భవంతి నమ్రాస్తరవః ఫలోద్గమైః (వినయ శ్లోకం) — Word-by-Word Meaning
भवन्ति नम्रास्तरवः फलोद्गमैः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
भवन्ति
bhavanti
భవంతి — అవుతాయి, ఉంటాయి
नम्राः
namrāḥ
నమ్రాః — వంగినవి, వినయవంతమైనవి, కిందికి వంగేవి
तरवः
taravaḥ
తరవః — వృక్షాలు
फलोद्गमैः
phalodgamaiḥ
ఫలోద్గమైః — ఫలాల ఉద్గమం / భారం వల్ల
नवाम्बुभिः
navāmbubhiḥ
నవాంబుభిః — కొత్త (వర్షపు) నీటితో
भूमिविलम्बिनः
bhūmi-vilambinaḥ
భూమివిలంబినః — భూమి వైపు వంగినవి
घनाः
ghanāḥ
ఘనాః — మేఘాలు
अनुद्धताः
anuddhatāḥ
అనుద్ధతాః — అనుద్ధతులు, అహంకారరహితులు, గర్వం లేనివారు
सत्पुरुषाः
sat-puruṣāḥ
సత్పురుషాః — సజ్జనులు, శ్రేష్ఠులు, సదాచారవంతులు
समृद्धिभिः
samṛddhibhiḥ
సమృద్ధిభిః — సమృద్ధితో, ఐశ్వర్యం, వైభవంతో
स्वभावः
svabhāvaḥ
స్వభావః — సహజ స్వభావం, స్వాభావిక ప్రకృతి
एव एषः
eva eṣaḥ
ఏవ ఏషః — ఇదే నిశ్చయంగా (అవుతుంది)
परोपकारिणाम्
paropakāriṇām
పరోపకారిణామ్ — పరోపకారుల, ఇతరులకు మేలు చేసేవారి
Complete Translation
వృక్షాలు ఫలాల భారంతో వంగిపోతాయి; కొత్త (వర్షపు) నీటితో నిండిన మేఘాలు భూమి వైపు వంగి కిందికి వస్తాయి; సజ్జనులు సమృద్ధిని పొందినా అనుద్ధతులుగా (అహంకారరహితంగా) ఉంటారు — ఎందుకంటే ఈ వినయమే పరోపకారుల సహజ స్వభావం. భర్తృహరి ప్రకృతిని ఉదాహరణగా చూపి, నిజమైన గొప్పతనం అహంకారం వల్ల కాక వినయం వల్ల ప్రకటమవుతుందని చూపుతారు.
Origin & History
Source: Niti Shataka of Bhartrhari (Subhashita)
Author: Bhartrhari
Period: Classical Sanskrit literature (c. 5th century CE)
భర్తృహరి తన నీతిశతకంలో సజ్జనుని — నిజమైన శ్రేష్ఠ పురుషుని — చారిత్రాన్ని పదేపదే ప్రశంసిస్తారు. ఇక్కడ ఆయన తన బోధనకు ప్రకృతి వైపు మళ్లుతారు: ఫలాలతో నిండిన వృక్షం, నీటిని ధరించిన మేఘం రెండూ భూమి వైపు వినయంగా వంగుతాయి. ఈ ఉదాహరణల నుండి ఆయన పరోపకారులు ఎంత ఎక్కువ సమృద్ధి పొందితే అంత ఎక్కువ వినయవంతులవుతారనే సూత్రాన్ని తీస్తారు — ఇలా వినయం ఔదార్య ఆత్మ యొక్క గుర్తుగా మారుతుంది.
Frequently Asked Questions
'భవంతి నమ్రాస్తరవః ఫలోద్గమైః' అర్థం ఏమిటి?▼
దీని అర్థం 'వృక్షాలు ఫలాల భారంతో వంగిపోతాయి.' పూర్తి శ్లోకం ఫలాలతో నిండిన వృక్షాలను, నీటితో నిండిన మేఘాలను — రెండూ భూమి వైపు వంగుతాయి — సమృద్ధిలోనూ వినయవంతంగా ఉండే సజ్జనులతో పోలుస్తుంది, వినయం పరోపకారుల సహజ స్వభావమని చూపుతుంది.
ఈ శ్లోకాన్ని ఎవరు రచించారు?▼
ఇది ప్రసిద్ధ సంస్కృత కవి-దార్శనికుడు భర్తృహరి నీతిశతకం నుండి, నీతి, సదాచారంపై ఆయన వంద శ్లోకాల సంకలనం నుండి వచ్చింది.
ఈ సుభాషితం ఏ జీవిత పాఠాన్ని బోధిస్తుంది?▼
నిజమైన గొప్పతనం, సమృద్ధి మనిషిని మరింత వినయవంతంగా, ఔదార్యంగా చేయాలి, మరింత గర్వితంగా కాదు. ప్రకృతి స్వయంగా దీనికి ఆదర్శం: సమృద్ధి వృక్షాన్ని, మేఘాన్ని కిందికి వంచుతుంది, అలాగే అది సజ్జనుని మృదువుగా, అనుద్ధతంగా చేస్తుంది.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →