హనుమాన్ స్తుతి (అతులితబలధామం) Meaning — Line by Line

हनुमान स्तुति (अतुलितबलधामं)

Every verse and every word explained in English & Hindi

← Full Page Complete Lyrics Benefits & How to Chant

Meaning — Line by Line

Every verse of హనుమాన్ స్తుతి (అతులితబలధామం) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Verse 1#

अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहं दनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम् । सकलगुणनिधानं वानराणामधीशं रघुपतिप्रियभक्तं वातजातं नमामि ॥

Atulita-Bala-Dhamam Hema-Shailabha-Deham Danuja-Vana-Krishanum Jnaninam-Agraganyam | Sakala-Guna-Nidhanam Vananam-Adhisham Raghupati-Priya-Bhaktam Vatajatam Namami ||

Meaningనేను వాయుపుత్రునికి నమస్కరిస్తాను — అతులిత బలానికి నిలయమైన, శరీరం స్వర్ణగిరి (సుమేరు) వలె దీప్తిమంతమైన, దానవ వనానికి ప్రచండ అగ్నియైన, జ్ఞానులలో అగ్రగణ్యుడైన, సమస్త గుణాల నిధానమైన, వానరుల అధీశుడైన, రఘుపతి (శ్రీరాముని) పరమ ప్రియ భక్తునికి.

Verse 2#

गोष्पदीकृतवारीशं मशकीकृतराक्षसम् । रामायणमहामालारत्नं वन्देऽनिलात्मजम् ॥

Goshpadi-Krita-Varisham Mashaki-Krita-Rakshasam | Ramayana-Maha-Mala-Ratnam Vande-'nilatmajam ||

Meaningనేను అనిలపుత్రుని వందనం చేస్తాను, ఆయన విశాల సముద్రాన్ని గోవు డెక్క గుంటలోని నీటి వలె చేశాడు, రాక్షసులను దోమల వలె తుచ్ఛం చేశాడు, రామాయణ మహామాలకు రత్నమైనవాడు.

Verse 3#

यत्र यत्र रघुनाथकीर्तनं तत्र तत्र कृतमस्तकाञ्जलिम् । भाष्पवारिपरिपूर्णलोचनं मारुतिं नमत राक्षसान्तकम् ॥

Yatra Yatra Raghunatha-Kirtanam Tatra Tatra Krita-Mastaka-Anjalim | Bhashpa-Vari-Paripurna-Lochanam Marutim Namata Rakshasantakam ||

Meaningఎక్కడెక్కడ రఘునాథ (శ్రీరాముని) కీర్తన జరుగుతుందో, అక్కడక్కడ హనుమంతుడు తల వంచి శిరస్సుపై చేతులు జోడించి, ప్రేమాశ్రువులతో నిండిన కన్నులతో ఉంటాడు — ఆ రాక్షసాంతక మారుతికి నమస్కరించండి.

Word-by-Word Breakdown

अतुलितबलधामं

atulita-bala-dhamam

అతులిత, అమాప బలానికి నిలయం

हेमशैलाभदेहं

hema-shailabha-deham

శరీరం స్వర్ణగిరి (సుమేరు పర్వతం) వలె దీప్తిమంతమైనవాడు

दनुजवनकृशानुं

danuja-vana-krishanum

దానవుల (దనుజుల) వనానికి ప్రచండ అగ్ని

ज्ञानिनामग्रगण्यम्

jnaninam-agraganyam

జ్ఞానులలో అగ్రగణ్యుడు, సర్వశ్రేష్ఠునిగా లెక్కింపబడేవాడు

सकलगुणनिधानं

sakala-guna-nidhanam

సమస్త ఉత్తమ గుణాల నిధానం (కోశం)

वानराणामधीशं

vananam-adhisham

వానరుల (కపిసమూహాల) అధీశుడు, స్వామి

रघुपतिप्रियभक्तं

raghupati-priya-bhaktam

రఘుపతి (శ్రీరాముని) ప్రియ, పరమ ప్రియ భక్తుడు

वातजातं नमामि

vatajatam namami

వాయువు పుత్రునికి నేను నమస్కరిస్తాను

गोष्पदीकृतवारीशं

goshpadi-krita-varisham

జలాల స్వామిని (సముద్రాన్ని) గోవు డెక్క గుంటలోని నీటి వలె చేసినవాడు

मशकीकृतराक्षसम्

mashaki-krita-rakshasam

(బలమైన) రాక్షసులను దోమల వలె తుచ్ఛం చేసినవాడు

रामायणमहामालारत्नं

ramayana-maha-mala-ratnam

రామాయణ మహామాలకు అమూల్య రత్నం

वन्देऽनिलात्मजम्

vande-'nilatmajam

అనిల (వాయుదేవుని) పుత్రుని నేను వందనం చేస్తాను

यत्र यत्र

yatra yatra

ఎక్కడెక్కడ, ఏయే స్థలంలో

रघुनाथकीर्तनं

raghunatha-kirtanam

రఘునాథ (శ్రీరాముని) మహిమ కీర్తన

कृतमस्तकाञ्जलिम्

krita-mastaka-anjalim

వంచిన శిరస్సుపై చేతులు జోడించి

भाष्पवारिपरिपूर्णलोचनं

bhashpa-vari-paripurna-lochanam

ప్రేమాశ్రువులతో నిండిన కన్నులతో

मारुतिं नमत

marutim namata

మారుతికి (వాయుపుత్రుడు హనుమంతునికి) నమస్కరించండి

राक्षसान्तकम्

rakshasantakam

రాక్షసుల సంహారకుడు (అంతకుడు)

Origin & History

Source: Dhyana-shlokas of Hanuman; the first verse is the Sanskrit invocation (mangalacharana) of Sundara Kanda in Goswami Tulsidas's Ramcharitmanas

Author: Traditional; the opening verse is part of Tulsidas's Ramcharitmanas (Sundara Kanda)

Period: 16th century CE and earlier (traditional)

ఈ శ్లోకాలు భక్తులు సుందరకాండ పఠనం ప్రారంభించే సంప్రదాయ ధ్యానాన్ని ఏర్పరుస్తాయి — హనుమంతుని లంకా-యాత్రను వర్ణించే రామాయణ కాండం. గోస్వామి తులసీదాసు తన సుందరకాండను సంస్కృత శ్లోకం 'అతులితబలధామం' తో ప్రారంభిస్తాడు, హనుమంతుని పరాక్రమాలను వర్ణించడానికి ముందు ఆయనను ఆహ్వానిస్తూ. తోటి శ్లోకాలు 'గోష్పదీకృతవారీశం', 'యత్ర యత్ర రఘునాథకీర్తనం' కూడా సమానంగా ప్రియమైనవి, చివరిది హనుమంతుని ప్రతి రామ-కీర్తనలో సదా ఉపస్థితుడైన, అశ్రుపూరిత భక్తునిగా చిత్రిస్తుంది.

Frequently Asked Questions

హనుమాన్ స్తుతి (అతులితబలధామం) అంటే ఏమిటి?▼

ఇది శ్రీ హనుమంతుని స్తుతించే మూడు సంస్కృత ధ్యాన (మెడిటేషన్) శ్లోకాల ఒక సంక్షిప్త, అత్యంత ప్రియమైన సమూహం. మొదటిది, 'అతులితబలధామం', ఆయన అపార బలం, భక్తిని వర్ణిస్తుంది; ఇది రామచరితమానసంలో తులసీదాసు సుందరకాండ ప్రారంభంలో సంస్కృత మంగళాచరణంగా వస్తుంది.

ఈ శ్లోకాలను ఎప్పుడు జపించాలి?▼

వీటిని సంప్రదాయంగా సుందరకాండ లేదా హనుమాన్ చాలీసా చదవడానికి ముందు ప్రారంభ ధ్యానంగా, మంగళవారం, శనివారం నియమిత హనుమాన్ పూజ సమయంలో జపిస్తారు. వీటిని ముందు జపించడం దీర్ఘ పఠనానికి తగిన భక్తిభావం కలిగిస్తుంది.

'గోష్పదీకృతవారీశం' అర్థం ఏమిటి?▼

ఇది ఒక అందమైన చిత్రం, దీని అర్థం హనుమంతుడు 'విశాల సముద్రాన్ని గోవు డెక్క గుంట (గోష్పద)లో చేరిన నీటి వలె చిన్నగా చేశాడు'. 'మశకీకృతరాక్షసం' (ఆయన రాక్షసులను దోమలుగా చేశాడు) తో పాటు ఇది ఆయన వీరోచిత కార్యాలు ఎంత సహజమైనవో తెలియజేస్తుంది.

మూడవ శ్లోకంలో హనుమంతుడు ఏడుస్తున్నట్లు ఎందుకు చూపబడ్డాడు?▼

మూడవ శ్లోకం హనుమంతుని పరమ భక్తునిగా చిత్రిస్తుంది: ఎక్కడెక్కడ రాముని మహిమ పాడబడుతుందో, అక్కడ ఆయన చేతులు జోడించి, ప్రేమాశ్రువులతో నిండిన కన్నులతో ప్రత్యక్షమవుతాడు. ఇది సర్వోచ్చ బలం గాఢమైన, అత్యంత మృదువైన భక్తితో జతపడి ఉంటుందని బోధిస్తుంది.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →