కృష్ణ ఆరతి — ఆరతి కుంజబిహారీ కీ Meaning — Line by Line

आरती कुंजबिहारी की

Every verse and every word explained in English & Hindi

← Full Page Complete Lyrics Benefits & How to Chant

Meaning — Line by Line

Every verse of కృష్ణ ఆరతి — ఆరతి కుంజబిహారీ కీ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾

Verse 1. Aarti Kunj Bihari Ki
Verse 2. Gale Mein Baijanti Mala
Verse 3. Aarti Kunj Bihari Ki
Verse 4. Kanakmay Mor Mukut Bilasai
Verse 5. Aarti Kunj Bihari Ki
Verse 6. Chhappan Bhog Chhattis Vyanjan
Verse 7. Aarti Kunj Bihari Ki
Verse 8. Jahan Te Prakat Bhai Ganga
Verse 9. Aarti Kunj Bihari Ki

Verse 1#

आरती कुंजबिहारी की। श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki

Meaningకుంజబిహారీ ఆరతి చేయండి — వృందావన కుంజాలలో విహరించేవాడు. శ్రీ గిరిధర కృష్ణ మురారీది.

Verse 2#

गले में बैजंती माला। बजावै मुरली मधुर बाला॥ श्रवण में कुण्डल झलकाला। नंद के आनंद नंदलाला॥ गगन सम अंग कांति काली। राधिका चमक रही आली॥ लतन में ठाढ़े बनमाली। भ्रमर सी अलक, कस्तूरी तिलक लाली॥

Gale Mein Baijanti Mala Bajaave Murali Madhur Bala Shravan Mein Kundal Jhalakala Nand Ke Aanand Nandlala Gagan Sam Ang Kanti Kali Radhika Chamak Rahi Aali Latan Mein Thaade Banmali Bhramar Si Alak, Kasturi Tilak Lali

Meaningఆయన మెడలో బైజంతి పూల మాల వేలాడుతోంది. అందమైన బాలుడు మధురమైన మురళి వాయిస్తాడు. చెవులలో కుండలాలు మెరుస్తాయి. ఆయన నందుని ఆనందమైన నందలాలుడు. ఆయన శరీరం ఆకాశంలా శ్యామలంగా మెరుస్తుంది. ఆయన పక్కన రాధిక శోభిస్తోంది, ఓ సఖీ. వనపూల మాల ధరించినవాడు తీగల మధ్య నిలిచి ఉన్నాడు. ఆయన ముంగురులు తుమ్మెదల వలె ఉన్నాయి, కస్తూరి తిలకం, ఎర్రని పెదవులతో.

Verse 3#

आरती कुंजबिहारी की। श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki

Meaningకుంజబిహారీ ఆరతి చేయండి — శ్రీ గిరిధర కృష్ణ మురారీది.

Verse 4#

कनकमय मोर मुकुट बिलसै। देवता दरसन को तरसें॥ गगन सों सुमन रासि बरसै। हाथन में वेणु बिराजै॥ भ्रमर सी अलक, कस्तूरी तिलक लाली॥

Kanakmay Mor Mukut Bilasai Devata Darsan Ko Tarsein Gagan Son Suman Rasi Barsai Hathan Mein Venu Birajai Bhramar Si Alak, Kasturi Tilak Lali

Meaningశిరస్సుపై బంగారు నెమలి కిరీటం శోభిస్తోంది. దేవతలు కూడా ఆయన దర్శనం కోసం తపిస్తారు. ఆకాశం నుండి పూల వర్షం కురుస్తుంది. ఆయన చేతులలో మురళి శోభిస్తోంది. ఆయన ముంగురులు తుమ్మెదల వలె ఉన్నాయి, కస్తూరి తిలకం, ఎర్రని పెదవులతో.

Verse 5#

आरती कुंजबिहारी की। श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki

Meaningకుంజబిహారీ ఆరతి చేయండి — శ్రీ గిరిధర కృష్ణ మురారీది.

Verse 6#

छप्पन भोग छत्तीस व्यंजन। सुरपतिन को भी मन भावन॥ चौंसठ योगिनी नाचत गगन। छिन छिन भोग लगावत सखन॥ भ्रमर सी अलक, कस्तूरी तिलक लाली॥

Chhappan Bhog Chhattis Vyanjan Surpatin Ko Bhi Man Bhavan Chaunsath Yogini Nachat Gagan Chhin Chhin Bhog Lagavat Sakhan Bhramar Si Alak, Kasturi Tilak Lali

Meaningఏభై ఆరు భోగాలు, ముప్పై ఆరు వంటకాలు — దేవరాజు ఇంద్రునికి కూడా మనోహరం. అరవై నాలుగు యోగినులు ఆకాశంలో నృత్యం చేస్తారు. క్షణక్షణం సఖులు ఆయనకు భోగం సమర్పిస్తారు. ఆయన ముంగురులు తుమ్మెదల వలె ఉన్నాయి, కస్తూరి తిలకం, ఎర్రని పెదవులతో.

Verse 7#

आरती कुंजबिहारी की। श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki

Meaningకుంజబిహారీ ఆరతి చేయండి — శ్రీ గిరిధర కృష్ణ మురారీది.

Verse 8#

जहां ते प्रकट भई गंगा। सकल मन हारिणि श्री गंगा॥ स्मरण ते होत मोह भंगा। बसी मेरे नंदलाल के संगा॥ भ्रमर सी अलक, कस्तूरी तिलक लाली॥

Jahan Te Prakat Bhai Ganga Sakal Man Harini Shri Ganga Smaran Te Hot Moh Bhanga Basi Mere Nandlal Ke Sanga Bhramar Si Alak, Kasturi Tilak Lali

Meaningఎవరి పాదాల నుండి పవిత్ర గంగ ఆవిర్భవించిందో — సకల మనస్సులను హరించే శ్రీ గంగ. ఆయనను స్మరించడం వల్ల ప్రాపంచిక మోహం నశిస్తుంది. ఆమె ఎల్లప్పుడూ నా నందలాలుని తోడుగా ఉంటుంది. ఆయన ముంగురులు తుమ్మెదల వలె ఉన్నాయి, కస్తూరి తిలకం, ఎర్రని పెదవులతో.

Verse 9#

आरती कुंजबिहारी की। श्री गिरिधर कृष्णमुरारी की॥

Aarti Kunj Bihari Ki Shri Giridhar Krishna Murari Ki

Meaningకుంజబిహారీ ఆరతి చేయండి — శ్రీ గిరిధర కృష్ణ మురారీది.

Word-by-Word Breakdown

कुंजबिहारी

Kunj Bihari

వృందావన కుంజాలలో విహరించేవాడు

गिरिधर

Giridhar

పర్వతాన్ని (గోవర్ధనం) ధరించినవాడు

मुरारी

Murari

మురాసురుని వధించినవాడు; కృష్ణుని పేరు

बैजंती माला

Baijanti Mala

ఐదు రంగుల పూల మాల

मुरली

Murali

వేణువు

कुण्डल

Kundal

కుండలాలు (చెవి ఆభరణాలు)

नंदलाला

Nandlala

నందుని ప్రియ పుత్రుడు

राधिका

Radhika

రాధ, కృష్ణుని దివ్య ప్రియురాలు

बनमाली

Banmali

వనపూల మాల ధరించినవాడు

कस्तूरी तिलक

Kasturi Tilak

నుదుటిపై కస్తూరి సుగంధ తిలకం

मोर मुकुट

Mor Mukut

నెమలి ఈక కిరీటం

सुमन

Suman

పూలు

वेणु

Venu

వేణువు, వెదురు మురళి

छप्पन भोग

Chhappan Bhog

56 రకాల భోగాలు

योगिनी

Yogini

దివ్య దేవకాంతలు (యోగినులు)

गंगा

Ganga

పవిత్ర గంగా నది

मोह भंगा

Moh Bhanga

ప్రాపంచిక మోహ నాశనం

भ्रमर

Bhramar

తుమ్మెద (నల్లని ముంగురుల రూపకం)

Origin & History

Source: Braj bhakti tradition, Vrindavan

Author: Unknown (folk composition from Braj region)

Period: Medieval period, likely 16th-17th century

ఈ ఆరతి బ్రజ్ ప్రాంతపు సమృద్ధ భక్తి సంస్కృతి నుండి ఉద్భవించింది — కృష్ణుని బాల్య భూమి. బృందావనపు ఆలయాలు, ముఖ్యంగా ప్రసిద్ధ బాంకే బిహారీ ఆలయం, శతాబ్దాలుగా ఈ ఆరతిని గానం చేస్తున్నాయి. 'కుంజ్ బిహారీ' అనే పదం స్వయంగా బాంకే బిహారీ ఆలయపు దేవత పేరు, దీనిని తాన్‌సేన్ గురువైన స్వామి హరిదాస్ స్థాపించారు. ఈ ఆరతి కృష్ణుని సజీవ చిత్రాన్ని గీస్తుంది — నెమలి కిరీటం, వేణువు, శ్యామ వర్ణం, కస్తూరి తిలకం — భక్తుని ప్రభువు సమస్త సౌందర్యంలో ధ్యానించమని ఆహ్వానిస్తూ.

Frequently Asked Questions

ఆరతీ కుంజ్ బిహారీ కీని ఎవరు రచించారు?▼

ఈ ఆరతి ఒక ప్రియమైన జానపద భక్తి రచన. దీని రచయిత ఖచ్చితంగా తెలియదు, అయినా ఇది బృందావనపు బ్రజ్ భక్తి సంప్రదాయంలో పాతుకుపోయింది, శతాబ్దాలుగా గానం చేయబడుతోంది.

కృష్ణ ఆరతిని ఎప్పుడు చేయాలి?▼

ఆదర్శంగా సాయంత్రపు సంధ్యా ఆరతి సమయంలో, అయినా దీనిని ఎప్పుడైనా గానం చేయవచ్చు. జన్మాష్టమి, ఏకాదశి, బుధవారం, శుక్రవారం రోజులలో ఇది ప్రత్యేకంగా శుభప్రదం.

కుంజ్ బిహారీ అంటే ఏమిటి?▼

కుంజ్ బిహారీ అంటే 'కుంజాలలో (వనాలలో) విహరించేవాడు' — రాధ, గోపికలతో బృందావనపు వన-కుంజాలలో కృష్ణుని దివ్య లీలను సూచిస్తుంది.

ఈ ఆరతిని ఇంట్లో గానం చేయవచ్చా?▼

తప్పకుండా. ఇది హిందూ గృహాలలో అత్యధికంగా గానం చేయబడే ఆరతులలో ఒకటి. ఒక దీపం వెలిగించి, దానిని కృష్ణుని ప్రతిమ ముందు ఉంచి, భక్తితో గానం చేయండి.

ఛప్పన్ భోగ్ (56 భోగాలు) యొక్క ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?▼

ఛప్పన్ భోగ్ అంటే కృష్ణునికి అర్పించే 56 రకాల ఆహారం. సంప్రదాయం ప్రకారం, బాల కృష్ణుడు ఏడు రోజులు గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తినప్పుడు, గోపికలు ఆయనకు ఏడు రోజులు రోజుకు ఎనిమిది సార్లు ఆహారం పెట్టారు (8×7=56), ఇలా ఈ సంప్రదాయం ఏర్పడింది.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →