Mantra.Tips

శివ రుద్రాష్టకం Meaning — Line by Line

शिव रुद्राष्टकम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of శివ రుద్రాష్టకం with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Namamishamishan Nirvanarupam
  2. Verse 2. Nirakaramonkaramulam Turiyam
  3. Verse 3. Tusharadri Sankasha Gauram Gambhiram
  4. Verse 4. Chalakundalam Bhrusunetram Vishalam
  5. Verse 5. Prachandam Prakrishtam Pragalbham Paresham
  6. Verse 6. Kalaateeta Kalyana Kalpantakari
  7. Verse 7. Na Yavad Umanatha Padaaravindam
  8. Verse 8. Na Janami Yogam Japam Naiva Poojam
Verse 1#

Namamishamishan Nirvanarupam

नमामीशमीशान निर्वाणरूपं विभुं व्यापकं ब्रह्मवेदस्वरूपम्। निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरीहं चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहम्॥

Namamishamishan Nirvanarupam Vibhum Vyapakam Brahmavedasvarupam Nijam Nirgunam Nirvikalpam Nireeham Chidakashamakashvasam Bhajeham

Meaningదేవదేవునికి నేను నమస్కరిస్తాను, ఎవరి స్వరూపమే మోక్షమో. సర్వవ్యాపి, బ్రహ్మ మరియు వేదాల సారం. స్వయంభూ, గుణాలకు అతీతుడు, ఆలోచనకు అతీతుడు, కోరికకు అతీతుడు. చిత్‌ఆకాశంలో నివసించే, ఆకాశంలో వసించే ఆయనను నేను ఆరాధిస్తాను.

Verse 2#

Nirakaramonkaramulam Turiyam

निराकारमोंकारमूलं तुरीयं गिरा ज्ञान गोतीतमीशं गिरीशम्। करालं महाकाल कालं कृपालं गुणागार संसारपारं नतोऽहम्॥

Nirakaramonkaramulam Turiyam Gira Gyana Goteetameesha Girisham Karalam Mahakala Kalam Kripalam Gunagara Sansaraparam Natoham

Meaningనిరాకారుడు, ఓంకార మూలం, చైతన్యపు నాల్గవ స్థితి (తురీయం). వాక్కు, జ్ఞానం, ఇంద్రియాలకు అతీతుడు — గిరీశుడు (పర్వతాల ప్రభువు). భయంకరుడైనా కరుణామయుడు, స్వయం మహాకాలుడు, కాలసంహారకుడు. సర్వగుణాల నిలయమైన, లౌకిక అస్తిత్వానికి అతీతుడైన ఆయనకు నేను నమస్కరిస్తాను.

Verse 3#

Tusharadri Sankasha Gauram Gambhiram

तुषाराद्रि संकाश गौरं गभीरं मनोभूत कोटिप्रभा श्री शरीरम्। स्फुरन्मौलि कल्लोलिनी चारुगंगा लसद्भालबालेन्दु कण्ठे भुजंगा॥

Tusharadri Sankasha Gauram Gambhiram Manobhuta Kotiprabha Shri Shariram Sfuranmauli Kallolini Charuganga Lasat Bhalabaalendu Kanthe Bhujanga

Meaningమంచుకొండవలె తెల్లనివాడు, గంభీరుడు, లోతైనవాడు. ఆయన దివ్యదేహం కోట్ల మన్మథుల కాంతితో ప్రకాశిస్తుంది. అందమైన గంగ ఆయన శిరస్సు నుండి జాలువారుతుంది. అర్ధచంద్రుడు ఆయన నుదుటిని అలంకరిస్తాడు, సర్పాలు ఆయన కంఠాన్ని అలంకరిస్తాయి.

Verse 4#

Chalakundalam Bhrusunetram Vishalam

चलत्कुण्डलं भ्रूसुनेत्रं विशालं प्रसन्नाननं नीलकण्ठं दयालम्। मृगाधीशचर्माम्बरं मुण्डमालं प्रियं शंकरं सर्वनाथं भजामि॥

Chalakundalam Bhrusunetram Vishalam Prasannaananam Neelakantham Dayalam Mrigadhishcharmambaram Mundamalam Priyam Shankaram Sarvanatham Bhajami

Meaningఊగుతున్న కర్ణకుండలాలతో, అందమైన కనుబొమలతో, విశాల నేత్రాలతో. ప్రశాంత ముఖంతో, నీలకంఠంతో, కరుణామయ స్వభావంతో. సింహచర్మం, కపాలమాల ధరించి. సర్వప్రభువైన ప్రియ శంకరుని నేను ఆరాధిస్తాను.

Verse 5#

Prachandam Prakrishtam Pragalbham Paresham

प्रचण्डं प्रकृष्टं प्रगल्भं परेशं अखण्डं अजं भानुकोटिप्रकाशम्। त्रयः शूलनिर्मूलनं शूलपाणिं भजेऽहं भवानीपतिं भावगम्यम्॥

Prachandam Prakrishtam Pragalbham Paresham Akhandam Ajam Bhanukotiprakasham Trayah Shulanirmoolanam Shulapanim Bhajeham Bhavanipatim Bhavagamyam

Meaningఉగ్రుడు, పరముడు, ప్రచండుడు, పరమేశ్వరుడు. అఖండుడు, అజన్ముడు, కోట్ల సూర్యుల తేజస్సుతో ప్రజ్వలించేవాడు. తన చేతిలోని త్రిశూలంతో మూడు తాపాలను పెకలించేవాడు. భక్తి ద్వారా లభించే భవానీపతిని నేను ఆరాధిస్తాను.

Verse 6#

Kalaateeta Kalyana Kalpantakari

कलातीत कल्याण कल्पान्तकारी सदा सज्जनानन्ददाता पुरारी। चिदानन्दसंदोह मोहापहारी प्रसीद प्रसीद प्रभो मन्मथारी॥

Kalaateeta Kalyana Kalpantakari Sada Sajjanananddadata Purari Chidanandasandoha Mohaphari Praseeda Praseeda Prabho Manmathari

Meaningకాలాతీతుడు, మంగళకరుడు, సృష్టి అంతంలో సంహారకుడు. సజ్జనులకు సదా ఆనందమిచ్చేవాడు, త్రిపుర సంహారకుడు. ఆనంద-చైతన్య పుంజం, మోహాన్ని తొలగించేవాడు. ప్రసన్నుడవు కమ్ము, ప్రసన్నుడవు కమ్ము, ఓ ప్రభూ, కామసంహారకా.

Verse 7#

Na Yavad Umanatha Padaaravindam

यावद् उमानाथ पादारविन्दं भजन्तीह लोके परे वा नराणाम्। तावत्सुखं शान्ति सन्तापनाशं प्रसीद प्रभो सर्वभूताधिवासम्॥

Na Yavad Umanatha Padaaravindam Bhajantiha Loke Pare Va Naranaam Na Tavatsukham Shanti Santapanasham Praseeda Prabho Sarvabhutadhivasam

Meaningఈ లోకంలోనైనా పరలోకంలోనైనా ప్రజలు ఉమాపతి పాదపద్మాలను పూజించనంత వరకు, వారికి సుఖమూ, శాంతీ, దుఃఖనివారణా దొరకవు. ప్రసన్నుడవు కమ్ము, ఓ సర్వభూతాలలో నివసించే ప్రభూ.

Verse 8#

Na Janami Yogam Japam Naiva Poojam

जानामि योगं जपं नैव पूजां नतोऽहं सदा सर्वदा शम्भु तुभ्यम्। जरा जन्म दुःखौघ तातप्यमानं प्रभो पाहि आपन्नमामीश शम्भो॥

Na Janami Yogam Japam Naiva Poojam Natoham Sada Sarvada Shambhu Tubhyam Jara Janma Duhkhaugha Tatapyamanam Prabho Pahi Aapannamameesh Shambho

Meaningనాకు యోగం తెలియదు, జపం తెలియదు, పూజైనా తెలియదు. నేను కేవలం నిన్నే సదా శాశ్వతంగా నమస్కరిస్తాను, ఓ శంభూ. ముసలితనం, జన్మ, దుఃఖాల తాపాలతో మండుతూ — ఓ ప్రభూ, ఈ నిస్సహాయుని రక్షించు, ఓ ఈశా, ఓ శంభో!

Word-by-Word Breakdown

ईश
Isha
ప్రభువు, పరమ పాలకుడు
निर्वाणरूपं
Nirvanarupam
ఎవరి స్వరూపమే మోక్షమో
विभुं
Vibhum
సర్వవ్యాపి
निर्गुणं
Nirgunam
సర్వగుణాలకు అతీతుడు
चिदाकाश
Chidakasha
చిత్‌ఆకాశం
ओंकारमूलं
Onkaramulam
ఓంకార మూలం
तुरीयं
Turiyam
నాల్గవ స్థితి (జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తికి అతీతం)
महाकाल
Mahakal
మహాకాలుడు / మృత్యు ప్రభువు
कृपालं
Kripalam
కరుణామయుడు
तुषाराद्रि
Tusharadri
మంచుకొండ (కైలాసం)
नीलकण्ठं
Neelakantham
నీలకంఠుడు
शूलपाणिं
Shulapanim
చేతిలో త్రిశూలం
भावगम्यम्
Bhavagamyam
భక్తి ద్వారా లభించేవాడు
कल्पान्तकारी
Kalpantakari
సృష్టి అంతంలో సంహారకుడు
मन्मथारी
Manmathari
మన్మథుని (కోరిక) శత్రువు
शम्भो
Shambho
ఓ మంగళకరుడా (శివుడు)

Origin & History

Source: Composed by Goswami Tulsidas

Author: Goswami Tulsidas

Period: 16th century CE

తులసీదాస్ ఈ అష్టకాన్ని శివుని పట్ల తన గాఢ భక్తి వ్యక్తీకరణగా రచించారు. ఆయన ప్రధానంగా రామ భక్తుడిగా ప్రసిద్ధి చెందినా, శివుని పరమ గౌరవంతో చూసేవారు — రామచరితమానస్‌లో శివుడిని రాముని ప్రథమ భక్తుడిగా చిత్రించారు. ఈ అష్టకం కేవలం ఎనిమిది శ్లోకాలలో అత్యంత నిరాకార తత్త్వం (నిర్గుణ బ్రహ్మం) నుండి అత్యంత ఆత్మీయ శరణాగతి (దీన భక్తుని ఆర్తి) వరకు సంపూర్ణ ఆధ్యాత్మిక యాత్రను ప్రతిబింబిస్తుంది.

Frequently Asked Questions

రుద్రాష్టకాన్ని ఎవరు రచించారు?
గోస్వామి తులసీదాస్, హనుమాన్ చాలీసా మరియు రామచరితమానస్‌ను కూడా రచించిన మహాత్ముడే. ఇది ఆయన అత్యంత సుందరమైన, తాత్త్విక గాంభీర్యం గల రచనలలో ఒకటిగా పరిగణిస్తారు.
చివరి శ్లోకం అర్థం ఏమిటి?
'నాకు యోగం తెలియదు, జపం తెలియదు, పూజ కూడా తెలియదు — కేవలం నిన్ను సదా నమస్కరిస్తాను. ముసలితనం, జన్మల దుఃఖాలతో తపించుతూ, ప్రభూ, ఈ దీనుడిని రక్షించు.' ఇది తన అజ్ఞానాన్ని అంగీకరించి కేవలం కృపను మాత్రమే వేడుకునే సంపూర్ణ శరణాగతి.
రెండవ శ్లోకంలో పేర్కొన్న తురీయ స్థితి అంటే ఏమిటి?
తురీయం అంటే జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తిలకు అతీతమైన చైతన్యపు 'నాల్గవ స్థితి' — అది శుద్ధ చైతన్యమే, శివుని స్వరూపమే. శివుడే ఈ అతీత స్థితి అని ఈ శ్లోకం చెబుతుంది.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →