંટી રહ્યો હોવાથી હરણ રૂપે જન્મ્યા એમ — આ શ્લોકના જીવંત ઉદાહરણરૂપે — પરંપરા યાદ કરાવે છે; જ્યારે અંતિમ ક્ષણે ભગવાનનું સ્મરણ કરનારા ભક્તો તેમને પ્રાપ્ત કરે છે એમ કહેવાય છે; તેથી સંતો જીવનભરના સ્મરણનો આગ્રહ રાખે છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
યં યં વાપિ સ્મરન્ભાવં ત્યજત્યન્તે કલેવરમ્। તં તમેવૈતિ કૌન્તેય સદા તદ્ભાવભાવિતઃ॥
yaṁ yaṁ vāpi smaran bhāvaṁ tyajatyante kalevaram taṁ tam evaiti kaunteya sadā tad-bhāva-bhāvitaḥ
અર્થ:હે કુંતીપુત્ર! મનુષ્ય અંતકાળે શરીરનો ત્યાગ કરતી વખતે જે ભાવનું સ્મરણ કરે છે, સદા તે ભાવના ચિંતનમાં લીન રહેવાને કારણે તે એ જ ભાવને પ્રાપ્ત કરે છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
శ్రీమద్భగవద్గీత ౮.౬ — యం యం వాపి స్మరన్ భావం પાઠના લાભ
મૃત્યુ સમયે અંતિમ વિચારના નિર્ણાયક મહત્ત્વને પ્રગટ કરે છે
જીવનભર ભગવાનના સતત સ્મરણની પ્રેરણા આપે છે
આપણે અભ્યાસપૂર્વક જેનું ચિંતન કરીએ છીએ એ જ બનીએ છીએ એમ શીખવે છે
અંતિમ વિચાર ભગવાનનો જ હોય એવી સ્થિર આધ્યાત્મિક સાધનાને પ્રોત્સાહન આપે છે
તૈયારી અને સ્મરણ દ્વારા મૃત્યુ પ્રત્યે નિર્ભયતા લાવે છે
સાધકને ઉચ્ચ પુનર્જન્મ તરફ અને અંતે મોક્ષ તરફ દોરે છે
శ్రీమద్భగవద్గీత ౮.౬ — యం యం వాపి స్మరన్ భావం જપ વિધિ
ભગવાનનું સતત સ્મરણ કેળવવાનું છે એ યાદ અપાવવા આ શ્લોકનો પાઠ કરો, કારણ કે અંતિમ વિચાર જીવનભરની ટેવને પ્રતિબિંબિત કરે છે. દરરોજ ઈશ્વર-સ્મરણની સાધના — ખાસ કરીને રાત્રે સૂતા પહેલાં, જે દરરોજનું એક નાનું 'મૃત્યુ' છે — મનને એવી રીતે કેળવે છે કે ભગવાન સ્વાભાવિક અંતિમ વિચાર બને. તેને માળા પર જપો અને તેને તમારા જીવનને પવિત્ર સ્મરણથી ભરવાના સંકલ્પને દૃઢ કરવા દો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ శ్రీమద్భగవద్గీత ౮.౬ — యం యం వాపి స్మరన్ భావం શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ