గజేంద్రమోక్ష స్తోత్రం Meaning — Line by Line
गजेन्द्रमोक्ष स्तोत्रम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of గజేంద్రమోక్ష స్తోత్రం with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. śrī-śuka uvāca -
- Verse 2. śrī-gajendra uvāca -
- Verse 3. yasminn-idaṃ yataś-cedaṃ yenedaṃ ya idaṃ svayam |
- Verse 4. yaḥ svātmanīdaṃ nija-māyayārpitaṃ
- Verse 5. kālena pañcatvam-iteṣu kṛtsnaśo
- Verse 6. na yasya devā ṛṣayaḥ padaṃ vidur-
- Verse 7. namo namas-tubhyam-asahya-vega-
- Verse 8. yaṃ dharma-kāmārtha-vimukti-kāmā
- Verse 9. ekāntino yasya na kañcanārthaṃ
- Verse 10. tasmai namaḥ pareśāya brahmaṇe'nanta-śaktaye |
śrī-śuka uvāca -
श्रीशुक उवाच - एवं व्यवसितो बुद्ध्या समाधाय मनो हृदि । जजाप परमं जाप्यं प्राग्जन्मन्यनुशिक्षितम् ॥
śrī-śuka uvāca - evaṃ vyavasito buddhyā samādhāya mano hṛdi | jajāpa paramaṃ jāpyaṃ prāg-janmany-anuśikṣitam ||
Meaningశ్రీశుకదేవుడు పలికాడు — ఈ విధంగా బుద్ధితో నిశ్చయించుకుని, తన మనస్సును హృదయంలో స్థిరపరచుకుని గజేంద్రుడు తాను పూర్వజన్మలో నేర్చుకున్న ఆ పరమ జపాన్ని ఆరంభించాడు.
śrī-gajendra uvāca -
श्रीगजेन्द्र उवाच - ॐ नमो भगवते तस्मै यत एतच्चिदात्मकम् । पुरुषायादिबीजाय परेशायाभिधीमहि ॥
śrī-gajendra uvāca - oṃ namo bhagavate tasmai yata etac-cid-ātmakam | puruṣāyādi-bījāya pareśāyābhidhīmahi ||
Meaningగజేంద్రుడు పలికాడు — ఓం. ఎవరి నుండి ఈ సంపూర్ణ చిన్మయ సృష్టి ప్రకటమైందో ఆ భగవంతునికి నా నమస్కారం. ఆ ఆదిపురుషుడిని, అందరి ఆదిబీజాన్ని, పరమేశ్వరుడిని మనం ధ్యానిస్తాము.
yasminn-idaṃ yataś-cedaṃ yenedaṃ ya idaṃ svayam |
यस्मिन्निदं यतश्चेदं येनेदं य इदं स्वयम् । योऽस्मात्परस्माच्च परस्तं प्रपद्ये स्वयम्भुवम् ॥
yasminn-idaṃ yataś-cedaṃ yenedaṃ ya idaṃ svayam | yo'smāt-parasmāc-ca paras-taṃ prapadye svayambhuvam ||
Meaningఎవరిలో ఈ జగత్తు స్థితమై ఉందో, ఎవరి నుండి ఇది ఉద్భవిస్తుందో, ఎవరి ద్వారా ఇది ఉందో, ఎవరు స్వయంగా ఈ జగత్తో — ఆ స్వయంభువు, పరాత్పర ప్రభువును నేను శరణు పొందుతాను.
yaḥ svātmanīdaṃ nija-māyayārpitaṃ
यः स्वात्मनीदं निजमाययार्पितं क्वचिद्विभातं क्व च तत्तिरोहितम् । अविद्धदृक्साक्ष्युभयं तदीक्षते स आत्ममूलोऽवतु मां परात्परः ॥
yaḥ svātmanīdaṃ nija-māyayārpitaṃ kvacid-vibhātaṃ kva ca tat-tirohitam | aviddha-dṛk-sākṣy-ubhayaṃ tad-īkṣate sa ātma-mūlo'vatu māṃ parāt-paraḥ ||
Meaningఈ సృష్టి ఆయన స్వంత మాయ ద్వారా ఆయన ఆత్మలోనే ప్రకటించబడింది — కొన్నిసార్లు ప్రకటం, కొన్నిసార్లు లీనం. ఆ నిర్మల దృష్టి గల సాక్షి రెండు అవస్థలను చూస్తాడు. ఆ ఆత్మమూల పరాత్పర ప్రభువు నన్ను రక్షించుగాక.
kālena pañcatvam-iteṣu kṛtsnaśo
कालेन पञ्चत्वमितेषु कृत्स्नशो लोकेषु पालेषु च सर्वहेतुषु । तमस्तदासीद् गहनं गभीरं यस्तस्य पारेऽभिविराजते विभुः ॥
kālena pañcatvam-iteṣu kṛtsnaśo lokeṣu pāleṣu ca sarva-hetuṣu | tamas-tadāsīd gahanaṃ gabhīraṃ yas-tasya pāre'bhivirājate vibhuḥ ||
Meaningకాలం వచ్చినప్పుడు సమస్త లోకాలు, వాటి పాలకులు, అన్ని కారణాలు ఏకత్వంలో లీనమైనప్పుడు, కేవలం గహన-గంభీర అంధకారం మాత్రమే మిగులుతుంది; కానీ ఆ విభు ప్రభువు ఆ అంధకారానికి అతీతంగా ప్రకాశిస్తాడు. ఆయన నన్ను రక్షించుగాక.
na yasya devā ṛṣayaḥ padaṃ vidur-
न यस्य देवा ऋषयः पदं विदु- र्जन्तुः पुनः कोऽर्हति गन्तुमीरितुम् । यथा नटस्याकृतिभिर्विचेष्टतो दुरत्ययानुक्रमणः स मावतु ॥
na yasya devā ṛṣayaḥ padaṃ vidur- jantuḥ punaḥ ko'rhati gantum-īritum | yathā naṭasyākṛtibhir-viceṣṭato duratyayānukramaṇaḥ sa māvatu ||
Meaningఎవరి స్వరూపాన్ని దేవతలు, ఋషులు కూడా తెలుసుకోలేరో, ఇక సాధారణ ప్రాణి ఆయనను ఎలా తెలుసుకుని లేదా వర్ణించగలడు? నటుడు అనేక రూపాలు ధరించినట్లే, ఆయన గతి దుర్జ్ఞేయం. ఆ ప్రభువు నన్ను రక్షించుగాక.
namo namas-tubhyam-asahya-vega-
नमो नमस्तुभ्यमसह्यवेग- शक्तित्रयायाखिलधीगुणाय । प्रपन्नपालाय दुरन्तशक्तये कदिन्द्रियाणामनवाप्यवर्त्मने ॥
namo namas-tubhyam-asahya-vega- śakti-trayāyākhila-dhī-guṇāya | prapanna-pālāya duranta-śaktaye kad-indriyāṇām-anavāpya-vartmane ||
Meaningమీకు మాటిమాటికీ నమస్కారం, అసహ్య వేగం గల త్రిగుణాత్మక శక్తికి స్వామి, సమస్త బుద్ధికి మూలం, శరణాగతుల రక్షకుడు, అనంత శక్తి గలవాడు, ఎవరి మార్గం అనియంత్రిత ఇంద్రియాలకు ఎన్నడూ లభించదో.
yaṃ dharma-kāmārtha-vimukti-kāmā
यं धर्मकामार्थविमुक्तिकामा भजन्त इष्टां गतिमाप्नुवन्ति । किं चाशिषो रात्यपि देहमव्ययं करोतु मेऽदभ्रदयो विमोक्षणम् ॥
yaṃ dharma-kāmārtha-vimukti-kāmā bhajanta iṣṭāṃ gatim-āpnuvanti | kiṃ cāśiṣo rāty-api dehama-vyayaṃ karotu me'dabhra-dayo vimokṣaṇam ||
Meaningధర్మం, కామం, అర్థం లేదా మోక్షం కోరేవారు ఎవరిని ఉపాసించి తమ అభీష్టాన్ని పొందుతారో, ఎవరు అవినాశి దేహాన్ని కూడా ప్రసాదిస్తారో — ఆ అపార దయ గల ప్రభువు నాకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించుగాక.
ekāntino yasya na kañcanārthaṃ
एकान्तिनो यस्य न कञ्चनार्थं वाञ्छन्ति ये वै भगवत्प्रपन्नाः । अत्यद्भुतं तच्चरितं सुमङ्गलं गायन्त आनन्दसमुद्रमग्नाः ॥
ekāntino yasya na kañcanārthaṃ vāñchanti ye vai bhagavat-prapannāḥ | aty-adbhutaṃ tac-caritaṃ su-maṅgalaṃ gāyanta ānanda-samudra-magnāḥ ||
Meaningఎవరు ఆయన అనన్య భక్తులో, భగవంతునికి పూర్ణ శరణాగతులో, వారు ఏదీ కోరరు; ఆనంద సముద్రంలో మునిగి వారు ఆయన అత్యంత అద్భుత, పరమ మంగళకర చరిత్రలను గానం చేస్తారు.
tasmai namaḥ pareśāya brahmaṇe'nanta-śaktaye |
तस्मै नमः परेशाय ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये । अरूपायोरुरूपाय नम आश्चर्यकर्मणे ॥
tasmai namaḥ pareśāya brahmaṇe'nanta-śaktaye | arūpāyoru-rūpāya nama āścarya-karmaṇe ||
Meaningఆ పరమేశ్వరునికి నమస్కారం, అనంత శక్తి గల బ్రహ్మం, అరూపుడైనా అనేక రూపాలు గలవాడు — ఆ ఆశ్చర్యకర్మ ప్రభువుకు నమస్కారం.
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Srimad Bhagavata Purana, Eighth Canto (chapters 2-4)
Author: Veda Vyasa (as narrated by Shuka to King Parikshit)
Period: Puranic
గజేంద్రమోక్ష శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణం అష్టమ స్కంధంలో శుకదేవ గోస్వామి రాజు పరీక్షిత్తుకు చెప్పారు. గజరాజు గజేంద్రుడు పూర్వజన్మలో పవిత్ర రాజు ఇంద్రద్యుమ్నుడు, అగస్త్య ఋషి ఏనుగు దేహం ధరించమని శపించాడు. సరస్సు వద్ద నీరు త్రాగుతున్నప్పుడు ఒక మొసలి (దేవల ఋషి శాపంతో పడిన హూహూ అనే గంధర్వుడు) పట్టుకొని గజేంద్రుడు వేల సంవత్సరాలు పూర్ణంగా అలసిపోయే వరకు పోరాడాడు. ప్రతి ఇతర ఆశను వదిలి ఆయన ఈ ప్రార్థన చేశాడు — తాను పూర్వజన్మలో నేర్చుకున్న ఆ పరమ జాప్యం — ప్రభువును ఏ సాంప్రదాయిక పేరుతో కాక, అరూప, సర్వవ్యాపి అందరి స్రోతంగా సంబోధిస్తూ. అటువంటి శుద్ధ, నిష్కామ శరణాగతితో సంతోషించి శ్రీహరి గరుడునిపై ప్రకటమై, తన సుదర్శన చక్రంతో మొసలి దవడలను కోసి, గజేంద్రుని నీటి నుండి ఎత్తి, ఆయనకు, మొసలికి ఇద్దరికీ ముక్తి ప్రసాదించాడు.
Frequently Asked Questions
గజేంద్రమోక్ష స్తోత్రం ఏమిటి?▼
గజేంద్రమోక్ష వెనుక కథ ఏమిటి?▼
గజేంద్రమోక్ష గూఢార్థం ఏమిటి?▼
గజేంద్రమోక్ష ఎప్పుడు, ఎందుకు పఠిస్తారు?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →