દુર્ગે દુર્ઘટ ભારી
దుర్గే దుర్ఘట భారీ (మరాఠీ దేవీ ఆరతి) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
દુર્ગે દુર્ઘટ ભારી દેવી માતા (દુર્ગા / ભવાની / અંબે)ની સૌથી લોકપ્રિય મરાઠી આરતીઓમાંની એક છે, જેની ટેક 'જય દેવી જય દેવી' છે. ભક્ત કહે છે કે તેમના વિના જીવન દુર્ઘટ કષ્ટોથી ભરેલું છે, તેમને મહિષાસુર-મર્દિની તરીકે સ્તુતિ કરે છે જેમને વેદ પણ વર્ણવી ન શક્યા, અને તેમના ચરણ-કમળોની રજમાં પૂર્ણ સમર્પણ કરે છે. તે તુલજાપુરના પ્રસિદ્ધ ભવાની મંદિર સહિત મહારાષ્ટ્ર ભરમાં દેવી મંદિરોમાં નિત્ય ગવાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Traditional Marathi Devi aarti (sant-sahitya) · Traditional (signed 'Narahari' in the final verse) · Medieval
દુર્ગે દુર્ઘટ ભારી દેવી માતાની સાંજની પૂજામાં ગવાતી મરાઠી આરતીઓની સમૃદ્ધ પરંપરા સાથે સંબંધિત છે. તેનો ભક્ત સ્વીકારે છે કે તેમની કૃપા વિના સાંસારિક જીવન એક દુર્લંઘ્ય મુશ્કેલી છે અને યાદ કરાવે છે કે ચારે વેદ તથા છયે દર્શન પણ તેમને સમજી ન શક્યા, તોપણ તેઓ પોતાના પ્રેમીઓની મદદ માટે દોડી આવે છે. અંતની 'નરહરિ' મુદ્રા કવિની મહોર છે, જે પોતાને તેમના ચરણ-કમળોની એક રજ માત્રમાં સમર્પિત કરી દે છે. આ આરતી ખાસ કરીને તુલજાપુરની ભવાની સાથે સંબંધિત છે, જે અસંખ્ય મહારાષ્ટ્રીય પરિવારોની પૂજ્ય કુળદેવી છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
તુલજાપુરની ભવાની દેવી તે દેવી તરીકે પૂજાય છે જેમણે પરંપરા અનુસાર ધર્મની રક્ષા માટે છત્રપતિ શિવાજી મહારાજને પોતાની તલવાર પ્રદાન કરી હતી. ભક્તોની માન્યતા છે કે જે 'દુર્ગે દુર્ઘટ ભારી' જેવી તેમની આરતી સમર્પણ ભાવથી ગાય છે, તેઓ જુએ છે કે માતા તે સંકટો દૂર કરી દે છે જે અશક્ય જણાતાં હતાં.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
દુર્ગે દુર્ઘટ ભારી તુજવીણ સંસારીં । અનાથનાથે અંબે કરુણા વિસ્તારીં ॥ વારીં વારીં જન્મમરણાતેં વારીં । હારીં પડલો આતાં સંકટ નિવારીં ॥
Durge Durghata Bhari Tujavin Samsari | Anathanathe Ambe Karuna Vistari || Vari Vari Janma-Maranate Vari | Hari Padalo Aata Sankat Nivari ||
અર્થ:હે દુર્ગે, તારા વિના આ સંસાર દુર્ઘટ કષ્ટોથી ભરેલો છે; હે અનાથોની નાથ અંબે, તારી કરુણા વિસ્તાર. વારંવાર મારા જન્મ-મરણને ટાળ — હું પૂર્ણપણે હારી ગયો છું, હવે આ સંકટનું નિવારણ કર.
જય દેવી જય દેવી જય મહિષાસુરમથની । સુરવરઈશ્વરવરદે તારક સંજીવની ॥ ધૃ ॥
Jai Devi Jai Devi Jai Mahishasura-Mathani | Suravara-Ishwara-Varade Taraka Sanjivani || Dhru ||
અર્થ:જય હો, જય હો, હે દેવી, મહિષાસુરનું મથન કરનારી! દેવો અને ઈશ્વરોને પણ વરદાન આપનારી, તારક અને સંજીવની.
ત્રિભુવનભુવનીં પાહતાં તુજઐસી નાહીં । ચારી શ્રમલે પરંતુ ન બોલવે કાંહીં ॥ સાહી વિવાદ કરિતાં પડિલે પ્રવાહીં । તે તૂં ભક્તાંલાગીં પાવસિ લવલાહીં ॥
Tribhuvana-Bhuvani Pahata Tuj-Aisi Nahi | Chari Shramale Parantu Na Bolave Kahi || Sahi Vivad Karita Padile Pravahi | Te Tu Bhaktanlagi Paavasi Lavalahi ||
અર્થ:ત્રણે લોકના સમસ્ત ભુવનોમાં તારા સમાન કોઈ નથી. ચારે વેદ થાકી ગયા પણ કંઈ કહી ન શક્યા; છયે (દર્શન) વિવાદ કરતાં પ્રવાહમાં વહી ગયા — તોપણ તું ભક્તો માટે શીઘ્ર પ્રગટ થાય છે.
પ્રસન્નવદને પ્રસન્ન હોસી નિજદાસાં । ક્લેશાંપાસુનિ સોડવીં તોડીં ભવપાશાં ॥ અંબે તુજવાંચૂન કોણ પુરવીલ આશા । નરહરિ તલ્લિન ઝાલા પદપંકજલેશા ॥
Prasanna-Vadane Prasanna Hosi Nijadasa | Kleshanpasuni Sodavi Todi Bhavapasha || Ambe Tujavanchun Kon Puravil Asha | Narahari Tallin Zhala Padapankaja-Lesha ||
અર્થ:પ્રસન્ન મુખથી તું તારા દાસો પર પ્રસન્ન થાય છે; ક્લેશોથી છોડાવ, ભવપાશ કાપ. હે અંબે, તારા વિના કોણ આશા પૂરી કરશે? નરહરિ તારા ચરણ-કમળની એક રજમાં જ તલ્લીન થઈ ગયો છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
దుర్గే దుర్ఘట భారీ (మరాఠీ దేవీ ఆరతి) પાઠના લાભ
દુર્લંઘ્ય મુશ્કેલીઓ અને સંકટો સામે માતાની રક્ષાનું આહ્વાન કરે છે
દેવી પોકારનારાઓ પાસે શીઘ્ર આવે છે એમ યાદ કરાવી સાહસ અને સમર્પણ કેળવે છે
મહારાષ્ટ્ર ભરમાં દેવી, ભવાની અને અંબે મંદિરોમાં એક પ્રિય નિત્ય આરતી
દેવીના ચરણ-કમળોની રજમાં પૂર્ણ સમર્પણથી નમ્રતા કેળવે છે
સંકટ, રોગ કે ભયના સમયે મનને શાંતિ આપે છે
નવરાત્રિમાં તથા તુલજાપુર જેવા શક્તિપીઠોમાં ખાસ પ્રભાવશાળી
దుర్గే దుర్ఘట భారీ (మరాఠీ దేవీ ఆరతి) જપ વિધિ
આ આરતીને દુર્ગા, ભવાની કે અંબેની પ્રતિમા સમક્ષ દીપ (આરતી) ફેરવતાં ગાઓ, અને ઉપસ્થિત ભક્તો સાથે 'જય દેવી જય દેવી'ની ટેક મેળવો. તે સવાર અને સાંજ અર્પણ થાય છે, તથા નવરાત્રિની નવ રાત્રિઓમાં વિશેષ ભાવથી. તેને સમર્પિત હૃદયથી ગાઓ, માતાને દરેક દુર્લંઘ્ય કષ્ટની હારિણી તરીકે પોતાની શરણ માનતાં.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ దుర్గే దుర్ఘట భారీ (మరాఠీ దేవీ ఆరతి) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ